Bilim ve İnsan Hikâyelerinin Yolculuğu: Wellcome 2025 Kazananları

Wellcome Trust tarafından düzenlenen Wellcome Photography Prize 2025, sağlık, bilim ve insan deneyimini buluşturan 28. yarışmasında, mikroskobik deneye kadar uzanan bir görsel şölen sundu. Paylaşılan seçkide; böbrek, epilepsi, endometriozis, iklim ve çevre temalarına kadar uzanan derin anlatılar yer alıyor.

Detaylar haberimizde…
Bilim perspektifinden Mithail Afrige Chowdhury’nin ‘Urban Travel’ görseli

Wellcome Fotoğraf Ödülü Hakkında

Wellcome Fotoğraf Ödülü, bilim, sağlık ve insan deneyimini fotoğraf yoluyla evrensel bir dilde anlatmayı amaçlayan prestijli bir yarışma olarak öne çıkıyor. İlk olarak 1997 yılında “Wellcome Image Awards” adıyla başlayan yarışma, 2018 yılında kapsamını genişleterek günümüzdeki adını alıyor. Böylece yalnızca mikroskobik ve medikal görüntüler değil; aynı zamanda akıl sağlığı, çevre, bulaşıcı hastalıklar ve insan hikâyelerini içeren geniş bir tematik yelpazede eserler kabul edilmeye başlanıyor.

Yarışma, üç ana kategoride düzenleniyor: tek fotoğraf, hikâye serisi ve bilimsel-medikal görüntüleme. Bu kategorilerde dünyanın dört bir yanından profesyonel ve amatör fotoğrafçılar, sağlık çalışanları ve araştırmacılar eserleriyle katılıyor. Her yıl seçilen eserler, Londra’daki Francis Crick Institute gibi prestijli mekânlarda halka açık sergilerde yer alıyor.

Ödülün amacı, karmaşık bilimsel ve sağlık temalarını estetik ve hikâye anlatımıyla geniş kitlelere ulaştırmak, farkındalık yaratmak ve toplumsal tartışmaları desteklemek. Kazananlar, her kategori için 10.000 sterlin ödül kazanırken, finalistlere de 1.000 sterlin teşvik veriliyor.

Wellcome Fotoğraf Ödülü, sanat ve bilimi bir araya getirerek, insan bedeninden çevresel krizlere kadar uzanan zengin bir görsel anlatımla sağlık alanındaki önemli meseleleri görünür kılmaya devam ediyor. Bu yönüyle sadece bir yarışma değil, aynı zamanda topluma sağlık ve bilimi anlatmanın güçlü bir aracı.

Mikroskobik Dünyaya Derin Bakışlar

Yarışmanın “Bilimsel ve Medikal Görüntüleme” kategorisi bir kez daha büyüleyici sonuçlar ortaya koydu. Steve Gschmeissner’ın ödüllü eseri, renkli taramalı elektron mikroskobu kullanarak insan karaciğerindeki kolesterol kristallerini gösteriyor. Mavi kristaller ile mor hücreler arasında gizlenen bu yapı; kalp-damar hastalıklarına dair önemli bir uyarı niteliğinde.

Bu görüntü, insan karaciğer hücresi (mor) içindeki kolesterol kristallerini (mavi) gösteriyor. Kolesterol, dolaşım sisteminde birikerek kan damarlarına zarar verir ve kalp krizi ile felçlere yol açar. Bu tür detaylı görüntüler, bilim insanlarının ve kamuoyunun kolesterolün vücut üzerindeki etkilerini anlamasına yardımcı olabilir.

Ayrıca Amaia Alcalde Anton imzalı “From butterflies to humans”, kelebeğin beyin yapısındaki nörogenezi sanat düzeyinde tasvir ederken, P. Stephen Patrick ve Olumide Ogunlade’in mikroskobik görüntüsü, mikroplastiklerin memeli dokusuna etkisini gözler önüne seriyor.

Bu görsel, yeni nöronların doğduğu ve nörogenez adı verilen bir süreçle dönüşüm geçiren bir kelebeğin beynini göstermektedir. Bilim insanı Alcalde Anton’a göre, bu sürecin incelenmesi, sinir sisteminin oluşumu ve beyin hastalıkları hakkında değerli bilgiler sunabilir.

