Çinli yapay zekâ girişimi DeepSeek, büyüme stratejisinin merkezine uzun vadeli yapay genel zekâ çalışmalarını yerleştiriyor. Yatırımcılarla gerçekleştirilen dört saatlik toplantıda konuşan şirketin kurucusu Liang Wenfeng, açık kaynak yaklaşımı ile ticari gelir elde etmenin birbiriyle çelişmediğini söyledi. Yaklaşık 52 milyar dolarlık değerleme üzerinden ilk yatırım turunu tamamlayan şirketin önündeki en büyük engelin ise teknik bilgi değil, gelişmiş çiplere ve yüksek hesaplama kapasitesine erişim olduğu belirtiliyor.

DeepSeek kısa vadeli kâr yerine AGI’yi seçiyor

Çin merkezli yapay zekâ girişimi DeepSeek, şirketin gelecek planlarında kısa vadeli gelir artışından çok yapay genel zekâya, yani AGI’ye öncelik verecek.

Devlete ait Yicai’nin aktardığı bilgilere göre DeepSeek’in kurucusu Liang Wenfeng, şirketin stratejisini yakın zamanda yatırımcılarla düzenlenen ve yaklaşık dört saat süren bir toplantıda anlattı. Toplantı tutanaklarına dayandırılan açıklamalarda Liang, uzun vadeli yapay genel zekâ geliştirme hedefinin kârı en üst düzeye çıkarma amacının önünde yer aldığını belirtti.

Yapay genel zekâ, yalnızca belirli görevlerde uzmanlaşan mevcut yapay zekâ sistemlerinden farklı olarak çok çeşitli alanlarda öğrenebilen, akıl yürütebilen ve yeni durumlara uyum sağlayabilen sistemleri ifade ediyor. Teknoloji şirketlerinin AGI tanımları ve bu hedefe ne zaman ulaşılabileceğine ilişkin tahminleri farklılık gösterse de kavram, küresel yapay zekâ yarışının en iddialı hedeflerinden biri olarak kabul ediliyor.

DeepSeek’in bu alana öncelik vermesi, şirketin yalnızca mevcut ürünlerini ticarileştirmekle yetinmek istemediğini gösteriyor. Liang’ın açıklamaları, girişimin uzun vadede insan zekâsına daha yakın ve daha geniş görevleri yerine getirebilen modeller geliştirmeye odaklanacağını ortaya koyuyor.

En gelişmiş modeller açık kaynaklı kalabilir

Liang Wenfeng, yatırımcılarla yaptığı görüşmede DeepSeek’in en gelişmiş yapay zekâ modellerini açık kaynaklı olarak yayımlamaya devam etmesinin güçlü bir olasılık olduğunu söyledi.

DeepSeek’in hızlı biçimde tanınmasında, modellerini geliştiricilerin erişimine açması önemli rol oynadı. Açık kaynak yaklaşımı, bağımsız geliştiricilerin ve şirketlerin modelleri incelemesine, kendi sistemlerine uyarlamasına ve farklı amaçlarla kullanmasına olanak sağlıyor.

Bazı teknoloji şirketleri en güçlü modellerini kapalı sistemlerde sunmayı ve yalnızca ücretli hizmetler üzerinden erişime açmayı tercih ediyor. Liang ise açık kaynaklı geliştirme ile ticari gelir elde etmenin birbirini dışlayan iki ayrı seçenek olmadığını savunuyor.

Bu yaklaşıma göre bir şirket, ileri düzey modellerini açık biçimde paylaşırken aynı zamanda kurumsal hizmetler, özel uygulamalar, teknik destek veya geniş ölçekli hesaplama hizmetleri üzerinden gelir sağlayabilir. DeepSeek’in gelecekte hangi gelir modellerini kullanacağı kesinleşmiş olmasa da açık kaynak politikasını ticari büyümenin önünde bir engel olarak görmediği anlaşılıyor.

Şirketin bu tutumu, özellikle açık kaynaklı yapay zekâ ekosistemi açısından önem taşıyor. DeepSeek’in gelişmiş modellerini erişime açık tutması, Çinli ve uluslararası geliştiricilerin daha düşük maliyetlerle güçlü yapay zekâ sistemleri oluşturmasına yardımcı olabilir.

V3 ve R1 modelleri küresel dengeleri değiştirdi

DeepSeek, düşük maliyetle geliştirdiği V3 ve R1 modellerinin küresel ölçekte ilgi görmesiyle teknoloji dünyasının öne çıkan şirketlerinden biri hâline geldi.

Bu modellerin performansı, Çin’in ABD’nin gelişmiş çip ihracatına yönelik kısıtlamalarına rağmen yapay zekâ alanında ne ölçüde rekabet edebileceğine ilişkin değerlendirmeleri değiştirdi. DeepSeek’in görece düşük maliyetlerle güçlü sonuçlar elde etmesi, yüksek performanslı yapay zekâ geliştirmenin mutlaka en pahalı donanımlara ve devasa bütçelere bağlı olup olmadığı konusunda yeni bir tartışma başlattı.

