2019’da Sam Bankman-Fried tarafından kurulan FTX kripto borsası, Binance’tan sonra kripto paraların saklandığı ve el değiştirdiği ikinci büyük merkezdi. FTX kurucusu Sam Bankman-Fried’e kripto dünyasının Warren Buffet’ı gözüyle bakılıyordu. Ancak son haberler Sam Bankman-Fried’in insanların parasını iç ettiğini ve işine gelen yerlere aktardığını ortaya çıkardı.
Sam Bankman-Fried, FTX isimli kripto borsasını (crypto exchange) 2019’da kurdu. FTX, kısa sürede Binance’tan sonra kripto paraların saklandığı ve el değiştirdiği ikinci büyük merkez haline geldi.
İnsanlar FTX kurucusu Sam Bankman-Fried’i göklere çıkarıyor, ona kripto dünyasının Warren Buffet’ı gözüyle bakıyordu. Ancak son gelişmelerin ardından Sam Bankman-Fried’in, insanların parasını güvenli bir şekilde saklamadığı ve kendisine emanet edilen kripto birikimlerini işine gelen yerlere aktardığı ortaya çıktı.
FTX, 11 Kasım 2022 tarihinden bu yana ABD mahkeme sisteminde iflasını ispatlamaya çalışıyor. Kriz, CoinDesk kasım ayında FTX’in ortak firması Alameda Research’ün varlıklarının önemli bir kısmını FTX’e özel marka tokeni FTX Token (FTT) olarak değerlendirdiği ortaya çıktığında başladı.
Bu haberden sonra rakip borsa Binance’ın CEO’su Changpeng Zhao, Binance’ın elindeki FTT tokenleri satacağını duyurdu ve bunu FTX’ten para çekimlerinde hızlı bir artış izledi. FTX daha sonra müşterilerin para çekme taleplerini karşılayamaz hale geldi ve 11 Kasım’da iflasını duyurdu.
Sam Bankman-Fried’in, insanların parasını yatırdığı bir numaralı şirket Alameda Research olarak görünüyor. Ayrıca Sam Bankman-Fried, Alameda Research’e sadece kripto para yatırımı yapmakla kalmamış.
Alameda Research’ün 14.6 milyar dolarlık hissesi, FTX’in her ne zaman isterse üretebildiği FTX’e özel kripto para birimi olan FTT temelliydi. FTT’nin değeri, Alameda Research bağlantısı dolayısıyla yapay bir şekilde yükselmişti. FTX, müşterileri paralarını geri istediğinde onlara verebileceği nakde çevrilebilir değerden yoksundu çünkü bu değer, Alameda Research ve FTX ilişkisi ile şişirilmiş FTT’den oluşuyordu.
İşin özeti: Müşteriler FTX’e Bitcoin ve Ethereum türü kripto paralar emanet ettiğinde bu paraların FTX’te kalacağının garantisi yoktu. Ancak Sam Bankman-Fried’in 7 Kasım’da attığı tweet bunun tam tersini iddia ediyor. Bu tweet, müşteriler FTX’e ne kadar kripto koyduysa onu geri alabileceklerini iddia ediyordu. Fakat Sam Bankman-Fried, diğer tweetleriyle birlikte bunu da sildi.
Bu iki şirketin yatırımları FTT token üzerinden yapıldığı için bunların değerleri bir gecede çakıldı. Çünkü FTT tokeni değerli kılan şey FTX’in güvenilirliği, Sam Bankman-Fried’in Warren Buffett’a benzetilen bir kripto dahisi olarak görülmesi ve FTX’in ikinci büyük kripto borsası olmasıydı. FTX’in güvenilirliği, FTT tokenle birlikte sıfıra düştü.
Politik Bağlantılar
Burada 2021 – 2022 arası Amerika’daki politik adaylara ve partilere en büyük maddi yardım yapan kişi ve kurumlar görülüyor. En büyük maddi yardım 128 milyon dolarla George Soros’tan Demokrat Parti’ye gitmiş. Liste biraz incelendiğinde Demokratlara yapılan ikinci en büyük yardımın Sam Bankman-Fried’den geldiği görülüyor. Sam Bankman-Fried, Demokratlara 36 milyon dolardan fazla para yardımı sağlamış.
İş burada bitmiyor. Mind the Gap denen ve İngilizcede super PAC olarak adlandırılan bir oluşum var. Bu oluşum, Demokrat adaylara bağışta bulunmak için kurulmuş. Mind the Gap aracılığıyla Demokrat adaylara para gönderen bağışçılar Silikon Vadisinin büyük isimleri. Bunlar bilindiği üzere çok zengin insanlar.
