Her ay yüz milyonlarca kullanıcı, en yeni stilleri keşfetmek için Pinterest’e akın ediyor.

“En saçma şeyler” başlıklı bir sayfa, yaratıcıları ilhamlandırmayı amaçlayan sıra dışı fikirlerle dolu: çiçek saksısına dönüştürülmüş Crocs’lar, hamburger şeklinde far paletleri, sebzelerden yapılmış bir gingerbread evi…

Ancak potansiyel alıcıların çoğu, bu sistemin arkasındaki teknolojinin mutlaka ABD menşeli olmadığını bilmiyor olabilir. Pinterest, öneri motorunu geliştirmek için Çin merkezli yapay zekâ modellerini denemeye başladı.

Şirketin CEO’su Bill Ready, “Pinterest’i fiilen yapay zekâ destekli bir alışveriş asistanına dönüştürdük,” diyor.

Elbette San Francisco merkezli bu platform, perde arkasında kullanılabilecek pek çok ABD’li yapay zekâ laboratuvarına da erişime sahip. Ancak Ocak 2025’te Çin’in DeepSeek R-1 modelinin piyasaya sürülmesinden bu yana, Çin yapay zekâ teknolojileri Pinterest’in altyapısında giderek daha fazla yer almaya başladı.

Ready, “DeepSeek anı” olarak adlandırılan bu süreci bir dönüm noktası olarak tanımlıyor.
“Modeli açık kaynak olarak yayımlamayı tercih ettiler ve bu da açık kaynak modellerde büyük bir dalga yarattı,” diyor.

Çinli rakipler arasında Alibaba’nın Qwen modeli ve Moonshot’ın Kimi’si yer alırken, TikTok’un sahibi ByteDance de benzer teknolojiler üzerinde çalışıyor.

Pinterest’in Teknoloji Direktörü Matt Madrigal, bu modellerin en güçlü yanının, şirketler tarafından ücretsiz şekilde indirilebilmesi ve özelleştirilebilmesi olduğunu söylüyor. Bu durum, ChatGPT’yi geliştiren OpenAI gibi ABD’li rakiplerin sunduğu modellerin büyük çoğunluğu için geçerli değil.

Madrigal’e göre, Pinterest’in kendi bünyesinde eğittiği açık kaynaklı modeller, piyasadaki hazır modellere kıyasla yüzde 30 daha yüksek doğruluk sağlıyor. Üstelik bu gelişmiş öneriler çok daha düşük maliyetle elde ediliyor; bazı durumlarda ABD’li geliştiricilerin tercih ettiği kapalı modellerin maliyetinin yüzde 90 altına düşebiliyor.

“Hızlı ve Ucuz”

Pinterest, Çin menşeli yapay zekâ teknolojilerine dayanan tek ABD şirketi değil. Bu modeller, Fortune 500 listesinde yer alan birçok büyük şirkette de giderek daha fazla benimseniyor.

Airbnb CEO’su Brian Chesky, ekim ayında Bloomberg’e verdiği demeçte, şirketin yapay zekâ destekli müşteri hizmetleri ajanı için Alibaba’nın Qwen modelini “yoğun şekilde” kullandığını söyledi. Gerekçesi ise üç kelimeyle özetlendi: “Çok iyi”, “hızlı” ve “ucuz”.

Benzer eğilimler, hazır yapay zekâ modellerinin indirildiği Hugging Face platformunda da görülüyor. Meta ve Alibaba gibi büyük geliştiricilerin modelleri bu platformda yaygın olarak kullanılıyor.

Platformda ürün geliştiren Jeff Boudier’e göre, özellikle maliyet faktörü genç girişimleri ABD’li muadiller yerine Çinli modellere yöneltiyor.
“Hugging Face’te en çok indirilen ve topluluk tarafından en çok beğenilen modellere baktığınızda, ilk 10’da genellikle Çinli laboratuvarlardan çıkan modellerin yer aldığını görürsünüz,” diyor.
“Hatta bazı haftalar, en popüler beş eğitim modelinin dördü Çin menşeli oluyor.”

