Google, cihazlarının bir deprem titreşimi algılaması durumunda, kullanıcıların telefonlarından otomatik olarak Android Deprem Uyarı Sistemine veri göndermesine izin veren bir işlev tanıttı.
25 Ekim 2022’de, Kaliforniya Körfez Bölgesinde, 5.1 büyüklüğünde bir deprem yaşandı. Neyse ki, herhangi bir hasar bildirilmedi. Ancak deprem başka bir açıdan önemliydi. Bölgedeki birçok kişinin telefonuna sarsıntı başlamadan önce uyarılar geldi. Daha da önemlisi, bu telefonların birçoğu depremin tespit edilmesine de yardımcı oldu.
Google, sarsıntılar gelmeden birkaç saniye önce kullanıcıları uyaran bir erken uyarı sistemi geliştirmek için Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu ve Kaliforniya’daki bazı üniversite akademisyenleri ile birlikte çalışıyor. Uyarı kısa sürüyor ancak güvenli bir yere sığınmak için yeterli zamanı sağlıyor olması muhtemel. Ayrıca trenleri yavaşlatmak, uçakların kalkışını veya inişini durdurmak, arabaların köprülere veya tünellere girmesini engellemek için yeterli zaman sağlayabilir. Bu nedenle, bu sistemin daha güçlü depremler meydana geldiğinde hayat kurtarması muhtemel görünüyor.
Bu sistem farklı kaynaklardan gelen verileri analiz ediyor. Sistem başlangıçta, ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, California Berkeley Üniversitesi Teknoloji Enstitüsü ve eyalet hükümeti tarafından kurulan 700 sismometreden oluşan bir ağa dayanıyordu. Ancak Google, halkın sahip olduğu telefonlar aracılığıyla dünyanın en büyük deprem algılama ağını oluşturmayı hedefliyor.
Google’ın Android işletim sistemini çalıştıran akıllı telefonların çoğunda, telefonun hareket ettiğini algılayan yerleşik ivmeölçerler bulunur. Bunlar yaygın olarak eğildiğinde ekranı dikeyden yatay moda yönlendirmesine veya fitness yapanlar için adım sayısı hakkında bilgi sağlamaya yardımcı olur. Ancak sensörler şaşırtıcı derecede hassastır ve aynı zamanda mini bir sismometre gibi davranabilir.
Google’ın tanıttığı bu sistem, milyonlarca telefondan gelen verileri birleştirerek bir depremin olup olmadığını ve nerede olduğunu hesaplayabilir. Daha sonra sismik dalgaların çarpması muhtemel olan bölgedeki telefonlara sinyal göndererek erken uyarı verebilir. Radyo sinyalleri sismik dalgalardan daha hızlı hareket ettiğinden uyarılar, merkez üssünden uzaktaki alanlara sarsıntı başlamadan önce ulaşabilir.
Android’de bir yazılım mühendisi olan Marc Stogaitis bunu şöyle ifade etti: “Aslında telefondaki sinyaller ışık hızındadır. Depremin hızı ile ışık hızında yarışıyoruz. Ve şanslıyız ki, ışık hızı çok daha hızlı!”
En son, 4 Nisan 2023 öğleden sonra, California Tres Pinos yakınlarında meydana gelen 4,5 büyüklüğündeki bir deprem, ShakeAlert sistemi tarafından tespit edildi ve bölgedeki cep telefonlarında mesajları tetikledi.
Dünya genelinde kullanımda olduğu tahmin edilen 16 milyar cep telefonundan üç milyardan fazlası Android kullanıyor ve Deprem Uyarı Sistemi şu anda özellikle depreme eğilimli 90’dan fazla ülkede mevcut. Bu, dünyanın uzak ve daha fakir bölgelerinde bile deprem uyarısı verme olasılığını artırıyor. Ancak, özellikle az sayıda telefon kullanıcısının bulunduğu uzak bölgelerde ve denizde meydana gelen tsunamileri tetikleyebilecek depremlerde, sistemin sınırlamaları bulunmakta.
Derleyen: Damla Şayan
