• Son 800.000 yıldır Sahra Çölü periyodik olarak yeşile bürünüyor.
• Her 21.000 yılda bir düzenli yağışlı dönemler, genellikle kuru olan çöle nem kaynağı oluyor ve bu dönemlerde çöl; bitkiler, göller ve nehirlerle kaplanıyor.

Sahra’yı her zaman kuru, çorak ve dünyanın en büyük çölü olarak bildik. Ancak bu durum her zaman böyle değildi. Son 800.000 yıldır Sahra, periyodik olarak yeşile bürünüyor ve araştırmacılar, yaptıkları çalışmayla bu döngünün nedenini saptadıklarını düşünüyor.

Yapılan çalışmada, çölde meydana gelen nemli dönemler simüle edildi. Simülasyon, ekibin bu dönemlerin neden ve ne zaman meydana geldiğini anlamasına yardımcı oldu. Görünüşe göre Dünya’nın yörüngesi- özellikle de yörüngesel presesyon- bu periyodik “yeşillenmelere” neden oluyor.

Araştırmacılar, Kuzey Afrika çölünün iklim tarihini incelediler. Her 21.000 yılda bir olan düzenli yağışlı dönemler, genellikle kuru olan çöle nem kaynağı oluyor ve bu dönemlerde çöl; bitkiler, göller ve nehirlerle kaplanıyor.

Yeni çalışmanın başyazarı Edward Armstrong, “Sahra’nın savan ve ormanlık ekosistemlere döngüsel dönüşümü, gezegendeki en dikkat çekici çevresel değişimlerden biridir.” dedi.

Dünya’nın kendi ekseni etrafında yalpalanması, gezegenimizin farklı mevsimlerde aldığı enerji miktarını etkiliyor. Bu da Afrika musonunu ve dolayısıyla genel iklimi etkiliyor.

Kuzey yarım kürede yörüngesel presesyon, yazların daha sıcak geçmesine neden olur. Bu da Muson yağmurlarını ve Sahra’daki yağmurları çok daha güçlü hâle getirir. Bu yağışların “Kuzey Afrika Nemli Dönemi” olarak adlandırılan dönemi tetiklemesiyle de etraf yemyeşil olur.

Bu 21.000 yıllık döngünün gerçekleşmediği tek zaman dilimi buzul çağları. Bu dönemde atmosferimiz soğuduğu için muson iklimi olağan şekilde işlemedi.

Yeşil dönemler, insanlar da dâhil olmak üzere birçok türün Kuzey Afrika’dan dünyanın geri kalanına dağılmasına olanak sağladı. Diğer kıtalarda yaşanabilir koridorlar oluştu ve kıtalar arasında hareket mümkün hâle geldi.

Çalışmanın yazarlarından Miikka Tallavaara, “Sahra bölgesi, türlerin hem Kuzey ve Sahra Altı Afrika arasında hem de kıta içinde ve dışında dağılımını kontrol eden bir tür kapıdır. Sahra yeşilken kapı açıktı ve çöller hüküm sürerken kapalıydı.” dedi.

Derleyen: Serap Atabey