Bilim insanları, mikro düzeyde enerji eksikliğinin insanlarda sinirlilik ve huzursuzluk yaratabildiğini uzun süredir biliyor. Vücudun yeterli yakıt alamaması, her yaş grubunda ruh hâlinin olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor.

Bu durum insanlar için yeni olmasa da, açlığa bağlı huysuzluk hâlini tanımlayan “hangry” kelimesi Oxford İngilizce Sözlüğü’ne ancak 2018 yılında girdi. Terim, açlık sonucu kötü huylu ya da tahammülsüz olma durumunu ifade ediyor.

Buna rağmen, açlığın günlük ruh hâli üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmalar oldukça sınırlı. Mevcut çalışmaların büyük bölümü, metabolik hastalıkları ya da yeme bozuklukları olan bireylere odaklanmış durumda. Bunun nedenlerinden biri, açlığın uzun süre yalnızca temel bir fizyolojik süreç olarak değerlendirilmiş olması.

Bu boşluğu doldurmak amacıyla yürütülen yeni bir çalışmada, farklı bireylerin açlık hissine nasıl tepki verdiği incelendi. Araştırmacılar, bazı kişilerin açlık anlarında neden daha sakin kalabildiğini anlamayı hedefledi.

Açlık, Beyin ve Duygular Arasındaki Görünmez Bağ

Çalışma kapsamında 90 sağlıklı yetişkin, bir ay boyunca sürekli glikoz ölçümü yapan sensörlerle takip edildi. Glikoz, vücut ve beyin için temel enerji kaynağı olarak kabul ediliyor ve bu sensörler birkaç dakikada bir kan şekeri değerlerini kaydediyor. Katılımcılardan ayrıca günde iki kez akıllı telefonları üzerinden ruh hâli değerlendirmesi yapmaları istendi. Bu değerlendirmelerde açlık ya da tokluk hissi ile genel ruh hâli puanlandı.

Elde edilen sonuçlara göre, bireylerin ruh hâli yalnızca kan şekeri düştüğünde değil, aç olduklarını fark ettiklerinde belirgin şekilde kötüleşti. Ayrıca, genel olarak vücut sinyallerini daha doğru algılayabilen kişilerin ruh hâli dalgalanmalarına daha az yatkın olduğu görüldü.

Bu bulgular, enerji düzeyi ile ruh hâli arasında “interosepsiyon” olarak adlandırılan psikolojik bir ara basamak bulunduğunu gösteriyor. İnterosepsiyon, bireyin kendi bedeninden gelen iç sinyalleri algılama ve yorumlama becerisi olarak tanımlanıyor.

Açlık, beyinde hipotalamustaki nöronlar aracılığıyla uzun süreli enerji eksikliği olarak algılanıyor. Bilinçli açlık hissi ise tat alma, duygular ve bedensel farkındalıkla ilişkili olan insula adlı beyin bölgesiyle bağlantılı.

Araştırmada, interoseptif farkındalığı yüksek olan bireylerin açlık yaşasalar bile ruh hâllerini daha dengeli koruyabildikleri tespit edildi. Bu durum, ani ruh hâli değişimlerinin sosyal ilişkiler, karar verme süreçleri ve dürtüsel davranışlar üzerindeki olumsuz etkileri göz önüne alındığında önem taşıyor.

Genel olarak, vücudun ihtiyaçlarına daha dikkatli yaklaşmanın zihinsel dengeyi korumaya yardımcı olduğu belirtiliyor. Vücudun ideal dengesinden uzun süreli sapmaların hem fiziksel hem de zihinsel sağlık açısından risk oluşturabileceği ifade ediliyor.

Araştırmacılar, özellikle çocuklarda ve yoğun dikkat dağıtıcı unsurların bulunduğu modern yaşamda, açlık ve enerji düşüşlerinin kolayca fark edilemeyebileceğine dikkat çekiyor. Düzenli öğün alışkanlıkları ve fiziksel aktivitenin, açlık sinyallerini algılama becerisini geliştirebileceği ve enerji metabolizmasını iyileştirebileceği vurgulanıyor.

Sonuç olarak, açlığın ruh hâli üzerindeki etkileri genellikle sınırlı olsa da, bu etkiyi anlamak insan davranışlarını ve sağlığını daha iyi kavramak açısından önemli görülüyor.

Derleyen: Damla Şayan