Orta çağ keşişlerinden alınan notlar, bilinen tarihin en büyük patlamalarından bazıları hakkında bilgi sağlanmasına yardımcı olabilir.
Uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, insanlığın gördüğü en büyük volkanik patlamalardan bazılarını doğru bir şekilde tarihlendirmek için çalışıyor. Ağaç halkaları ve buz çekirdeklerinden gelen verilerle birlikte orta çağ rahipleri tarafından yapılan gece gökyüzü gözlemlerine de bakıyorlar.
Orta çağ dönemindeki kayıt tutucular, papaların ve kralların önemli işlerinden önemli savaşlara, doğal afetlerden göksel olaylara kadar her şeyi yazıyorlardı. Bazıları, gökyüzünde olup bitenlerin yeryüzündeki felaketleri önceden bildirebileceğine inanıyordu. 1100 ile 1300 yılları arasında Avrupa’da 64 tam ay tutulması meydana geldi ve kayıt altına alındı.
Ekip, 12. ve 13. yüzyıllara ait yüzlerce kaydı inceleyerek ay tutulmalarına ve renklerine ilişkin referanslar aradı. En karanlık ay tutulmalarının büyük volkanik patlamalardan yaklaşık bir yıl sonra meydana geldiğini keşfettiler.
Çalışmanın ortak yazarı ve Cambridge Üniversitesinden volkanolog Clive Oppenheimer yaptığı açıklamada, “Bu patlamaları yalnızca Antarktika ve Grönland’ın buzlarında izler bıraktıkları için biliyorduk. Buz çekirdeklerinden gelen bilgileri ve orta çağ metinlerinden gelen açıklamaları bir araya getirerek bu dönemin en büyük patlamalarından bazılarının ne zaman ve nerede meydana geldiğine dair daha iyi tahminler yapabiliriz.” dedi.
Ekip, bu patlamaların olası zamanlamasını hesaplamak için iklim modelleyiciler ile çalıştı. Modelleme, volkanik olayların zamanlamasını ve yoğunluğunu daha iyi anlamaya yardımcı oldu.
Volkanik tarihte özellikle aktif bir dönem olduğu zaten bilinen 1100 ile 1300 arasındaki zaman aralığı hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak volkanların toplumu ve gezegeni nasıl etkilediğini anlamak için çok önemli.
Derleyen: Merve Nur Sözen