Tek Bir Karede Derinlik: Solo Fotoğraf

“Striking Solo Photography” kategorisindeki ödüller, tek bir kareyle çok sayıda duyguyu ve hikâyeyi dile getiriyor. Mithail Afrige Chowdhury’nun “Urban Travel” adlı karesi; Bangladeş’te kalabalık şehir hayatında bir annenin çatıda kızıyla gerçekleştirdiği basit piknikle iklim yerinden oluşunun kapalı hikâyesini yansıtıyor.

“Bangladeş’in başkenti Dakka, aşırı hava olayları ve doğal afetlerin artan tehdidinden kaçan iklim göçmenlerinin etkisiyle hızlı bir şekilde kentleşiyor. Nuraine ve annesi şehirde yaşıyor. Nuraine doğada bir piknik yapmak istiyordu, ancak şehirde çok az park kaldığı için annesi, apartmanlarının çatısında bir ‘doğa deneyimi’ yaratmaya karar verdi.

Hikâyelerle Direnen Görüntüler

“A Storytelling Series” ödülünü alan Sujata Setia, “A Thousand Cuts” serisiyle Güney Asya’da aile içi şiddet mağdurlarının hikâyelerini, geleneksel sanjhi kağıt kesme tekniğiyle anonimleştirerek sunuyor. Kişisel tanıklıklarla şekillenen portreler, travmanın kalıcı izlerini ve onarıcı anlatıları gözler önüne seriyor.

“Setia’nın portre serisi, Güney Asya kültüründe aile içi şiddetin neden olduğu zihinsel ve fiziksel travmaları keşfediyor. Kendisinin de aile içi şiddet mağduru olan Setia, bu projede Shewise adlı yardım kuruluşuyla yakın iş birliği yaptı. Portre serisi, mağdurların görünmeyi tercih ettikleri şekilde hikayelerini anlatıyor. Fotoğraflar çekildikten sonra Setia, Hint kağıt kesme sanatı olan sanjhi tekniğini kullandı.

Kişisel Sağlıkla Mücadele

Finalistler arasında öne çıkanlar; Georgie Wileman’ın endometriozis sonrası cerrahi izlerini sergileyen otoportresi, epilepsi tedavisinde Muir Vidler’ın klinik EEG çekimiyle çekilen kendi portresi ve Dora Grivopoulou’nun Atina’daki eski akıl hastanesini “umut ışığı” ile anlatan çalışması. Bu eserler; bireyin sağlıkla mücadelesinin gizli yönlerini ortaya koyuyor.

İngiltere merkezli fotoğrafçı Wileman’ın bu otoportresi, endometriozis ameliyatlarından kalan yara izlerinin tarihlerini belgelemektedir. Bu hastalık, her 10 kadından biri ve doğumda kadın olarak tanımlanan bireyleri etkiler. Wileman’a göre, “tehlikeli derecede yetersiz fonlanmakta, az araştırılmakta ve yanlış anlaşılmakta, bu da birçok kişiyi acılarıyla yalnız bırakıp seslerini duyurmaya çalışırken izole ediyor.

Çevre, İklim ve Toplum Sağlığı

Çevre-grubu çalışmaları, gezegen ve hastalıklara dair önemli resimler sunmakta. Ciril Jazbec’in And Dağları’nda buzulların erimesiyle ağır metal bulaşan suyu temizleme projesi, Alexandru Radu Popescu’nun Transilvanya’daki toksik göl “Beautiful Disaster”’ı ve Londra’nın hava kirliliği katalogunu gösteren “Brixton Road”, çevresel sağlık tehlikelerine dikkat çekiyor.

Bu havadan çekilmiş fotoğraf, Romanya’nın Transilvanya bölgesindeki eski Geamăna köyünü göstermektedir. 1977 yılında Romanya Devlet Başkanı Nicolae Ceaușescu, köyün 1.000 sakininin tahliyesini emrederek, yakınlardaki bakır madenlerinden çıkan toksik atıkları depolamak için büyük bir göletin oluşturulmasının yolunu açtı. Popescu, bu görüntüyü gölün büyüyen güzelliği ile toksisitesi arasındaki çelişkiye dikkat çekmek için oluşturdu.

Kapsamlı Bir İnsan ve Bilim Hikâyesi

Yarışma, dünyanın dört bir yanından 100’den fazla ülkeden başvuru aldı. Jüri; fotoğraf, bilim ve sağlık iletişim üyelerinden oluşuyor. Kazanan her kategoriye 10.000 £; finale kalan eserlerse 1.000 £ değerinde ödül aldı. Top 25 eser, kamuya açık sergi olarak 17 Temmuz–18 Ekim 2025 tarihleri arasında Francis Crick Institute’da izlenebilir.

