- Ay’da buz olduğu biliniyor ancak nereden geldiği henüz net değil.
- Bununla ilgili olarak yeni bir çalışma, Dünya ve Güneş’ten dolaylı olarak gelen elektron dalgalarının Ay yüzeyinde donmuş su oluşumuna katkıda bulunduğunu öne sürdü.
- Bu elektronlar, Ay Dünya’nın manyetik kuyruğuna girip çıkarken Ay’a çarpıyor.
Bu manyetik kuyruğun içinde, Dünya’nın atmosferinden ve Güneş’ten gelen güneş rüzgârı radyasyonundan çekilen yüklü elektronlar ile iyonlardan oluşan bir plazma tabakası var.
Bilim insanları, daha önce manyetik kuyruk ve daha büyük manyetosferin Ay’da su oluşumunda oynayabileceği rolü incelemişlerdi. Manyetosfer, Dünya’nın koruyucu manyetik alanının Güneş’in güneş rüzgârını geri püskürtmesi ve ardından çeşitli etkiler yaratmasıyla oluşur.
Mānoa’daki Hawaii Üniversitesinden gezegen bilimci Shuai Li, “Bu, Ay yüzey suyunun oluşum süreçlerini incelemek için doğal bir laboratuvar sağlıyor. Ay manyetik kuyruğun dışındayken Ay yüzeyi, güneş rüzgârı ile bombardımana tutulur. Manyetik kuyruğun içinde neredeyse hiç güneş rüzgârı protonu yoktur ve su oluşumunun neredeyse sıfıra düşmesi beklenir.” diyor.
Ancak uzaktan yapılan analizler, durumun böyle olmadığını gösteriyor. Daha önceki çalışmalar güneş rüzgârlarından kaynaklanan hidrojen iyonlarının Ay’da su oluşturduğuna işaret ediyordu. Ancak görünen o ki bu su, Ay yüzeyi güneş rüzgârlarından korunduğunda, manyetik kuyruk içinde oluşmaya devam ediyor.
Li, “Manyetik kuyrukta, güneş rüzgârı protonlarının implantasyonu ile doğrudan ilişkili olmayan ek oluşum süreçleri veya yeni su kaynakları olabilir. Özellikle, yüksek enerjili elektronların radyasyonu, güneş rüzgârı protonlarıyla benzer etkiler gösterir.” diyor.
Kesin bir sonuca varmak için Ay yüzeyinde daha fazla gözlem ve deney yapılması gerekecek, ancak bu ilginç bir öneri.
Ay’daki suyun kaynağının bilim insanlarını büyülemesinin pek çok nedeni var: Bize Ay’ın geçmişi hakkında daha fazla şey öğretiyor ve Ay yüzeyinde nasıl uzun süre yaşayabileceğimizi anlamamız açısından da hayati önem taşıyor.
Derleyen: Görkem Süner