- Kâbuslar, çoğunlukla uyanık yaşamlarımızda karşılaştığımız sorunları yansıtır.
- Rüya görmenin amacı belirsizliğini korusa da kâbuslarda yinelenen bazı temalar bilinçaltı duygularımıza ışık tutabilir.
Almanya’nın Mannheim kentindeki Merkezi Ruh Sağlığı Enstitüsünün uyku laboratuvarı başkanı Michael Schredl, Insider’a şöyle konuştu: “Bu rüyalar her insanın uyanıklık hayatında yaşadığı sorunlarla ilgili.”
Bilim, neden rüya gördüğümüz konusunda henüz fikir birliğine varamadığı için kâbuslarla ilgili genellemeler yapmak zor. Ancak Schredl, kâbus temalarında beyninizin ifade etmeye çalıştığı şeyi tercüme etmenize yardımcı olabilecek temel kalıpların bulunduğunu söyledi. Bu kalıpları anlamak, bilinçaltınızda hangi duygularla uğraştığınızı belirlemek için bir başlangıç noktası olabilir.
2018 yılında yapılan bir araştırmada Schredl ve meslektaşı, katılımcılardan en son gördükleri üzücü rüyayı hatırlamalarını isteyerek 1.200’den fazla kâbusu analiz etti. Daha sonra bunları ortak temalara ayırdılar.
İşte buldukları ilk 10 rüya.
10. İstila
Böceklerin veya kemirgenlerin istilasını içeren bu rüyalar hem gerçek hem de sembolik korkular taşıyabilir. Sembolik olarak istilalar; hastalık, temizlik veya kişisel ilişkiler hakkındaki endişeleri temsil edebilir. Bu rüyalar farklı tezahürleri nedeniyle çeşitli yorumlara sahip.
Schredl, istilanın hastalık veya kir korkusunu yansıtabileceği gibi kişisel olarak fareler, hamam böcekleri veya sıçanlarla ilişkilendirdiğiniz diğer şeyleri temsil edebileceğini söyledi. Aynı zamanda evinizde güvensiz hissetmenin bir örneği olabileceğini de ekledi.
9. Kötü Varlık
Rüyada yakınlarda bir hayalet, iblis veya uzaylı olduğuna görmek oldukça yaygın.
Bu rüya deneyimleri, Cleveland Clinic tarafından açıklandığı gibi, kas hareketi ile uyku durumu arasındaki iletişimin ters gittiği rahatsız edici bir uyku bozukluğu olan uyku felci ile uğraşan bireyleri sıklıkla etkiler. Uyku felci sırasında insanlar, hareket etmeye çabalarken sıklıkla korkunç varlıkların üzerlerinde gezindiğini bildirirler.
Harvard’dan sinir bilimci Baland Jalal’e göre bu ürkütücü figürler, muhtemelen beynin tanıdık kültürel semboller kullanarak acil korkuları temsil etme şekli. Örneğin, köyünüzdeki ruhlar ve şeytanlarla ilgili hikâyelerle büyüdüyseniz, REM uykusu sırasında uyanmak ve bir gölgeyi algılamak paniği tetikleyebilir. Bu, kültürel anlatıyla uyumlu başka halüsinasyonlara yol açabilir ve sonuçta size bir iblis yaklaşıyor gibi hissetmenize neden olabilir.
8. Felaket
Çoğunlukla kıyamet senaryolarını andıran yangın, sel veya nükleer serpinti gibi felaket rüyaları, Shredl’ın araştırmasında 8. sırada yer aldı ve rüya raporlarının yaklaşık %4,5’inde bulunuyor.
Stanford’dan Corelli’nin önerdiği gibi bu rüyalar, geleceğe dair genel kaygıyı yansıtıyor olabilir ve beynin potansiyel endişeleri düşünmesi için bir yol görevi görebilir. Ayrıca, Buffalo Üniversitesinden araştırmacılara göre eğer birisi gerçek hayatta doğal bir felaket yaşamışsa, bu rüyalar zihnin travmayı işlemesi için bir araç olarak hizmet edebilir.
7. Endişeli Hissetmek
Rüyalarda sıklıkla çok önemli bir şeyin unutulduğuna dair rahatsız edici bir his, yaklaşmakta olan bir korku duygusu görülür ve bu, en sık görülen 7. kâbus.