Bu görüntü, Hindistan’ın Batı Bengal eyaletindeki Purulia bölgesinde yerel halkın bir nehir yatağından su topladığı anı yakalıyor. Küresel ısınma nedeniyle muson mevsimi giderek düzensizleşiyor ve bu da nehirlerin kurumasına neden oluyor. Kurak mevsimde, bu bölgedeki birçok köy düzenli olarak içme suyu sıkıntısı yaşıyor.
Bu fotoğraf, Uganda’nın Jinja kentinde evinin yanında bir kuyudan su toplayan Musa Wandawa’yı gösteriyor. Wandawa 10 yaşındayken çocuk felci hastalığına yakalandı ve bazı fiziksel engellerle kaldı. “Büyürken,” diyor, “çocuklar bazen benden korkardı. Ancak bu algının yıllar içinde değiştiğine ve değişmeye devam ettiğine inanıyorum.
Ko Tun, Myanmar’daki Inle Gölü’nden geleneksel oyma lake (vernik) işleri yapan bir zanaatkardır. Bazı uzuvlarını kaybettiği için Ko Tun, çoğunlukla sol ayağıyla çalışmaktadır. Pyae Phyo, bu görselle sağlığın anlamına daha geniş bir bakış açısı kazandırmak istediğini söylüyor: “Ko Tun’un direnci sadece fiziksel değil, aynı zamanda zihinsel ve duygusaldır. Onun hikayesi, hayatın zorluklarını aşmada amaç ve uyum sağlama becerisinin önemine işaret ediyor.
Bir grup dalgıç, İtalya’nın Liguria bölgesinde bulunan dünyanın ilk su altı serası sistemi Nemo’s Garden’ı hayranlıkla inceliyor. Gelecekte bitki yetiştirmenin zor olabileceği bölgelerde tarım çözümleri araştırmak amacıyla oluşturuldu. d’Orlando, bu çığır açan projeyi öne çıkararak, su altı sebze bahçelerinin iklim krizinin getirdiği yeni zorluklarla nasıl başa çıkmamıza yardımcı olabileceğini düşünmemizi sağlıyor.
Mordechai Zilberman, hayatını kaybeden partneri Aryeh’in kıyafetlerini giyerek oturuyor ve çiçeklerle süslenmiş bir maske tutuyor. İki İsrailli adam 60 yıl birlikteydi. Bir huzurevine taşındıktan sonra, diğer sakinler ve personelden reddedilme korkusuyla cinsel yönelimini gizledi. Bu görüntü, Wagenstein’ın evlerinde yaşayan yaşlı LGBTQ+ bireylerle çalıştığı bir serinin parçasıdır. Wagenstein tarafından yapılan maske, bu gizleme eylemini simgeliyor.
“Bu fotoğraf, Vidler’in beynine elektrotların implante edildiği cerrahi işlem sonrası çekilmiştir. Bu işlem, ilaçlarla kontrol edilemeyen epilepsi hastalarına uygulanmaktadır ve nöbetlere neden olan beyin bölgesini belirlemek, ayrıca hastanın beyin ameliyatı için uygun olup olmadığını tespit etmek amacıyla kullanılmaktadır. Vidler, elektrotların yerleştirildiği ilk gün bu fotoğrafı çekmiştir ve elektrotları yedi gün boyunca vücudunda tutmak zorunda kalmıştır.

Sonuç: Görselle Sağlık Anlatısı

Wellcome Photography Prize 2025, görselliği bir araç olarak kullanarak sağlık, bilim, çevre ve insan deneyimleri arasındaki karmaşık ilişkileri görünür kılarak estetik ve bilgi arasında güçlü bir köprü kuruyor. Bu yılın eserleri; kişisel mücadeleleri, toplumsal sağlık sorunlarını ve doğa tahribatını etik, duyarlı ve sanatçı bir perspektifle aktarıyor. İzleyiciye “bilim nerede başlar, insan nerede hisseder?” sorusunu düşündüren seçki, insan sağlığının görünmeyen yönlerine ışık tutuyor.

Kaynakça:

·  The Guardian. (17 Temmuz 2025). Technicolour lakes and butterfly brains: Wellcome Photography Prize 2025 – in pictures. https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2025/jul/17/wellcome-photography-prize-2025-in-pictures-francis-crick-institute-london

·  Wellcome Trust. (2025). Wellcome Photography Prize 2025. https://wellcome.org/engagement-and-advocacy/engaging-people/wellcome-photography-prize/2025

Derleyen: Eda Azap Öztemel

En Son

Project Hail Mary: NASA Bilimi Bilim Kurgunun Gerçek Sınırlarını Zorluyor mu?

