• Araştırmacılar, bilimsel olarak ilk kez gökyüzüne fırlatılan güçlü bir lazer kullanarak yıldırımı yönünden saptırmayı başardılar.
• Bilim insanları saniyede 1000 kez yüksek güçlü darbeler ateşleyebilen bir lazer geliştirdiler. Lazer; İsviçre’deki Cenevre Üniversitesi (UNIGE), EPFL, Fransa’daki École Polytechnique ve Almanya’daki TRUMPF bilimsel lazerler firmasının ortak bir çalışmasıydı.
• Yeni donanımı test etmek için bilim insanları 3 tonluk lazerlerini İsviçre’deki 2438 metre  yüksekliğindeki Säntis Dağının tepesine çıkardılar.

Araştırmacılar, bilimsel olarak ilk kez gökyüzüne fırlatılan güçlü bir lazer kullanarak yıldırımı yönünden saptırmayı başardılar.

Güçlü bir lazer, paratonere çarpmadan önce bir yıldırımı neredeyse 60 metre saptırmayı başardı.

Paratoner olarak lazerler

İsviçre üniversitesi EPFL’deki Laboratoire d’Optique Appliquée’de araştırma görevlisi ve projenin koordinatörü Aurélien Houard, Fransız Polytechnique Insights sitesindeki bir blog yazısında, lazer paratoner kullanma fikrinin 70’li yılların başına dayandığını söyledi.

Prensip basit: Lazer ışınları, yeterince güçlüyse havayı o kadar yoğun bir şekilde ısıtabilir ki bu sıcaklık moleküllerin elektronlarını serbest bırakmalarını tetikler.

Bu da lazer ışını boyunca yüklü elektronlarla dolu bir kanal oluşturur ve tüm bu elektronlar, bulutlar ile yer arasındaki en az dirençli yolu arayan yıldırımları çeker.

Sorun şu ki, bu kanalın çok kısa ömürlü olması ve lazer ışınlarının titremesidir. Bilim insanları, laboratuvarda yıldırımları saptırmayı başarmış olsalar da bunu gerçek yaşam koşullarında asla yapamamışlardı.

Kanalın bir fırtına sırasında şimşeği bükecek kadar uzun süre açık kalmasını sağlamak için bilim insanları saniyede 1000 kez yüksek güçlü darbeler ateşleyebilen bir lazer geliştirdiler.

Lazer; İsviçre’deki Cenevre Üniversitesi (UNIGE), EPFL, Fransa’daki École Polytechnique ve Almanya’daki TRUMPF bilimsel lazerler firmasının ortak bir çalışmasıydı.

Houard, yaptığı açıklamada lazerlerin önceki lazerlerden 100 kat daha hızlı titreştiğini, bunun da lazerin yıldırım yakalama olasılığının 100 kat daha fazla olduğu anlamına geldiğini söyledi.

İsviçre’de bir dağın tepesinde lazer testi

Yeni donanımı test etmek için bilim insanları 3 tonluk lazerlerini İsviçre’deki 2438 metre  yüksekliğindeki Säntis Dağı’nın tepesine çıkardılar. Bu konumun avantajı, yılda en az 100 kez güvenilir bir şekilde yıldırım isabet eden 400 metrelik iletişim kulesi.

Hava tahminleri gök gürültülü fırtına öngördüğü zaman lazer çalıştırıldı.

Sonunda bilim insanları, ilk kez kuleye çarpmadan önce lazer ışınını takip eden doğal bir yıldırımı kaydetmeyi başardılar.

Yıldırımdan korunma donanımının yenilenmesi gerekiyor

Bulgu, lazerlerin bir gün yıldırımlara karşı korunmak için çok ihtiyaç duyulan yeni bir yol sunabileceği umudunu veriyor.

Bulgulara ilgili basın açıklamasına göre Benjamin Franklin tarafından icat edilen paratonerler, yıldırıma karşı sahip olduğumuz en iyi korunma şekli olmaya devam ediyor.

Sorun, korumalarının yalnızca çubuğun boyu kadar uzaması. Öte yandan bir lazer bulutların içine kadar ulaşabilir.

Wolf CNN’e yaptığı açıklamada, “Deşarjın kuleye ulaşmadan önce yaklaşık 60 metre boyunca ışını takip edebildiğini gördük.” dedi.

Bu da lazerin “koruma yüzeyinin yarıçapını 120 metreden 180 metreye çıkardığı” anlamına geliyor.

Bir sonraki adım, gökyüzünde daha da yükseklere ulaşabilen bir lazer geliştirmeye çalışmak. Bu teorik olarak mümkün; ancak Houart, bu teknolojinin geliştirilmesi için en az on yıla ihtiyaç olduğunu belirtti.

Derleyen: Serap Atabey