- Geçen yıl ocak ayında meydana gelen Hunga Tonga-Hunga Ha’apai patlaması, 100 Hiroşima bombası gücünde olup şimdiye kadar kaydedilen en büyük volkanik patlamalardan biriydi. Patlama milyonlarca ton su buharını atmosfere gönderdi.
- Araştırmacılar, büyük volkanik patlamaların, güneş ışığını uzaya geri yansıtan ve yüzeyi geçici olarak soğutan sülfat aerosolleri oluşturan büyük miktarlarda sülfür dioksit püskürttükleri için sıcaklıkları düşürme eğiliminde olduklarını söyledi. Ancak Tonga patlaması su altında meydana geldiği için başka bir etkiye sahipti.
- Hunga Tonga-Hunga Ha’apai patlaması, stratosferik aerosolde yıllardır görülen en büyük artışa neden olmasının yanı sıra, stratosfere büyük miktarlarda su buharı da enjekte ettiği için kendine özgü bir patlamaydı. Eos dergisinin mart ayında bildirdiğine göre, araştırmacılar su buharının ortalama küresel sıcaklığı 0.035 santigrat dereceye kadar artırabileceğini hesapladılar.
Küresel sıcaklıklar artmaya devam ederken, bazı yorumcular bunun nedeni olarak 2022’deki büyük bir volkanik patlamayı işaret ediyor.
Geçen yıl ocak ayında meydana gelen Hunga Tonga-Hunga Ha’apai patlaması, 100 Hiroşima bombası gücünde olup şimdiye kadar kaydedilen en büyük volkanik patlamalardan biriydi. Patlama milyonlarca ton su buharını atmosfere saldı.
O zamanlar bu patlamayı duymamış olmanızın nedeni, olayın su altında gerçekleşmiş olmasıyla bağlantılı olabilir.
Şimdi, iklim değişikliğinin etkileri giderek daha belirgin hale geldikçe, patlama ile sıcaklıklar arasında ilişki olup olmadığı sorgulanmaya başlandı. Peki bu patlama, gerçekten de dünyanın bazı bölgelerinde gördüğümüz aşırı sıcak yaz mevsiminin nedeni mi?
NorthWest Research Associates ve New Mexico Madencilik ve Teknoloji Enstitüsünde kıdemli araştırmacı bilim insanı olan Gloria Manney ve NASA’nın Jet İtiş Gücü Laboratuvarında araştırmacı bilim insanı olan Luis Millán, “Hayır, El Nino küresel sıcaklığı yükseltmiş ve Hunga Tonga-Hunga Ha’apai patlaması bazı bölgeleri kısa bir süre için etkilemiş olsa da asıl suçlu iklim değişikliği.” dediler.
Araştırmacılar, büyük volkanik patlamaların, güneş ışığını uzaya geri yansıtan ve yüzeyi geçici olarak soğutan sülfat aerosolleri oluşturan büyük miktarlarda sülfür dioksit püskürttükleri için sıcaklıkları düşürme eğiliminde olduklarını söyledi. Ancak Tonga patlaması su altında meydana geldiği için başka bir etkiye sahipti.
Manney ve Millán, “Hunga Tonga-Hunga Ha’apai patlaması, stratosferik aerosolde yıllardır görülen en büyük artışa neden olmasının yanı sıra, stratosfere büyük miktarlarda su buharı da enjekte ettiği için kendine özgü bir patlamaydı.” dedi.
Su buharı güneş radyasyonunu emer ve ısıyı atmosferde hapseder. Bu yönde yapılan bazı çalışmalar, patlamanın ne kadar çok su buharı ürettiğinden dolayı geçici bir ısınma etkisi yaratmış olabileceğini öne sürdü.
Ocak ayında Nature Climate Change dergisinde yayımlanan bir çalışmada, patlamanın stratosferdeki su buharı içeriğini %10 ila %15 oranında artırdığı tahmin edildi. Bu durum, şimdiye kadar belgelenen en büyük su buharı artışı.
Eos dergisinin mart ayında bildirdiğine göre araştırmacılar su buharının ortalama küresel sıcaklığı 0,035 santigrat dereceye kadar artırabileceğini hesapladılar.
Bu nedenle bazı yorumcular, küresel ısınmayı bu patlamaya bağladılar. Ancak çalışmalara katılan araştırmacılar, yanardağın değişen hava durumumuzda büyük bir faktör olmadığı konusunda net.
İngiltere’deki Oxford Üniversitesinde iklim bilimci ve doktora sonrası araştırmacı olan ve ocak ayındaki çalışmanın başyazarı Stuart Jenkins The Hill’e verdiği demeçte, “Yanardağın, bu yılki aşırı sıcaklıklar üzerindeki etkisinin oldukça küçük olduğunu söylemek muhtemelen doğru olur.” dedi.
NASA’ya göre küresel ısınma patlamanın çok öncesine dayanıyor ve kayıtlara geçen en sıcak beş temmuz ayının tamamı son beş yıl içinde yaşandı.
Manney ve Millán, “Geçtiğimiz temmuz ayında rekor kıran küresel sıcaklıklar, daha cesur ve iddialı iklim eylemleri gerçekleştirmediğimiz takdirde neler olabileceğinin sadece bir ön göstergesidir.” dedi.
Derleyen: Serap Atabey
