Detroit’te kiracı olmayanlar, kiralık mülklerin blokzincir tabanlı hisselerini satın alma imkânı sunan RealT adlı girişimden haberdar olmayabilir.

Detroit’te RealT Krizi

Sistem, her mülkün “token”lara bölünerek kripto para benzeri bir yapıda blokzincir üzerinde işlem görmesine dayanan parçalı mülkiyet modeliyle çalışıyor. Geçtiğimiz yıl, Outlier Media tarafından ortaya çıkarılan haberlerde, bu mülklerde akan çatılar, siyah küf ve çalışmayan klimalar gibi kötü yaşam koşullarının yaygın olduğu belirtildi.

Şimdi ise sistemin ciddi şekilde sarsıldığı görülüyor. Outlier’ın yeni haberine göre, Florida merkezli RealT, token sahiplerine yapılan haftalık ödemelerin neredeyse tamamını durdurdu. Şirketin Michigan’daki kolu New Detroit ise Detroit’teki 300’den fazla mülk için vergi haczi riskiyle karşı karşıya. Bunun nedeni, ödenmemiş milyonlarca dolarlık vergi, su faturası ve 1000’den fazla çevre/ihlal cezası.

“Model artık çalışmıyor” ifadesi, RealT’nin yatırımcılara gönderdiği bir e-postada yer aldı. Acil onarımlar ve mülk yönetimi personelinin yanı sıra, şirket en temel işletme giderlerini bile karşılamakta zorlanıyor. Bu durum, günlük operasyonların durma noktasına gelmesine yol açarken, zaten kötü durumda olan binaların daha da tehlikeli hâle gelmesine neden oldu.

RealT’nin avukatı Andrew Creal ise Detroit yönetimini suçladı. Şehir tarafından tahliyelerin engellenmesi ve dava sürecinin başında yaklaşık sekiz ay boyunca kira gelirlerinin doğrudan tahsil edilmesi gibi uygulamaların şirketi zor durumda bıraktığı ifade edildi. Bu nedenle personel azaltımına gidildiği belirtildi.

Kiracılar İçin Ağırlaşan Yaşam Koşulları

Wired tarafından yapılan kapsamlı bir inceleme, şirketin çöküşünün kiracılar üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Buna göre birçok kişi su basan bodrumlar, çöken tavanlar ve kırık pencerelerle yaşamak zorunda kalıyor. Uygun fiyatlı görünen bu evler, hâlâ blokzincir üzerinde alınıp satılan varlıklar olarak yer almaya devam ediyor.

Detroit’in Redford bölgesinde yaşayan bir kiracı, tavanındaki büyük bir sızıntının çatıyı taşıyan kirişleri ortaya çıkardığını ve yaşam koşullarının son derece kötü olduğunu belirtiyor.

Detroit adına davada görev alan hukuk yetkililerinden Conrad Mallett, şehir denetçilerinin RealT’ye ait mülklerde binlerce ihlal tespit ettiğini açıkladı. Çoğu durumda insanların standartların altında konutlarda yaşadığı sonucuna varıldığı ifade edildi.

Bu durum, şirkete karşı geniş kapsamlı bir kamu zararı (nuisance abatement) davası açılmasına yol açtı. Dava, RealT’nin portföyündeki mülkleri satarak zararını telafi etme kapasitesini de zayıflatıyor. 27 Mayıs’ta başlaması planlanan dava sürecine gelindiğinde şirketin iflas etmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Detroit yetkilileri ise, RealT faaliyetlerine devam etse de etmese de söz konusu mülklerin gerekli onarımlarının yapılmasını sağlayacak bir plan üzerinde çalışıldığını belirtiyor.