Dublin ve Helsinki’de Binlerce Kişi Veri Merkezlerine Karşı Yürüdü: Avrupa’da Moratoryum Talebi

Avrupa’da veri merkezlerine karşı tepki sokağa taştı. Cumartesi günü Dublin ve Helsinki’de binlerce kişi yürüdü; eylemler, cuma günü Amsterdam’da Microsoft’a ait bir veri merkezi şantiyesinin işgal edilmesinin ardından geldi. Yapay zekâ yatırımları için dev tesisler kuran teknoloji şirketleri, Avrupa’da ilk kez bu ölçekte örgütlü bir itirazla karşılaşıyor.

“Stop Dirty Data Centres” eylemleri nedir?

Eylemler, 100’den fazla çevre, dijital haklar ve sivil toplum kuruluşundan oluşan “Stop Dirty Data Centres” koalisyonu tarafından örgütlendi. 6 ve 7 Kasım’da Avrupa’nın 15 ülkesinde düzenlenen gösterilere İrlanda, Polonya, Danimarka, Finlandiya, İspanya, Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık katıldı. Bazı şehirlerde katılım birkaç kişide kalırken Dublin gibi büyük merkezlerde yüzlerce kişi beklendi; Dublin ve Helsinki’deki yürüyüşler ise binlerce kişiyi bir araya getirdi.

Eylemciler ne talep ediyor?

Koalisyon, açık kurallar belirlenene kadar yeni büyük ölçekli veri merkezlerine Avrupa, ulusal ve yerel düzeyde moratoryum, yani geçici durdurma getirilmesini istiyor. Gerekçeler arasında enerji ve su tüketimi, arazi kullanımı, konut maliyetleri, yedek jeneratörlerin yol açtığı hava kirliliği, inşaat trafiği ve sürekli gürültü sayılıyor. Eylemciler ayrıca bu projelerin yerel halka sağladığı istihdamın sınırlı kalabildiğini savunuyor.

İrlanda’da tablo neden gergin?

İrlanda Merkezi İstatistik Ofisi’ne göre veri merkezleri 2025’te ülkenin ölçülen toplam elektrik tüketiminin yüzde 23’ünü oluşturdu. Şebeke işletmecisi EirGrid ise bu payın 2030’da yüzde 30’a çıkabileceğini tahmin ediyor. PwC’nin raporuna göre Avrupa’daki veri merkezi yatırımı 2020’de 12 milyar avrodan bu yıl 25-26 milyar avroya yükseldi; 2026-2031 arasında toplam harcamanın 176 milyar avroya ulaşması bekleniyor.

Amsterdam’daki işgalde bazı eylemciler vinç çıkıp işaret fişeği yaktı; Hollanda polisi 150 ila 200 kişiyi izinsiz girme şüphesiyle gözaltına aldığını açıkladı. Bloomberg, tepkinin Avrupa genelinde yayıldığını yazdı. Tartışma, yapay zekâ altyapısının enerji, su ve yerel halkın söz hakkı bakımından bedelini yeniden gündeme getiriyor.