• Basel Üniversitesindeki araştırmacılar, yaklaşık 1.500 katılımcının yer aldığı hafıza üzerine dünyanın en büyük fonksiyonel görüntüleme çalışmasını yaparak hipokampus gibi belirli beyin bölgelerindeki aktivite ile hafıza performansı arasında doğrudan bir bağlantı buldu.
• Daha iyi hafızaya sahip bireylerde daha güçlü beyin aktivasyonunu ortaya çıkaran bulgular, biyolojik özellikleri beyin sinyallerine bağlayan gelecekteki araştırmaları etkileyebilir.

Bireyler hafıza yeteneklerinde önemli farklılıklar sergilerler. Basel Üniversitesi tarafından yapılan bir çalışma, belirli beyin sinyalleri ile hafıza performansındaki bu farklılıklar arasında bir bağlantı tespit etti.

Beynin belirli bölgelerinin hafıza işlevleri için gerekli olduğu bilinmesine rağmen bu bölgelerin farklı hafıza performansı seviyelerine sahip bireylerde bilginin depolanmasıyla ilgili farklı faaliyet seviyeleri gösterip göstermediği belirsizliğini korudu.

Bu konuyu araştıran Profesör Dominique de Quervain ve Profesör Andreas Papassotiropoulos liderliğindeki araştırma ekibi, elde ettikleri sonuçları Nature Communications dergisinde yayımladı.

Hafıza üzerine yapılan dünyanın en büyük işlevsel görüntüleme çalışmasında, yaşları 18 ila 35 arasında değişen yaklaşık 1.500 katılımcıdan toplam 72 görüntüye bakmaları ve bunları ezberlemeleri istendi. Araştırmacılar bu süreç boyunca deneklerin beyin aktivitelerini MRI kullanarak kaydettiler. Daha sonra katılımcılardan mümkün olduğunca çok sayıda görüntüyü hatırlamaları istendi  ve genel popülasyonda olduğu gibi deneklerin arasında hafıza performansında önemli farklılıklar vardı.

Beyin bölgeleri ve ağlarındaki sinyaller

Araştırmacılar, hipokampus da dahil olmak üzere belirli beyin bölgelerinde, ezberleme süreci sırasındaki beyin aktivitesi ile sonraki hafıza performansı arasında doğrudan bir ilişki buldular. Daha iyi bir hafızaya sahip olan bireyler bu beyin bölgelerinde daha güçlü bir aktivasyon gösterdi. Oksipital korteksteki hafıza ile ilgili diğer beyin bölgeleri için böyle bir ilişki bulunmadı. Tüm hafıza performansı seviyelerine sahip bireylerde eşit derecede aktifti.

Araştırmacılar ayrıca beyinde hafıza performansıyla bağlantılı olan işlevsel ağları da tanımlayabildiler. Bu ağlar, bilginin depolanması gibi karmaşık süreçleri mümkün kılmak için birbirleriyle iletişim halinde olan farklı beyin bölgelerinden oluşuyor.

Çalışmanın ilk yazarı Dr. Léonie Geissmann, “Bulgular, bir bireyden diğerine hafıza performansındaki farklılıkların nasıl ortaya çıktığını daha iyi anlamamıza yardımcı oluyor.” dedi ve tek bir bireyin beyin sinyallerinin hafıza performansları hakkında herhangi bir sonuca varılmasına izin vermediğini de ekledi.

Araştırmacılara göre sonuçlar, genetik belirteçler gibi biyolojik özellikleri beyin sinyalleriyle ilişkilendirmeyi amaçlayan gelecekteki araştırmalar için büyük önem taşıyor.

Hafıza üzerine Basel merkezli araştırma

Bu çalışma, Basel Üniversitesi Biyotıp Bölümü ve Basel Üniversitesi Psikiyatri Klinikleri (UPK) Moleküler ve Bilişsel Sinir Bilimleri (MCN) Araştırma Kümesi tarafından yürütülen büyük ölçekli araştırma projesinin bir parçasını oluşturmakta. Bu projenin amacı, hafıza süreçlerini daha iyi anlamak ve temel araştırmalardan elde edilen bulguları klinik uygulamalara aktarmak.

Derleyen: Serap Atabey