Biyolojik Yaşı Geri Almak Mümkün mü?

Günlük yaşam rutininize ekleyeceğiniz küçük dokunuşlarla biyolojik yaşınızı yavaşlatmanız mümkün olabilir mi? İsviçre’de yürütülen ve Avrupa’nın en büyük yaşlı yetişkin sağlığı araştırması olan DO-HEALTH çalışmasından elde edilen çarpıcı bulgulara göre bu sorunun yanıtı “evet” olabilir.

Araştırmaya göre, 70 yaş üstü bireylerde, günlük 1 gram omega-3 takviyesi, 2000 IU D vitamini desteği ve haftada üç gün yapılan basit kuvvet egzersizleri, biyolojik yaşlanma sürecini yavaşlatabiliyor. Araştırmacılar, sadece omega-3 takviyesinin bile epigenetik saatler üzerinde aylar süren bir yaş gerilemesi yarattığını belirtiyor.

Yaşlanmayı Yavaşlatma Arayışı

İnsanlar yüzyıllardır yaşlanma sürecini durdurmanın yollarını arıyor. Kalori kısıtlamasının yaşlanmayı yavaşlatabildiği bilinirken, D vitamini ve omega-3 yağ asitlerinin de benzer etkiler gösterebileceği hayvan deneylerinde gözlemlenmişti. Ancak bu etkilerin insanlara ne ölçüde yansıdığı net değildi.

Zürih Üniversitesi’nden Prof. Dr. Heike Bischoff-Ferrari liderliğinde yürütülen DO-HEALTH çalışması, daha önce D vitamini, omega-3 ve fiziksel aktivitenin enfeksiyon, düşme, kanser ve kırılganlık risklerini azalttığını ortaya koymuştu. Araştırma ekibi bu kez şu soruya odaklandı: Aynı bileşenler biyolojik yaşlanmayı da yavaşlatabilir mi?

Epigenetik Saatlerle Yaş Takibi

Araştırmacılar, “epigenetik saat” adı verilen bir yöntemi kullanarak yaşlanmayı DNA’daki kimyasal değişiklikler (özellikle metilasyon) üzerinden takip etti. Bu yöntem, bireyin kronolojik yaşı ile biyolojik yaşı arasındaki farkı ölçmeye olanak tanıyor.

DO-HEALTH’in yeni fazında, epigenetik saatleri geliştiren bilim insanı Steve Horvath ile iş birliği yapıldı. Üç yıl boyunca 777 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcılar sekiz farklı gruba ayrıldı ve çeşitli kombinasyonlarla omega-3, D vitamini ve evde yapılan kuvvet egzersizleri uygulandı.

Omega-3, Biyolojik Yaşı Nasıl Etkiliyor?

Kan örneklerinin analizinde, günlük omega-3 takviyesinin, cinsiyet, yaş ya da vücut kitle indeksinden bağımsız olarak biyolojik yaşlanmayı epigenetik saatlerde dört aya kadar yavaşlattığı görüldü. Üçlü kombinasyon (omega-3, D vitamini ve egzersiz), kullanılan dört farklı epigenetik saatten birinde en yüksek etkiyi gösterdi.

Prof. Bischoff-Ferrari, bu sonuçların daha önceki bulgularla örtüştüğünü belirterek, “Bu üç etken farklı mekanizmalar üzerinden etki gösteriyor. Bir araya geldiklerinde bu etkiler birbirini tamamlıyor ve daha güçlü bir sonuç elde ediliyor,” dedi.

Yeni Biyobelirteçler için Global Doğrulama Platformu

Araştırmacılar, biyolojik yaş ölçümünde henüz küresel çapta kabul gören bir “altın standart” olmadığını vurgulasa da, mevcut en gelişmiş ve bilimsel olarak doğrulanmış epigenetik saatlerin kullanıldığını belirtiyorlar.

Bu doğrultuda, DO-HEALTH çalışması yalnızca yaşlanmayı araştırmak için değil, aynı zamanda gelecekte kullanılabilecek yeni biyobelirteçlerin doğrulanması için de küresel bir platform olarak kullanılacak. Araştırmanın bir sonraki aşamasında Almanya, Fransa, Avusturya ve Portekiz’den katılımcıların verileri de dahil edilerek daha geniş genetik ve yaşam tarzı çeşitliliği sağlanması hedefleniyor.

Katılımcı Profili ve Çalışma Tasarımı

Araştırmada 2157 sağlıklı birey sekiz farklı gruba ayrıldı:

1. Vitamin D + Omega-3 + Egzersiz
2. Vitamin D + Omega-3
3. Vitamin D + Egzersiz
4. Omega-3 + Egzersiz
5. Sadece Vitamin D
6. Sadece Omega-3
7. Sadece Egzersiz
8. Plasebo (kontrol grubu)

Katılımcılar her üç ayda bir aranarak takip edildi ve yılda bir defa sağlık durumları detaylı biçimde değerlendirildi. Araştırma boyunca beslenme ve fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı faktörleri de dikkate alındı.

Bilim Ne Diyor?

“Biyolojik yaş, artık sadece bir sayı değil. Epigenetik saatler sayesinde yaşlanma sürecini daha hassas ölçebiliyor, hatta bazı müdahalelerle yavaşlatabiliyoruz.”
— Prof. Heike Bischoff-Ferrari, Zürih Üniversitesi

Kaynakça:

• Bischoff-Ferrari, H.A. et al. (2025). “Individual and additive effects of vitamin D, omega-3 and exercise on DNA methylation clocks of biological aging in older adults from the DO-HEALTH trial.” Nature Aging. DOI: 10.1038/s43587-024-00793-y
• DO-HEALTH Resmi Sitesi – www.do-health.eu
• Swiss National Science Foundation

Derleyen: Eda Azap Öztemel