18 Kasım 2026, Çarşamba

Bilim İnsanları Melanomun “Ölümsüzlük Sırrını” Çözdü

Pittsburgh Üniversitesi araştırmacıları, melanoma hücrelerinin neden süresiz bölünebildiğini açıklayan genetik mekanizmayı keşfetti. On yılı aşkın süren gizemli bir sorunun yanıtı, yeni tedavilerin kapısını aralıyor.

Kanser hücrelerini tehlikeli yapan şeylerden biri ölmemesidir. Melanoma (Cilt kanseri) bu konuda diğer kanserlerden bile daha ustadır — ve bilim insanları bu ustalığın genetik sırrını nihayet buldu.

Detaylar haberimizde

Pittsburgh Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Jonathan Alder ve ekibi, melanoma hücrelerinin nasıl “ölümsüzleştiğini” açıklayan kritik genetik mekanizmayı tespit etti. Bulgular, Science dergisinde yayımlandı.

MELANOM, TELOMER VE ÖLÜMSÜZLÜK

Hücrelerin kromozom uçlarında “telomer” adı verilen koruyucu kapaklar bulunur. Her bölünmede bu kapaklar kısalır; yeterince kısaldığında hücre ölür. Kanser hücreleriyse telomeraz adlı bir enzimi aktifleştirerek bu süreci tersine çevirir. Melanoma, bunu TERT genindeki mutasyonlar aracılığıyla yapar — bu uzun süredir biliniyordu.

Gizemli olan şuydu: Bazı kanser hücrelerinde TERT mutasyonu olmadan da telomerler uzuyordu. Araştırmacılar bu eksik parçayı ACD geni ve onun ürettiği TPP1 proteini olarak belirledi. TPP1, telomerazı kromozom uçlarına çeken bir “kılavuz” görevi görüyor.

Melanom, deriye rengini veren melanin pigmentini üreten “melanosit” hücrelerinde gelişen en ciddi cilt kanseri türüdür . Tedavi edilmediğinde vücudun diğer organlarına hızla yayılabilir. Ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmak (güneş ve solaryum) en önemli risk faktörüdür.

Belirtileri ve Tanı

Genellikle var olan bir bende değişiklik şeklinde veya aniden yeni, koyu renkli bir leke olarak ortaya çıkar. Şüpheli benleri ayırt etmek için ABCDE kuralı kullanılır: 
    • A (Asimetri): Benin bir yarısının diğer yarısına uymaması.
    • B (Border-Sınır): Kenarlarının düzensiz, tırtıklı veya belirsiz olması.
    • C (Color-Renk): Aynı ben içinde kahverengi, siyah, kırmızı veya mavi gibi farklı tonların bulunması.
  • D (Diameter-Çap): Benin çapının 6 milimetreden (silgi ucu boyutu) büyük olması.
  • E (Evolving-Değişim): Benin boyut, şekil, renk veya yükseklik açısından zamanla değişmesi. Ayrıca kaşıntı ve kanama da önemli belirtilerdir.  
    Risk Faktörleri
    Güneş yanıkları, açık tenli olmak, ailede melanom öyküsü, vücutta çok sayıda bene sahip olmak ve zayıf bağışıklık sistemi riski artırır. Yalnızca güneşe maruz kalan bölgelerde değil, avuç içi, ayak tabanı ve tırnak altı gibi bölgelerde de görülebilir.

    NASIL KEŞFEDILDI?

    Ekipteki doktora öğrencisi Pattra Chun-on, melanoma mutasyon veritabanlarını incelerken ACD geninin promotör bölgesinde — yani genin ne kadar aktif olacağını belirleyen DNA parçasında — tekrar eden mutasyonlar keşfetti. Bu mutasyonlar TERT’tekilerle aynı türdeydi. Her iki mutasyonu birlikte hücrelere yerleştirdiklerinde telomerler çarpıcı biçimde uzadı; melanoma tümörlerindeki anormal uzun telomerleri taklit etti.

    Bu keşfin tedavi açısından önemi büyük: eğer TPP1-telomeraz işbirliği bozulabilirse, melanoma hücrelerinin “ölümsüzlüğü” de kırılabilir. Bu da hem mevcut ilaçların etkisini artırmaya hem de yeni hedefli tedavilerin geliştirilmesine zemin hazırlıyor.

    Kanser araştırmalarında zaman zaman öyle bir an gelir ki, yıllarca bilinen parçalar aniden doğru yere oturur — bu da tam olarak o andır.

    Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol

    Fatma Sayoğlu
    YAZAR Fatma Sayoğlu

    Yazar

    İlgili Haberler

    Bilim →
    Ücretsiz üye olunAyda 3 özel içerik, kredi kartı gerekmez
    ÜYE OL