*Project Hail Mary* ile yeniden gündeme gelen derin uzay yolculuğu ve NASA’nın gerçek bilimsel çalışmaları, bilim kurgu ile gerçeklik arasındaki sınırın aslında ne kadar ince olduğunu bir kez daha tartışmaya açıyor.

Avatar Video Oyunu O Kadar İyi ki Filmlere Gerek Kalmayabilir

Avatar evreni uzun süredir sinema ile özdeşleşmiş olsa da, yeni video oyunu deneyimi bu dünyayı izlemekten çıkarıp doğrudan yaşanabilir bir gerçekliğe dönüştürerek filmlerin rolünü bile sorgulatıyor.

Bu Ay İzleyebileceğiniz En İyi 10 Dizi

Dijital platformların içerik bombardımanına dönüştüğü günümüzde, gerçekten izlemeye değer dizileri seçmek her zamankinden daha zor hale gelirken, öne çıkan yapımlar izleyicilere güçlü ve unutulmaz deneyimler sunmayı başarıyor.

Yılın En Aptalca Hack’i Çok Gerçek Bir Sorunu Ortaya Çıkardı

Silikon Vadisi’nde yaya geçidi butonlarının hacklenmesiyle ortaya çıkan tuhaf olay, ilk bakışta basit bir şaka gibi görünse de aslında modern şehirlerin siber güvenlik konusunda ne kadar savunmasız olduğunu gözler önüne serdi.

Bültene Kaydol

Üye Özel

Yapay Zekâ Damgası: Dünyanın Prestijli Girişim Gününde 16 Çarpıcı Startup

Y Combinator’ın Winter 2026 Demo Day etkinliğinde tanıtılan yaklaşık 190 girişim arasından öne çıkan 16 startup, yapay zekânın farklı sektörlerde nasıl dönüştürücü bir rol üstlendiğini gözler önüne serdi. Hukuktan sağlığa, güvenlikten enerjiye uzanan projeler dikkat çekti.

Kagi’nin İnsan Odaklı İnterneti: ‘Küçük Web’le Tanışın

Kagi’nin ‘Küçük Web’ girişimi, interneti sadece insanlar tarafından yazılmış içeriklerle keşfetmeye odaklanıyor. Kişisel bloglar, bağımsız videolar ve web çizgi romanları, mobil ve web uygulamaları üzerinden daha erişilebilir hâle geliyor.

Yapay Zekâyla Konuşmanın Doğru Yolu

Yapay zekâya “lütfen” demek işe yarıyor mu? Onu tehdit etmek mi, yoksa bir bilim kurgu dizisindeki karakter gibi konuşturmak mı daha etkili? Uzmanlara göre sohbet robotlarından daha iyi sonuç almanın yolu sandığınız kadar gizemli değil.

LGBTQ+ Sporcular 2026 Kış Olimpiyat Oyunlarında Ön Planda Olacak

Açık kimlikleriyle LGBTQ+ olan yaklaşık 50 Olimpiyat sporcusu, konuşma ve yarışma hakları saldırı altında olmasına rağmen Kış Olimpiyat Oyunları boyunca çeşitli etkinliklerde yer alıyor.

Kripto Parayla Finanse Edilen İnsan Ticareti Hızla Artıyor

Tahminlere göre, fuhuş ve dolandırıcılık amacıyla insan ticareti işlemlerinde kripto para birimlerinin kullanımı 2025 yılında neredeyse iki katına çıktı.

- dijitaliyidir Sponsor Desteği -

spot_imgspot_img

Project Hail Mary: NASA Bilimi Bilim Kurgunun Gerçek Sınırlarını Zorluyor mu?

*Project Hail Mary* ile yeniden gündeme gelen derin uzay yolculuğu ve NASA’nın gerçek bilimsel çalışmaları, bilim kurgu ile gerçeklik arasındaki sınırın aslında ne kadar ince olduğunu bir kez daha tartışmaya açıyor.

Bu Ay İzleyebileceğiniz En İyi 10 Dizi

Dijital platformların içerik bombardımanına dönüştüğü günümüzde, gerçekten izlemeye değer dizileri seçmek her zamankinden daha zor hale gelirken, öne çıkan yapımlar izleyicilere güçlü ve unutulmaz deneyimler sunmayı başarıyor.