• Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), deniz tabanından çıkarılan kum miktarının, endişe verici boyutlara geldiğini söyledi. 
• UNEP’in yeni küresel veri platformuna göre, deniz ortamlarından her yıl ortalama 6 milyar ton kum alınıyor. 

Günde 1 milyondan fazla damperli kamyon; beton ve cam yapmak, yapay plajlar inşa etmek veya aşınmış kıyı şeridini yenilemek için denizlerden büyük miktarlarda kum çıkarıyor.

UNEP’in GRID-Cenevre analitik merkezi direktörü Pascal Peduzzi, düzenlediği basın toplantısında, “Çekilen kum miktarının önemli ve büyük etkileri oluyor. Sorun, insanların bir kaynağı yenilenebileceğinden daha hızlı kullanması.” dedi. 

Beton, dünyada sudan sonra en yaygın kullanılan ikinci madde. Kum ise her yerde bulunan yapı malzemesinin ana bileşeni. Ayrıca dünyanın dört bir yanında yeni inşa edilen adalar veya bir şehrin ayak izini genişletmek için döşenen eski sulak alanlar gibi çok sayıda yapay kıyı şeridi var. 

Kum toplamak için deniz tabanının kaldırılması, deniz yaşamını tehlikeye atıyor. Basın toplantısında Peduzzi, “Çok fazla kum çıkarılırsa hayatımız tamamen değişebilir ve hiç düzelmeyebilir, ayrıca gürültü kirliliği ve suyun bulanıklığı nedeni ile deniz yaşamına zarar verebilecek değişiklikler de olacaktır.” diyor. 

UNEP, dünya genelinde kum madenciliğini izlemek için Marine Sand Watch adlı veri platformunu geliştirdi. Tarama gemilerini tanımlamak ve gezegendeki kum madenciliği haritasını çıkarmak için yapay zekâyı ve Otomatik Tanımlama Sistemi adı verilen bir gemi takip sistemini kullanıyor. UNEP, geçen yıl GRID-Cenevre’ye küresel politikayı desteklemek amacıyla kum çıkarma anlayışını güçlendirme görevi veren bir kararı kabul etti. 

Yeni verilere göre en yoğun kum tarama çalışmalarından bazıları, Çin’in kıyı şeridinde ve ABD’nin Doğu Kıyısı’nda gerçekleşti. Değişen kum tepeleri açık denizdeki rüzgar türbinlerini etkileyebileceği için bu durum her ülkenin yenilenebilir enerji hedefleri açısından da risk oluşturabilir. 

Derleyen: Damla Şayan