Amazon’un yapay zekâ için basılı kitaplardan veri topladığına ilişkin yeni iddialar, fiziksel eserlerin korunması ve telif tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Bir kitap sevkiyatına yerleştirilen AirTag’in izlenmesiyle ortaya çıkan süreçte, kitapların Amazon’un Las Vegas’taki tesislerinden birine ulaştığı bildirildi.

AirTag, Kitap Sevkiyatını Las Vegas’a Kadar İzledi

Teknoloji yayını 404 Media, yaklaşık 1.000 kitaptan oluşan bir sevkiyattaki eserlerden birine Apple AirTag yerleştirdi. Takip cihazının verilerine göre paket, California’dan yola çıktı; Wisconsin ve Colorado üzerinden Nevada’daki Las Vegas bölgesine ulaştı. Sevkiyatın Amazon’a ait LAS8 tesisine gittiği aktarıldı.

Araştırmaya göre LAS8 içinde VGT3 adıyla faaliyet gösteren ayrı bir birim bulunuyor. Bu bölümün girişinde, elinde kitap tutan bir Tyrannosaurus rex figürünün yer aldığı logo görüldü. Amazon çalışanlarının çevrim içi paylaşımlarında, VGT3 ekibinin büyük miktarda kitabı teslim aldığı, ISBN barkodlarını taradığı ve sayfaları dijitalleştirmek için ciltleri ayırdığı ifade edildi.

Kitapların Ciltleri Kesilerek Sayfalar Taranıyor

İddiaya göre VGT3’teki iş akışı, kitapların hızlı taranmasına dayanıyor. Ciltleri kesilen eserlerin sayfaları tek tek veya otomatik tarama sistemleriyle dijital ortama aktarılıyor. Bu yöntem, kitapların tarama sonrasında fiziksel formunu koruyamamasına neden oluyor.

Nadir, baskısı tükenmiş veya internette tam metni bulunmayan kitaplar; büyük dil modelleri için yeni ve daha önce dijitalleşmemiş içerik sunabiliyor. Bu nedenle kitapçıların, fiyat hassasiyeti taşımayan ve farklı türlerde çok sayıda eser içeren toplu siparişler aldığı belirtiliyor. Ancak araştırma, Amazon’un özellikle nadir eserleri sistematik biçimde hedeflediğini ya da operasyonun toplam ölçeğini kesin olarak ortaya koymuyor.

Amazon, yaptığı açıklamada müşterilerin kullandığı ürün ve hizmetleri geliştirmek amacıyla kitapları “ticari kanallar üzerinden” satın aldığını doğruladı. Şirket, kaç kitabın tarandığı, kaç tesisin bu amaçla kullanıldığı veya tarama sonrasında fiziksel kopyalara ne olduğu yönündeki sorulara ayrıntılı yanıt vermedi.

Yapay Zekâ Eğitim Verisi ve Telif Tartışması

Basılı kitapların yapay zekâ eğitiminde kullanılması, telif hukukunda önemli bir tartışma alanı olmaya devam ediyor. ABD’de Haziran 2025’te görülen Bartz v. Anthropic davasında federal yargıç William Alsup, yasal olarak satın alınan kitapların dijitalleştirilmesi ve fiziksel nüshaların imha edilmesiyle oluşturulan iç kopyaların, belirli koşullarda “fair use” kapsamında değerlendirilebileceğine hükmetti.

Kararda, yasal yollardan edinilen basılı kopyaların taranması ile korsan kaynaklardan edinilen metinlerin kullanımı arasında ayrım yapıldı. Dijital kopyaların şirket dışına dağıtılmaması ve basılı kopyanın dijital karşılığıyla değiştirilmesi, değerlendirmede öne çıkan unsurlar arasında yer aldı.

Amazon hakkındaki iddialar, yapay zekâ şirketlerinin eğitim verisi arayışında fiziksel yayıncılık arşivlerine yöneldiğini gösteriyor. Sürecin telif yönü kadar, kültürel miras değeri taşıyan baskıların korunması açısından da yeni tartışmalar doğurması bekleniyor.