• Space Pioneer, beklenmeyen fırlatmanın sebebinin “yapısal bir arıza” olduğunu söyledi.
• 2019’da kurulan yarı özel bir şirket için bunun ne kadar büyük bir aksilik olacağı belirsiz.

Çin’in en umut vadeden uzay girişimlerinden biri olan Space Pioneer, geçen hafta sonu Gongyi kenti yakınlarında Tianlong-3 roketinin ilk aşamasını test ederken ciddi bir anormallik yaşadı.

Roket, motorları ateşlenirken bir aracın bir test standına kelepçelendiği sahnenin statik ateş testinden geçiyordu, bu sırada güçlendirici serbest kaldı. Şirketten yapılan bir açıklamaya göre , roket yeterince kelepçelenmemiş ve “yapısal bir arıza” nedeniyle test standından fırlatılmıştı.

Kazara fırlatışın videosu, roketin test sahasından 1,5 kilometre uzaklıktaki bir dağa çarpmadan önce gökyüzüne birkaç yüz metre yükseldiğini gösteriyor. https://x.com/i/status/1807334917031825869

Space Pioneer’dan yapılan açıklamada, testten önce güvenlik önlemleri uygulandığını ve kaza sonucu herhangi bir can kaybının olmadığını söyleyerek olayı önemsizleştirmeye çalıştı. Şirket, “Test sahası Gongyi kentsel alanından çok uzakta” dedi.

Fakat doğru değil. Doğu Çin’deki Henan eyaletinde, Sarı Nehir kıyısında bulunan Gongyi’nin nüfusu yaklaşık 800.000 ve test standı şehrin merkezine sadece yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta ayrıca daha küçük bir köye bir kilometreden daha az uzaklıkta.

Bu tür kazalar fırlatma endüstrisinde nadirdir ancak benzeri görülmemiş değildir. Tipik olarak, statik bir ateşleme testi sırasında, bir araçtaki itici kütle, güçlü kelepçelerle birleşerek bir roketi aşağıda tutar. Ancak, 1952’de bir ABD Viking roketi, New Mexico’daki White Sands Füze Sahası’ndaki demirlemelerinden kopmuştu. Fırlatma sahasının 6 kilometre aşağısına can kaybı olmadan düşmüştü.

Ne Kadar Büyük Bir Gerileme?

2019’da kurulan yarı özel bir şirket olan Space Pioneer için bunun ne kadar büyük bir aksilik olacağı belirsiz. Bir yıldan biraz daha uzun bir süre önce Space Pioneer, sıvı yakıtlı bir roketle yörüngeye ulaşan ilk Çin şirketi oldu. Bunu, küçük Tianlong-2 roketinin ilk denemesinde etkileyici bir şekilde başardı. Bu kayda değer bir başarıydı, ancak roketin motorları özel şirket yerine Çin devleti tarafından işletilen bir şirket olan Academy of Aerospace Liquid Propulsion Technology tarafından sağlandı.

Space Pioneer, daha büyük Tianlong-3 roketi için TH-12 olarak bilinen kendi kerosen yakıtlı motorlarını ürettiğini söylüyor. Bu motorlardan dokuzu, 17 tonluk bir itme gücüne sahip olması amaçlanan Tianlong-3 roketini alçak Dünya yörüngesine taşıyacak. Roketin tasarımı ve ilk aşamasının planlanan yeniden kullanımı, ABD merkezli SpaceX tarafından geliştirilen Falcon 9 roketini taklit ediyor.

Space Pioneer, aracı bu yaz sonu veya sonbaharda ilk fırlatışı için hazırlıyordu ve birinci aşama statik ateşleme testleri, bir roketin kalkıştan önceki son test aşamasının göstergesidir. Şirketin açıklaması, fırlatma girişimi için yeni bir zaman çizelgesi belirlemedi ancak hata analizini “mümkün olan en kısa sürede” tamamlayacağını söyledi.

Çin, Amerika Birleşik Devletleri’nden sonra dünyanın en canlı ticari uzay endüstrisine sahip. Yaklaşık on yıl önce, ülkenin liderliği, SpaceX ve diğer ABD şirketlerinin ticari başarısını taklit etmeye çalışarak, özel fon toplayan şirketlerle devlete ait teknolojiyi paylaşmaya karar verdi.

Günümüzde roket, uydu ve diğer uzay uçuşu ürünleri geliştiren düzinelerce Çinli firma bulunmaktadır. Space Pioneer, beş yıl önce kurulduğundan bu yana 400 milyon dolardan fazla para toplayarak en umut vadedenler arasında yer almıştır.

Derleyen: Enis Yabar