Uzmanlar, TikTok ve Instagram takipçilerini yönlendirebilecek içerikler hazırlamaları için ”hasta influencer’ları” olarak adlandırılan kişilere büyük ilaç şirketleri tarafından ödeme yapıldığı yönünde uyarıda bulundu.
İlaç şirketlerine duyulan güvenin azalmasıyla birlikte ilaç firmaları, ürünlerini tanıtmak için sosyal medya fenomenlerine dönüşen ”gerçek hastalardan” faydalanıyor. Son dönemde TikTok ve Twitter’da yapılan paylaşımlar, Ozempic ve Wegovy gibi kilo verdirici ilaçları ön plana çıkararak birçok kişinin bu ilaçları doktor reçetesi olmadan almasına neden oldu. Ozempic ve Wegovy hashtag’leri, TikTok’taki tıbbi ilaçlar arasında en popüler olanlar listesinde yer alıyor. Tüm değerlendirmeler tamamen olumlu olmasa da birçok hasta, ilaçları kullanma deneyimlerini paylaşıyor ve takipçilerine tavsiye ediyor. Videolar, yüz binlerce hatta milyonlarca görüntüleme alıyor.
Colorado Üniversitesi tarafından yapılan ve bu hafta Journal of Medical Internet Research dergisinde yayımlanan bir araştırma, daha sonra sosyal medya fenomeni hâline gelen hastaların, takipçilerine reçeteli ilaç tavsiyelerinde bulunduklarını ve ilaç üreticileriyle yakın bağlantıları olduğunu ortaya koydu.
Çalışmanın başyazarı olan reklamcılık, halkla İlişkiler ve Medya Tasarımı Doçenti Erin Willis, söz konusu durumun ”etik soruları gündeme getirdiğini” söyledi. Willis, Mart ve Nisan 2022 tarihleri arasında lupus, fibromiyalji, Parkinson hastalığı, astım, HIV, çölyak hastalığı, kronik migren ve perimenopoz gibi rahatsızlıkları olan 26 hasta, -1.000 ila 40.000 arasında takipçisi olan-
mikro-influencer ile görüştü.
Katılımcıların yarısından fazlası (%69) bir ilaç şirketiyle bir şekilde iş birliği içinde olduğunu ifade etti. Bu iş birlikleri arasında danışma kurullarında görev almak, doktorlar ve araştırmacılarla konuşmak veya kilit kitlelerle iletişim kurmak yer alıyor. Görüşülen kişilerin yaklaşık %15’i, eğer konuyla ilgiliyse ilaç şirketlerinin yeni ürünlerini takipçileriyle paylaştıklarını söyledi. %12’si ise sadece tıbbi çalışmaları okuduğunu ve sonuçları takipçileriyle paylaştığını ifade etti. Influencer’lar, bu bilgileri yayarken sponsorluk ya da ilaç şirketinden ödeme almadıklarını, bunu ”takipçileri nezdinde güvenilir olmak istedikleri” için yaptıklarını söylediler ancak bazılarına, ilaç şirketleri için içerik paylaşmaları karşılığında ödeme yapıldığı öğrenildi. Birçok katılımcı, takipçilerinin ilaçların dozaj ve yan etkileri hakkında daha derinlemesine bilgi almak için genellikle kendilerine mesaj attığını söyledi.
Willis, sosyal medya kullanıcılarının sponsorlu bir reklam ile kişisel bir paylaşım arasındaki farkı genellikle ayırt edemediklerini söyledi ve bu konuda bilinçli olmaları gerektiğinin altını çizdi.
Derleyen: Ayşegül Erdönmez
