Bloomberg’in 1 Ekim’de yayımladığı araştırmaya göre Nvidia’nın yapay zekâ çipleri, ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen hâlâ Çin’e ulaşıyor. Washington’daki yetkililer, şirketin kaçakçılık vakalarındaki uyarı işaretlerini neden gözden kaçırdığını soruyor. Nvidia’ya ihracat kurallarını bilerek ihlal ettiği yönünde bir suçlama yöneltilmiş değil.

Saç Kurutma Makinesinden Singapur’daki Köşke

Kaçakçılıkla en çok özdeşleşen görüntü, ABD’li savcıların mart ayında yayımladığı bir gözetim fotoğrafı. Karede Güneydoğu Asya’daki bir depoda bir kadın, saç kurutma makinesiyle sunucu paketlerindeki seri numarası etiketlerini söküyor. Davada Supermicro’nun kurucu ortağı Wally Liao’nun da aralarında olduğu üç kişi, 2,5 milyar dolarlık sunucuyu bir Güneydoğu Asya şirketine satmakla suçlanıyor; şirketin bunları Çinli alıcılara aktardığı öne sürülüyor. Liao suçsuz olduğunu söylüyor, duruşma gelecek mart ayına planlandı.

Tayvan’daki Sunucular ve Gözden Kaçan İşaretler

Tayvanlı savcılara göre altyapı şirketi Flying Tiger, Nvidia Blackwell yongalı 130 sunucu sipariş etti ve bunların 74’ünü Japonya ile Endonezya üzerinden Çin’e ulaştırdı; kalan 56 sunucuya sahil güvenlik el koydu. Savcılar, B300 işlemcilerinin sevkiyatına onay veren “kilit isim” olarak yalnızca Chang soyadlı bir Nvidia yöneticisini gösterdi. Eleştirmenler uyarı işaretlerinin ortada olduğunu söylüyor: Flying Tiger’ın kiraladığı alan sunucular için fazlasıyla küçüktü. Liao davasındaki Tayland’lı alıcının ise 100 megavattan fazla veri merkezi kapasitesine ihtiyacı olurdu; oysa Tayland’ın tamamında o dönemde yalnızca birkaç yüz megavatlık kapasite işletmedeydi.

Nvidia’nın Yanıtı ve Zorlanan Denetimler

Nvidia, Bloomberg’e “Kaçakçılık söz konusu bile olamaz” dedi. Şirket satışlarını ağırlıklı olarak tanınmış iş ortaklarına yaptığını ve kendi denetimlerinin federal davalara yol açtığını belirtti. Bir sözcü, ortaya çıkarılan kaçakçılığın Çin’in toplam bilgi işlem kaynaklarının yanında “devede kulak” kaldığını, savcıların iddia ettiği hacmin de ürünlerin yüzde 0,5’inden azına denk geldiğini söyledi. Bloomberg’e göre şirket, daha sıkı bir beyaz liste uygulamasıyla onaylı Asyalı alıcıların yarısından fazlasını listeden çıkardı. ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu’nun yurt dışında yaklaşık 10 denetim personeli vardı; bu sayı bu yıl bütçe artışıyla yükseltildi.

Yüz Binlerce Çip ve “Köstebek Vurma” Oyunu

ABD’li yetkililer, Çin’in 115.000’den fazla Nvidia yapay zekâ çipine denk hesaplama gücünü kaçak yoldan soktuğuna inanıyor. Araştırma şirketi SemiAnalysis ise kontrollerden sıyrılan çip sayısını yüz binlerle ifade ediyor. Los Angeles’taki federal savcılar bu hafta, Çin’e yaklaşık 300 milyon dolarlık Nvidia sunucusu kaçırmakla suçlanan Earthmade Computer’ın sahibi Greg Lui hakkında dava açtı. Aracıların rotalarını Avrupa ve Orta Doğu üzerinden geçecek şekilde değiştirdiği bildiriliyor. Bir ABD’li yetkili durumu “şimdiye kadar oynadığımız en kötü köstebek vurma oyunu” diye tanımladı.