Uluslararası bir bilim insanı ekibi, Antarktika’da 2,8 kilometre uzunluğunda bir buz çekirdeği çıkararak kıtanın ana kayasına ulaştı. “Beyond EPICA – Oldest Ice” projesi tarafından yapılan açıklamada, en eski buzun 1,2 milyon yıl öncesine, hatta daha da eskiye dayandığı belirtildi. Bu başarı, iklim biliminin en kalıcı sorularından birine ışık tutması bekleniyor.

En Uzun Kesintisiz İklim Kaydı

Bu rekor, şimdiye kadar çıkarılan en eski buz çekirdeği anlamına gelmiyor; bu unvan, 2017’de çıkarılan 2,7 milyon yıllık bir buz çekirdeğine ait. Beyond EPICA çekirdeğini özel kılan şey, 1,2 milyon yılı kapsayan sürekli, yüksek çözünürlüklü iklim kaydı ve bu da eski atmosfer koşullarına ve buzul döngülerine ilişkin önemli bilgiler sunuyor.

İklim ve Çevre Bilimi İçin Tarihi Bir An

Beyond EPICA koordinatörü Carlo Barbante, “İklim ve çevre bilimi için tarihi bir anı işaretledik” dedi. Çekirdek, projenin dördüncü Antarktika kampanyası sırasında alındı. “Bu, geçmiş iklimimizin bir buz çekirdeğinden elde edilen en uzun kesintisiz kaydıdır ve gezegenimizin karbon döngüsü ile sıcaklığı arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarabilir.”

Orta Pleistosen Geçişini Anlamak

900.000 ila 1,2 milyon yıl önce, buzul döngüleri 41.000 yıl sürmekten 100.000 yıl sürmeye geçti – Orta Pleistosen Geçişi olarak bilinen bir değişim. Beyond EPICA projesi, bu eski iklim olgusunu daha iyi anlamayı amaçlıyor.

Zorlu Koşullarda Çalışma

İtalya Ulusal Araştırma Konseyi Kutup Bilimleri Enstitüsü (ISP-CNR) liderliğindeki bilim insanları, 200 günden fazla bir süre boyunca Doğu Antarktika’da Little Dome C adı verilen ve ortalama yaz sıcaklığı -35 santigrat derece olan uzak bir bölgede buzu delerek ve buz çekirdeğini işleyerek çalıştılar.

Çekirdeğin En Derin ve En Eski Kısımları

Ana kayaya en yakın olan çekirdeğin en derin ve en eski kısımları, “ağır şekilde deforme olmuş, muhtemelen karışmış veya yeniden donmuş ve bilinmeyen kökenli” eski buzun yanı sıra ana kayanın kendisinden gelen kayalardan oluşuyor. Bu bölüm, bilim insanlarının Antarktika buz tabakasının altındaki yeniden donmuş buzu, bu Antarktika bölgesinin buzullaşma tarihini ve kıtanın en son buzsuz olduğu zamanı anlamalarını sağlayabilir.

Lojistik Zorluklar

Proje hala önemli engellerle karşı karşıya, özellikle de bölümlere ayrılmış buz çekirdeklerini erime riskine girmeden bir laboratuvara taşımanın lojistik zorluğu.

Buz Kırıcı Gemiyle Avrupa’ya Taşıma

Beyond EPICA için İtalya Ulusal Yeni Teknolojiler, Enerji ve Sürdürülebilir Ekonomik Kalkınma Ajansı’nın (ENEA) lojistiğinden sorumlu Gianluca Bianchi Fasani, “Bu kampanya sırasında çıkarılan değerli buz çekirdekleri, -50°C soğuk zinciri korunarak buz kırıcı Laura Bassi ile Avrupa’ya geri taşınacak” dedi. “Bu hedefe ulaşmak için, özel soğuk konteynerlerin tasarımı ve Ulusal Antarktika Araştırma Programı’nın (PNRA) hava ve deniz varlıklarının hassas bir şekilde planlanmasıyla ilgili bir strateji geliştirildi.”

Eski İklim Kayıtlarının Sırları

Bölümlere ayrılmış buz çekirdeği (çok soğuk) bir laboratuvara ulaştığında, araştırmacıların eski iklim kayıtlarında hangi sırları ortaya çıkaracağı henüz belli değil.

Derleyen: Enis Yabar