Sera etkisinin boyutunu ölçen cihazların uzun vadeli güvenilirliği önemli ölçüde iyileştirildi.
Dünya, Güneş ışınlarını yansıtarak ısınır. Dünya’dan yansıyan ışınlar karbondioksit, su buharı ve metan gazı başta olmak üzere atmosferdeki gazlar tarafından tutulur. Buna “sera etkisi” denir.
İnsanın doğa üzerinde yarattığı etki sonucu gazların artması, Güneş ışınlarının da daha çok tutulması sorununu beraberinde getirir. Karbondioksit gazının artması, dünyayı saran ozon tabakasının incelmesi ve delinmesi gibi faktörler havada aşırı ısınma meydana getirir. Bu da küresel ısınmayı doğurur.
Sera etkisinin boyutunu sürekli olarak ölçmek için “pirgeometre” adı verilen kızılötesi ölçüm cihazları kullanılır. Bu ölçümlerin uzun vadeli güvenilirliği artık önemli ölçüde iyileştirildi. Metrologia’nın güncel sayısında da açıklandığı üzere bu iyileştirme, pirgeometrelerin PTB tarafından geliştirilen yeni bir referans cihazı ile kalibre edilmesiyle yapıldı.
Bu yeni geliştirilen kızılötesi ölçüm cihazları geniş bir spektral bandı kapsıyor, yani pek çok dalga boyunu yakalayabiliyor.
Ayrıca, gökyüzünün neredeyse tüm yarımküresini izleyebilecek kadar geniş bir açıyı kapsıyorlar. Ölçüm verilerinin bilgilendirici değerini ve uzun vadede karşılaştırılabilirliğini sağlamak için pirgeometrelerin düzenli olarak kalibre edilmesi, yani metrolojik standartlara göre izlenmesi gerekir.
“Yarımküresel Kara Cisim (HSBB)” olarak adlandırılan yeni referans kara cisim bu standartalara bir örnek olabilir. HSBB, yüksek aynasal yansıtma özelliğine sahip altın yarımküre ile kombinasyon halinde siyah kaplı bir koniden oluşur. Bu cisim, Fiziksel Meteorolojik Gözlemevi Davos / Dünya Radyasyon Merkezi (PMOD/WRC) ile Yeryüzü Gözlemi ve İklim için Metroloji (MetEOC) başlıklı Avrupa araştırma projeleri dizisi kapsamında geliştirildi.
Dört adet önceden kalibre edilmiş Pt100 direnç termometresi, HSBB’den farklı olarak tepe noktasında, koni kenarında, soldaki yarım kürede ve sağdaki yarım küredeki sıcaklıkları ölçmek için kullanılır. Bu termometreler, bir direnç okuma ölçüm cihazı tarafından okunur. Sıcaklıklar, her bir termometrenin bireysel kalibrasyonuna göre dirençlerden hesaplanır.
HSBB bu tür kalibrasyonlar için özel gereksinimleri karşılar, dolayısıyla Uluslararası Birimler Sistemi SI’ya göre izlenebilir. Bunun sonucunda, PMOD/WRC’de daha önce yapılana ek olarak, bugüne kadar temaslı termometriye ve optik simülasyonlara dayanan ikinci bir bağımsız izlenebilirlik prosedürünün artık mevcut olduğu söylenebilir.
Aynı zamanda, PMOD/WRC’nin ve PTB’nin ışınımı için radyometrik ölçekler arasında gözlemlenen uyum, önceden belirlenmiş izlenebilirliğin doğrulanmasını sağlar.
Atmosferik aşağı yönlü uzun dalga boyu radyasyon ölçümlerinde karşılaşılan tutarsızlıklar artık ortadan kaldırılabilir ve daha doğru bir şekilde ölçülebilir.
Derleyen: Tuğba Akkesen
