Chainalysis: ABD’de Yeni Yapay Zekâ Modeli Çıkınca Çin Bağlantılı Kripto Ödemeleri %55 Artıyor
Blockchain analiz şirketi Chainalysis'e göre ABD'li yapay zekâ laboratuvarları yeni bir model çıkardığında, Çin bağlantılı olduğu düşünülen kripto cüzdanlarından yapılan ödemeler üç gün içinde normalin yüzde 55 üzerine çıkıyor. Para, kısıtlı modellere erişimi yeniden satan aracı hizmetlere gidiyor.

ChatGPT, Claude ve Gemini gibi modellere Çin’den resmi yollarla erişilemiyor; ancak bu engel, kripto parayla dönen bir karaborsayı büyütüyor. Chainalysis’in yeni araştırması, ABD’de her büyük model lansmanının ardından bu karaborsada ödemelerin kısa süreli ama belirgin biçimde sıçradığını gösteriyor. Bulgular, yapay zekâdaki ihracat kontrollerinin sahada ne kadar delindiğini yeniden tartışmaya açıyor.
Lansmandan sonraki üç gün kritik
Chainalysis, Claude, ChatGPT ve Gemini gibi erişimi kısıtlı modelleri yeniden satan 100 “proxy” hizmetini inceledi. Proxy hizmeti, kullanıcının bir yapay zekâ modeline doğrudan değil, başka birinin hesabı ya da altyapısı üzerinden bağlanmasını sağlayan aracı servis anlamına geliyor. Şirkete göre bu hizmetlerin yüzde 40’ı ödemeyi kripto parayla, çoğunlukla da değeri dolara sabitlenmiş stablecoin’lerle alıyor. Analizde, ABD’li büyük bir laboratuvarın yeni öncü modelini yayımladığı gün ile sonraki iki gün arasında, Çin bağlantılı olduğu düşünülen cüzdanlardan bu hizmetlere giden ödemelerin referans seviyenin yüzde 55 üzerine çıktığı görüldü. Chainalysis bu tabloyu, kullanıcıların yeni yeteneklere bir an önce erişme çabasıyla uyumlu buluyor.
Yükseliş çabuk sönüyor
Ancak sıçrama uzun sürmüyor. Raporun verilerine göre etkinlik üçüncü ile beşinci günler arasında normalin yalnızca yüzde 9, altıncı ile sekizinci günler arasında ise yüzde 8 üzerinde kalıyor. 12. ile 14. günlerde başlangıç seviyesinin yüzde 21 altına iniyor. Chainalysis bu düşüşü, Çin merkezli açık ağırlıklı modellerin genellikle bu dönemde piyasaya çıkmasıyla ilişkilendiriyor. 18. ile 20. günlerde ise etkinlik yeniden normalin yüzde 10 üzerine tırmanıyor. Şirket, verilerin sınırlarını da kabul ediyor: Toplulaştırılmış veriler artışın nedenini kesin olarak doğrulayamıyor; rapor hangi model sürümlerinin incelendiğini ya da dolar cinsinden tutarı paylaşmıyor. Söz konusu cüzdanlar Çin anakarasının yanı sıra Güney Kore, Japonya, Hong Kong ve Singapur’da da tespit edildi.
Asıl endişe: Damıtma ve gölge ekonomi
Chainalysis’in asıl kaygısı “damıtma” (distillation) adı verilen yöntem. Bu yöntemde geliştiriciler, güçlü bir modelin ürettiği yanıtları kendi modellerini eğitmek için kullanıyor ve sıfırdan geliştirmeye kıyasla çok daha düşük maliyetle benzer yeteneklere ulaşabiliyor. Şirkete göre başta gayriresmî bir alışveriş olarak başlayan bu faaliyet; erişim sağlayan tedarikçiler, erişimi yeniden satan aracılar ve ödemeleri yöneten işlemcilerden oluşan ticari bir ekosisteme dönüştü. Proxy hizmetlerinin çoğu ödemeyi doğrudan değil, saklama hizmeti veren kripto ödeme işlemcileri üzerinden alıyor; bu katmanlı yapı, paranın aracılarla açık bir bağ görünmeden düzenlemeye tabi borsalara ulaşmasını sağlıyor. Chainalysis, Ekim ayındaki raporunda Temmuz 2025–Haziran 2026 döneminde Çin bağlantılı cüzdanlardan 104,1 milyar dolarlık stablecoin transferi yapıldığını kaydetmişti. Şirket, modellere doğrudan erişimi engellemenin artık yeterli olmadığını savunuyor.
Günde sadece 1 TL'ye abone olarak tüm içeriklerimize sınırsız erişebilir ve bağımsız haberciliğe destek olabilirsiniz! Hemen Abone Ol