Eylül ayında Qwen, Meta’nın Llama modelini geride bırakarak Hugging Face’te en çok indirilen büyük dil modeli ailesi oldu.

Meta, açık kaynaklı Llama modellerini 2023’te yayımlamıştı. DeepSeek ve Alibaba modelleri ortaya çıkana kadar, bu modeller özel uygulamalar geliştiren yazılımcılar için birincil tercih olarak görülüyordu. Ancak geçen yıl yayımlanan Llama 4, geliştiricilerde hayal kırıklığı yarattı. Meta’nın, bu baharda yayımlanması planlanan yeni bir model seti için Alibaba, Google ve OpenAI’nin açık kaynaklı modellerini de kullandığı bildiriliyor.

Airbnb ise ABD merkezli modeller de dahil olmak üzere birden fazla yapay zekâ sistemi kullanıyor ve bu modelleri kendi altyapısında güvenli şekilde barındırıyor. Şirkete göre, kullanılan yapay zekâ modellerinin geliştiricilerine hiçbir kullanıcı verisi aktarılmıyor.

Çin’in Yükselişi

2025’e girerken genel kanı, ABD’li teknoloji devlerinin milyarlarca dolar harcamasına rağmen Çinli şirketlerin öne geçmek üzere olduğu yönündeydi. Ancak Boudier’e göre tablo artık değişti:
“Bu hikâye artık geçerli değil. Şu anda en iyi model, açık kaynaklı bir model.”

Geçen ay Stanford Üniversitesi tarafından yayımlanan bir rapor, Çinli yapay zekâ modellerinin hem yetenek hem de kullanım oranı açısından küresel rakiplerine “yetişmiş hatta bazı alanlarda onları geçmiş” göründüğünü ortaya koydu.

BBC’ye verdiği yakın tarihli bir röportajda, eski Birleşik Krallık Başbakan Yardımcısı Sir Nick Clegg, ABD’li şirketlerin insan zekâsını aşabilecek bir yapay zekâ hedefinə fazlasıyla odaklandığını düşündüğünü söyledi.

Geçen yıl Meta’daki küresel ilişkiler başkanlığı görevinden ayrılan Clegg’in ardından şirketin CEO’su Mark Zuckerberg, “süperzekâ” olarak adlandırdığı hedef için milyarlarca dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu. Ancak bazı uzmanlar bu hedeflerin belirsiz ve muğlak olduğunu savunuyor; bunun da Çin’e açık kaynaklı yapay zekâ alanında avantaj sağladığını düşünüyorlar.

“İşin ironik yanı şu,” diyor Clegg. Dünyanın “en büyük otokrasisi” ile “en büyük demokrasisi” — Çin ve ABD — arasındaki rekabette, Çin’in “rekabet ettikleri teknolojiyi daha fazla demokratikleştirdiğini” söylüyor.

Stanford raporu, Çin’in açık kaynaklı modellerdeki başarısının kısmen devlet desteğiyle açıklanabileceğini de öne sürüyor.

ABD tarafında ise OpenAI gibi şirketler gelirlerini artırmak ve kârlı hâle gelmek için yoğun baskı altında. Bu nedenle reklam gibi yeni gelir modellerine yönelmiş durumdalar. OpenAI geçen yaz iki açık kaynaklı model yayımladı — bu, yıllar sonra bir ilk oldu — ancak kaynaklarının büyük bölümünü gelir getiren kapalı modellere ayırmaya devam ediyor.

OpenAI CEO’su Sam Altman, ekim ayında yaptığı açıklamada, şirketin daha fazla hesaplama gücü ve altyapı anlaşması sağlamak için agresif yatırımlar yaptığını söyledi.
“Gelir çok hızlı artacak,” diyen Altman, “ancak önümüzdeki model, ondan sonraki model ve bir sonrakiler için eğitime büyük yatırımlar yapmamızı beklemelisiniz,” ifadelerini kullandı.

Derleyen: Damla Şayan