- 19. yüzyılda kitap ciltçileri, kitapları çekici kılmak için uygun fiyatlı parlak renklerde boyanmış kumaş kaplamalar kullandı.
- Scheele’nin yeşili gibi bazı popüler pigmentler, arsenik içeriyordu ve zehirliydi.
- Zehirli Kitap Projesi denen yeni bir proje, bu tarz zehir içerikli kitapların kataloglanmasına odaklanıyor.
Modern toplumda kitaplar genellikle tehlikeli ögeler olarak görülmez ancak bazı kitaplar fiziksel bileşenleri özellikle de kapak renkleri nedeniyle tehlikeli. Winterthur Müzesi ile Delaware Üniversitesi arasında ortak bir araştırma projesi olan Zehirli Kitap Projesi, bu tür kitapların kataloglanmasına odaklanıyor.
19. yüzyılda kitaplar kitlesel olarak üretilmeye başladığında kitap ciltçileri, okuyucuları çekmek için uygun fiyatlı parlak renklerde boyanmış kumaş kaplamalar kullandı. Popüler bir pigment olan Scheele’nin yeşili, bakır ve arsenikten yapılmıştı. Kükürt bazlı kirleticilere maruz kaldığında siyaha dönme eğilimine rağmen bu keşfe dayalı yeni boyalar, zümrüt ve Paris yeşili gibi dayanıklı ve canlıydı ancak aynı zamanda zehirli arsenik de içeriyorlardı.
Bu toksik pigmentler, zehirlenme ve hatta ölüm dâhil çeşitli sağlık sorunlarına yol açtı. Arsenik yüklü pigmentlerin kitap kapakları, giysiler, mumlar ve duvar kağıtları gibi ögelerde kullanılması ciddi endişelere yol açtı. Örneğin, yeşil mumların çocukları zehirlediğine ve fabrika işçilerinin yeşil boyalardan dolayı kasılma ve kusma yaşadıklarına dair raporlar ortaya çıktı.
Zehirli Kitap Projesi, kitle kaynaklı veriler ve güvenlik uyarıları içeren yer imlerinin yardımıyla dünya çapında 238’den fazla arsenik basımı tespit etti. Bu kitapların kullanılmasından kaynaklanan şiddetli arsenik zehirlenmesi riski düşük olsa da eldiven takılması ve yüzle temastan kaçınılması gibi önlemler tavsiye ediliyor. Sarı tonlarda kullanılan başka bir toksik pigment olan kurşun kromat daha az çözünüyor ve bu nedenle daha az endişe verici.
Kitaplar genel olarak güvenli olsa da ciltlemedeki bazı tarihsel uygulamalar, potansiyel olarak tehlikeli maddelerden oluşan bir miras bıraktı. Zehirli Kitap Projesi, bu tehlikelere ilişkin farkındalığı artırmaya ve bu zehirli kitapların güvenli bir şekilde kullanılmasına, tanımlanmasına yardımcı olmaya hizmet ediyor.
Derleyen: Eliz Canyurt