Mind the Gap’in başında, oluşumun resmî sitesinde belirtildiği üzere Barbara Fried’i görüyoruz. Barbara Fried bu oluşumun kurucusu ve başkanı. Sitede kendisi, daha önce Stanford Hukuk Okulunda profesörlük yapmış bir şahıs ve aynı zamanda kripto milyarderi Sam Bankman-Fried’in annesi olarak tanıtılıyor.
Buradan çıkarılabilecek sonuçlardan bir tanesi Sam Bankman-Fried’in insanların milyarlarını, öncelikle Alameda Research bağlantısıyla olmak üzere, istediği yerlerde değerlendirmiş olması. Bu, FTX’le ilgili bu krizi öncelikle bir dolandırıcılık kategorisinde değerlendirme gereğini doğuruyor. İkincisi ise Bankman-Fried’in bu paraları kullanarak Amerika’nın seçimlerinde söz sahibi olmuş olması.
İşin ilginç yanı Sam Bankman-Fried Amerika’da bile yaşamıyor. Kripto milyarderinin yaşadığı yer, seks partileri düzenlediği, eski sevgisi ve Alameda Research’ün eski CEO’su olan Caroline Ellison ile birlikte yaşadığı Bahamalar. Sam Bankman-Fried’in burada seks partileri düzenlediğini söylemek biraz aşırı gelebilir ancak CoinDesk’e konuşan FTX’in şirket terapistinin belirttiğine göre Bankman-Fried, Bahamalar’da bir süre lüks bir apartmanda yakın çevresindeki dokuz üyeyle birlikte yaşadı ve bu kişilerin hepsi bir noktada birbirleriyle romantik ilişkiler içinde bulundu.
Sam Bankman-Fried’in, müşterilerine şu ana kadar bir milyar dolardan fazla para kaybettirdiği tahmin ediliyor. Bunun üzerine önceki hafta sonu “çalınan” ancak birçoklarının “içeriden birileri” tarafından götürüldüğünü düşündüğü yarım milyar dolar eklendiğinde Sam Bankman-Fried’in yaptığı işin büyüklüğü daha iyi anlaşılabilir.
Tavşan deliğini biraz daha kurcalamak isteyenler için şu bilgiler önemli. Sam Bankman-Fried, kız arkadaşının babası Glenn Ellison’ın ekonomi profesörü olduğu Massachussetts Institute of Technology (MIT) mezunu. MIT’den çıkan bir başka ekonomi profesörü olan Gary Gensler ise şu anda Amerika Birleşik Devletleri Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu Başkanı ve geçmişte FTX’in ABD’de tekel elde etmesi için çalıştığı biliniyor. Sam Bankman-Fried, Dünya Ekonomik Forumu’nda (WEF) Bill Clinton’ın yanında konuştu ve WEF, web sitesinde FTX’i tanıttı.
Sam Bankman-Fried’in, ay sonunda New York Times’ın bir etkinliğinde Janet Louise Yellen (Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı) ve Mike Pence (eski Amerikan Başkan Yardımcısı) ile birlikte konuşma yapması planlanıyor. Sam Bankman-Fried, bir dolandırıcıya göre inanılmaz derecede iyi bağlantılara sahip, toplumun kalburüstü bir mensubu.
Sam Bankman-Fried sadece orta direk vatandaşın değil Amerikan zenginlerinin parasını da iç etti. Ancak Amerika hakkında doğru olan bir şey varsa bu da orada zenginlerin parasını çalıp kaçmanın kolay olmadığı.
Sam Bankman-Fried’in politik adaylara bağışladığı paralar da onun peşini bırakmayacak. Çünkü kamuoyu ve medya, bu insanların oldukları yere çalıntı parayla geldiğini söyleyecek. Kendilerine bağış yapılan politikacılar, FTX tarafından sağlanan parayı bağışlar yoluyla dağıtmaya başladı bile. Burada Mind the Gap’i yeniden hatırlıyoruz çünkü bu oluşumun kurucusu Sam Bankman-Fried’in annesi.
Eğer Sam Bankman-Fried soruşturulmazsa ve kendisine uzun süreli hapis cezası verilmezse bu Demokratları iki yönden kötü etkileyecek: Sam Bankman-Fried’in Demokratlarla açık ilişkisi ve bu krizin yaşandığı sırada mevcut iktidarın Demokratlarda olması. Ayrıca bu durumda kamuoyu, kripto paraların üzerindeki siyasi baskının arttırılmasını isteyecek. Çünkü bu olayda kripto piyasası önemli bir düşüş yaşadı ve bu tür durumlarda insanlar, paralarını kurtarmak için hükümet düzenlemelerinden medet umuyor.
