• Yapılan araştırma, deepfake teknolojisinin insanların algıları ve anıları üzerinde karmaşık etkileri olduğunu gösterdi.
• Katılımcılar, gerçek olmayan deepfake filmleri, gerçek yapımlar gibi hatırlama eğiliminde oldular. Üstelik birçoğu, bu hayali versiyonların orijinallerinden daha iyi olduğunu düşündü.
• Çalışma, zamanla deepfake’lerin insanların anılarında kalması hâlinde daha tehlikeli hâle gelebileceği endişesini içeriyor.

University College Cork’ta yakın zamanda yürütülen bir araştırma, deepfake teknolojisinin insanların algıları ve anıları üzerinde karmaşık etkileri olabileceğini ortaya koydu. Çalışma, popüler filmlerin sahte klipleri ile izleyicilerin geçmişe dair hatıraların değiştirilebileceğini buldu. Yaklaşık 440 katılımcıdan Charlie’nin Çikolata Fabrikası gibi gerçek yapımların yanı sıra bu deepfake klipleri izlemeleri ve gerçek olmayan yeniden yapımların metin açıklamalarını okumaları istendi. Şaşırtıcı bir şekilde katılımcıların neredeyse yüzde 50’si sinemalarda gösterilen sahte filmleri hatırladıklarını iddia etti. Dahası katılımcıların birçoğu, bu hayali versiyonların orijinallerinden daha iyi olduğuna inanıyor.

Bulgular, endişe verici olsa da çalışmanın baş yazarı Gillian Murphy, geçmişi yanlış temsil etmek için deepfake kullanımının, hayali filmlerin metinsel özetlerini kullanmaktan daha etkili olmadığına dikkat çekti. Bununla birlikte kötü niyetli deepfake’lerin potansiyel başarısı, motive edilmiş muhakeme olgusunda yatmakta. İnsanlar, mevcut inançlarını çok fazla incelemeden destekleyen kanıtları kabul etme eğilimindeler. Bu da onları sosyo-politik eğilimleriyle uyumlu deepfake’lere inanmaya daha yatkın hâle getiriyor.

Çalışma, deepfake’in güçlü bir tehdit oluşturmasa da zaman içinde insanların anılarında kalması hâlinde daha tehlikeli hâle gelebileceğine dair endişeleri içeriyor. Bununla mücadele etmek için kamuoyunda medya okuryazarlığının ve eleştirel muhakeme becerilerinin geliştirilmesi, deepfake’lerin gerçek olaylardan ziyade kurgusal yaratımlar olarak tanınmasını sağlamak açısından çok önemli.

Derleyen: Merve Nur Sözen