Shredl’ın çalışmasındaki insanlar sıklıkla bir şeylerin ters gittiğine dair rahatsız edici bir kesinlik yaşadıklarını bildirdiler. Ancak bunun ne olduğunu belirleyemediler, bu da rahatsızlıklarını artırdı. Bu rüyalar, bilinçaltı gece deneyimlerimizde bile bilinmeyenin evrensel korkusundan faydalanıyor gibi görünüyor.
6. Anlaşmazlıklar
Kişiler arası çatışmalar 6. sırada yer alıyor. Bu senaryolarda rüyayı gören kişi fiziksel olmayan bir kavgaya tanık olur.
Psychology Today’e göre bu rüyalar, kişisel bir ilişkiyle ilgili sahip olduğunuz bazı sosyal kaygıların simgesi olabilir. Yapmanız gereken bir konuşmadan korkuyor olabilirsiniz veya hâlihazırda gerçekleşmiş bir çatışmayı işliyor olabilirsiniz.
5. Hastalık ve Ölüm
Rüya raporlarının %11,6’sında görülen sağlık ve ölümle ilgili endişeler, anketin 5. sırasında yer alıyor. Bu kâbuslar, tipik olarak rüyayı görenin kendisinin veya sevdiği birinin hastalanmasına veya ölümle karşı karşıya kalmasına tanık olmasını içerir.
Bu rüyaların yorumu çok yönlü olabilir ve rüyayı görenin kişisel deneyimlerine bağlı olabilir. Insider’ın daha önce bildirdiği gibi bu, genel bir hastalık ve ölüm korkusunu veya kişinin refahı üzerinde kontrol sahibi olmadığı hissini sembolize edebilir.
4. Kovalanmak
Bir kişi, kötü niyetli varlık veya görünmeyen bir tehdit tarafından takip edildiğiniz rüyalar araştırmada 4. sırada yer aldı. Bu tür kâbuslarda, sanki üzerinize geliyormuş gibi gelen bir şeyden kaçmaya çalıştığınızda korku artar.
Bu rüyalar, temel psikolojiyle -özellikle de kaçınma davranışıyla- uyumlu. Schredl, kovalanma rüyalarının sıklıkla bilinçli olarak kaçındığınız bir şeyle ilgili temel kaygıyı gösterdiğini öne sürüyor.
3. Kazalar
Düşme, araba kazası, boğulma gibi çeşitli rüya temalarını kapsayan bu kategori, rüya raporlarının %15’ini oluşturur. Özellikle erkekler kadınlara kıyasla daha fazla kaza rüyaları bildirdiler.
Bu rüyaların hem gerçek hem de sembolik yorumları olabilir. Schredl’e göre bunlar yükseklik, araba kullanma veya okyanus gibi belirli durumlarla ilgili korkuları yansıtabilir. Ancak aynı zamanda daha geniş bir kontrolden çıkma duygusunu, ölüm korkusunu veya çaresizlik duygularını da ifade edebilirler.
2. Fiziksel Saldırganlık
İkinci en yaygın rüya türü; kişinin saldırılar yaşadığı, kavga ettiği veya başkalarını çatışmalarda gözlemlediği fiziksel saldırganlığı içerir. Insider tarafından daha önce bildirildiği gibi bu rüyalar; sosyal kaygı, gerçek bir şiddet korkusu veya başkalarından gelecek eleştirilere karşı savunmasız olma endişeleriyle ilişkilendirilebilir.
1. Başarısızlık
Schredl tarafından raporların %18’inde belgelenen en yaygın kâbus türü, geniş kapsamlı başarısızlık ve çaresizlik kategorisine girmekte. Bu; hedeflere ulaşamamak, geç kalmak, kaybolmak, konuşamamak, bir şeyi kaybetmek veya unutmak, hata yapmak gibi çeşitli senaryoları kapsar. Örneğin, klasik bir sınavda başarısız olma rüyası, araştırmada bildirilen tüm kâbusların %3’ünü oluşturuyordu.
Schredl’e göre sınavla ilgili kâbuslar, kişinin işteki veya kişisel yaşamındaki performansıyla ilgili güvensizliklere işaret edebilir veya rahatsız edici olaylara dair anıları tetikleyebilir. Temelde, bu rüyalar genellikle kişinin performansının değerlendirilmesi etrafında döner. Bu nedenle, bu tür senaryoların hayal edilmesi, kişinin yetenekleriyle ilgili temel güvensizlik duygularını veya başkalarının performanslarını nasıl algıladığıyla ilgili endişelerini yansıtabilir.
Derleyen: Merve Nur Sözen