Şirketin yükselişi, yalnızca Çin’de değil, ABD’deki teknoloji çevrelerinde de yakından takip edildi. DeepSeek’in modelleri, Çinli yapay zekâ şirketlerinin Amerikan rakipleriyle arasındaki teknik farkı tahmin edilenden daha hızlı kapatabileceğine ilişkin görüşleri güçlendirdi.

Ancak şirket, kısa sürede elde ettiği küresel tanınırlığa rağmen Çin pazarında giderek sertleşen bir rekabetle karşı karşıya bulunuyor. ByteDance gibi büyük teknoloji şirketlerinin yanı sıra Moonshot ve Z.ai gibi yüksek finansman desteğine sahip girişimler de yeni modeller ve ürünler geliştiriyor.

İlk yatırım turunda 52 milyar dolarlık değerleme

DeepSeek, yakın zamanda gerçekleştirdiği ilk yatırım turunu yaklaşık 52 milyar dolarlık şirket değerlemesi üzerinden tamamladı.

Bu yatırım turu, şirketin uzun süredir uyguladığı dış sermayeyi reddetme stratejisinden önemli bir dönüş anlamına geliyor. DeepSeek, geçmiş yıllarda büyümesini harici yatırım almadan sürdürmeyi tercih etmişti. Ancak Çin’deki yapay zekâ rekabetinin hızlanması ve büyük ölçekli model geliştirmenin giderek daha fazla kaynak gerektirmesi, şirketin finansman yaklaşımını değiştirmesine neden oldu.

Büyük dil modellerinin eğitimi ve çalıştırılması, yüksek miktarda hesaplama kapasitesi gerektiriyor. Gelişmiş çiplerin temin edilmesi, veri merkezlerinin kurulması ve enerji ihtiyaçlarının karşılanması ciddi maliyetler yaratıyor. DeepSeek’in aldığı yatırımın, şirketin araştırma faaliyetlerini hızlandırmasına ve uzun vadeli AGI hedefini desteklemesine yardımcı olması bekleniyor.

En büyük sorun teknik bilgi değil, hesaplama gücü

Liang Wenfeng, toplantıda DeepSeek’in karşı karşıya olduğu en büyük kısıtlamanın hesaplama gücü olduğunu söyledi. Kurucuya göre Çin ile ABD arasındaki temel fark, teknik bilgi birikiminden çok gelişmiş donanım ve diğer kaynaklara erişimde ortaya çıkıyor.

ABD’nin uyguladığı ihracat kontrolleri, Çinli şirketlerin en gelişmiş yapay zekâ çiplerinden bazılarına erişimini sınırlandırıyor. Bu durum, Çin’de faaliyet gösteren şirketlerin büyük modelleri eğitmek için ihtiyaç duyduğu hesaplama altyapısını oluşturmasını zorlaştırıyor.

Liang’ın değerlendirmesi, DeepSeek’in kendi algoritmalarına ve teknik ekibine güvendiğini ancak donanım yetersizliğini büyümenin önündeki başlıca engel olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

DeepSeek, gelecekte kendisine ait büyük yapay zekâ hesaplama kümeleri kurmayı planlıyor. Bu kümeler, çok sayıda yüksek performanslı işlemcinin birlikte çalıştığı ve büyük modellerin eğitilmesini sağlayan altyapılardan oluşuyor.

Kendi yapay zekâ çipini üretme kararı henüz alınmadı

DeepSeek’in hesaplama gücüne ilişkin planlarında henüz yanıtlanmamış önemli bir soru bulunuyor: Şirket kendi yapay zekâ çiplerini geliştirecek mi?

Liang, şirketin bu konuda kesin bir karar vermediğini açıkladı. DeepSeek’in öncelikli tercihinin, ihtiyaç duyduğu gelişmiş çipleri makul fiyatlarla satın alabilmek olduğu anlaşılıyor.

Liang, uygun fiyatla yeterli miktarda çip satın alabilmeyi ve böylece şirketin kendi çiplerini üretmek zorunda kalmamasını umduğunu belirtti. Çip geliştirmek, yüksek maliyetli ve uzun süreli bir süreç olmasının yanı sıra özel mühendislik bilgisi ve üretim ortaklıkları gerektiriyor.

ABD, Çin’e en gelişmiş yapay zekâ çiplerinden bazılarının ihracatını zaten sınırlandırmış durumda. Bununla birlikte Washington yönetimi; DeepSeek, Çinli bellek çipi üreticisi CXMT ve ulusal güvenlik riski taşıdığı ileri sürülen 100’den fazla şirketi ticari kara listeye eklemekten şimdilik kaçındı. Bu yaklaşımın, Pekin ile yaşanan gerilimin daha fazla tırmanmasını önleme amacı taşıdığı belirtiliyor.

DeepSeek’in geleceği, açık kaynak politikasını koruyup koruyamayacağı kadar gelişmiş çiplere erişim konusunda nasıl bir yol izleyeceğine de bağlı olacak. Şirketin yaklaşık 52 milyar dolarlık değerlemeye ulaşması finansal gücünü artırırken, uzun vadeli AGI hedefinin gerçekleşmesinde belirleyici unsurun hesaplama altyapısı olacağı görülüyor.

Derleyen: Yağmur Saatcı