Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile World Benchmarking Alliance’ın (WBA) birlikte hazırladığı yeni rapora göre, dünya genelindeki 200 büyük dijital şirketin 2024 yılındaki operasyonel karbon emisyonu 301 milyon tona ulaştı. Bu rakam 2023’e kıyasla yüzde 1,2’lik bir artışa işaret ediyor ve küresel enerji kaynaklı emisyonların yaklaşık yüzde 0,8’ine denk geliyor. Raporun ortaya koyduğu en kritik bulgu, yapay zeka ve bulut bilişim altyapısındaki hızlı büyümenin sektörün karbon ayak izini yukarı çekmesi.

Yapay Zeka ve Bulut Şirketlerinde Emisyon Yüzde 239’a Fırladı

Rapora göre dört büyük yapay zeka ve bulut sağlayıcısının operasyonel emisyonları 2020-2024 arasında keskin biçimde arttı ve 2020 seviyesinin yüzde 239’una ulaştı. Bu artış, yapay zeka sistemlerini eğitmek ve çalıştırmak için gereken veri merkezi kapasitesinin ve elektrik talebinin hızla büyümesinden kaynaklanıyor. Aynı dönemde incelenen 14 büyük telekomünikasyon operatörü ise emisyonlarını yüzde 11 azaltmayı başardı; bu da dijital ekonomi içinde iklim performansı açısından derin bir ayrışmaya işaret ediyor. WBA Yönetici Direktörü Gerbrand Haverkamp, dijital altyapıyı besleyen elektronik sektörünün incelenen üç alt sektör arasında bildirilen emisyonların yüzde 53’ünü oluşturduğunu belirterek, şirketlerin kendi tesislerinin ötesine bakıp tedarikçileriyle birlikte çalışması gerektiğini vurguladı.

Elektrik Tüketimi Küresel Talebin Yüzde 1,7’sine Ulaştı

Raporda elektrik tüketimini açıklayan 163 şirketin 2024’te toplam 494 terawatt-saat (TWh) enerji kullandığı belirtildi; bu miktar küresel elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,7’sine karşılık geliyor. Dikkat çekici bir diğer bulgu, bu tüketimin büyük ölçüde birkaç şirkette yoğunlaşması: yalnızca 10 şirket, raporlanan elektriğin yüzde 54’ünü tek başına tüketiyor. İncelenen 200 şirketten sadece 25’i elektrik ihtiyacının tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşıladığını bildirdi. Bu tablo, veri merkezlerini ve yapay zeka altyapısını genişleten şirketler üzerinde temiz elektrik tedarikini artırma yönünde baskıyı büyütüyor.

İklim Hedefleri Sözde Kalıyor: Şirketlerin Yalnızca Yüzde 41’i Kapsamlı Plana Sahip

Rapora göre incelenen 200 şirketten 151’i (yüzde 76) kısa vadeli emisyon azaltım hedefi sunmuş olsa da bunların yalnızca 114’ü bilim temelli çerçevelerce doğrulandı, sadece 85’i ise mevcut ilerlemeye göre hedefinde ilerliyor sayıldı. Kapsamlı iklim geçiş planına sahip şirket sayısı ise 81’de, yani toplamın sadece yüzde 41’inde kaldı. ITU Genel Sekreteri Doreen Bogdan-Martin, dijital teknolojilerin iklim eylemi için büyük potansiyel taşıdığını ancak artan enerji taleplerinin göz ardı edilemeyeceğini söyledi. ITU Telekomünikasyon Kalkınma Bürosu Direktörü Cosmas Luckyson Zavazava ise sektörün iklim taahhütlerini somut uygulamaya dönüştürmesi, tedarik zincirinde iş birliğini güçlendirmesi ve yapay zeka odaklı büyümeyi temiz enerji yatırımlarıyla dengelemesi gerektiğini vurguladı.