- Kuzey Yarımküre’de aurora borealis (kuzey ışıkları) ve Güney Yarımküre’de aurora australis (güney ışıkları) olan auroralar, özellikle yüksek enlemlerde akşam gökyüzünde görülebilen büyüleyici, parlak ve doğal manzaraları yaratan ışıklardır.
- Meteorlar ve kuyruklu yıldızlar gibi diğer gökyüzü olaylarının aksine, Aurora ışıkları atmosferik olaylardır.
- Genelde Dünya’nın kutup dairelerinde; Antarktika, İzlanda, Grönland gibi konumlarda görülen bu doğa olayının oluşması nasıl olur?
Aurora’lar atmosferde ortaya çıkmalarına rağmen, dünyanın dışından gelen etkilerin bir sonucudur. Güneş’in koronası (Güneş atmosferinin plazmadan (sıcak iyonize gaz) oluşan en dış bölgesi), Güneş rüzgarını (proton ve elektronlardan oluşan bir parçacık akısı) Güneş’ten uzaklaştırır. Bu yüksek enerjili parçacıkların bazıları Dünya’nın manyetik alanına çarpar ve manyetik alan çizgilerini takip ederek Kuzey ve Güney manyetik kutuplarından Dünya’nın atmosferine iner.
Atmosferde gerçekleşen madde etkileşimleri, ışıkların oluşmasını sağlıyor
Dünya’nın atmosferi çoğunlukla nitrojen ve oksijenden oluşur. Güneş parçacıkları Dünya atmosferine ulaştığında, nitrojen ve oksijen atomlarıyla çarpışarak elektronlarını sıyırır ve iyonları harekete geçirir. Bu iyonlar çeşitli dalga boylarında radyasyon yayarak o özel renkleri oluşturur. Güneş parçacıklarının oksijen ile çarpışması kırmızı veya yeşil ışık üretir; nitrojen ile çarpışırsa da yeşil ve mor ışık üretir.
Güneş’in daha az güneş lekesine sahip olduğu dönemlerle ilişkilendirilen düşük güneş aktivitesi dönemlerinde, bu yüksek enerjili parçacıkların daha azı Güneş’ten yayılır ve Dünya’nın auroral bölgelerini karakterize eden, parıldayan renk tabakaları kutba doğru kayar. Güneş daha aktif olduğunda ve Güneş’in yüzeyinden daha büyük miktarlarda plazma saçtığında, Dünya’nın atmosferine daha fazla parçacık ulaşır ve auroralar zaman zaman orta enlemlere kadar uzanır. Örneğin, aurora borealis Amerika Birleşik Devletleri’nde 40° enlemine kadar güneyde görüldüğü olmuştur. Auroralar tipik olarak yaklaşık 100 km (60 mil) yükseklikte meydana gelir; ancak Dünya yüzeyinin 80 ila 250 km (yaklaşık 50 ila 155 mil) üzerinde herhangi bir yerde meydana gelebilirler.
Derleyen: Rüya Uzun
