• Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü, elektronik atıkların zehirli kimyasallar kullanılmadan geri dönüştürülebileceği bir yöntem buldu.
• Bilgisayar anakartı ve peynir altı suyundan altına dönüştürülen 450 miligramlık külçe, %91 altın ve %9 bakır içeriyor.
• Yeni yöntem sürdürülebilir olmasının yanında atık kullanımı sayesinde de uygun maliyetli.

Zürih Federal Teknoloji Enstitüsünde bir grup araştırmacı, elektronik atıkların altına dönüştürülebileceğini keşfetti. Çevre dostu ve sürdürülebilir olan bu yöntem peynir altı suyundan elde edilen fibril süngerine dayanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre elektronik atıklar Dünya’da en hızlı artan katı atık türü. Elektronik atıklar geri dönüştürülmediği takdirde çevre ve insan sağlığı üzerinde tehlike oluşturuyor. Bugüne kadar geliştirilen elektronik atık geri dönüşüm yöntemleri yoğun enerji ve zehirli kimyasalların kullanımını gerektiriyordu. ETH Zürih Sağlık Bilimleri ve Teknoloji Bölümünden Raffaele Mezzenga ve ekibi, bu soruna farklı bir yöntem üretti. Elektronik atıkların içerdiği bakır, kobalt ve yüksek orandaki altın, artık uygun maliyetli ve sürdürülebilir olarak geri dönüştürülebilecek.

Araştırma ekibinden Mohammad Peydayesh ve meslektaşları peynir altı suyunu asidik koşullar ve yüksek sıcaklık altında denatüre ettiler. Açığa çıkan nanofibriller jel içinde toplandıktan sonra kurutuldu ve sünger oluşturuldu. 20 eski bilgisayardan anakartlar ve metal parçalar kurtarıldı. Metalleri iyonize etmek amacıyla asit banyosu yaptırıldı. Protein lifli nanofibril sünger bu çözeltiye yerleştirildi. Bir sonraki adımda süngerin ısıtılması ile altın iyonları pullara dönüştü. Pullar eritildi ve küçük bir altın külçesi oluştu. 450 miligramlık külçe, %91’lik altın ve %9’luk bakır oranıyla 22 ayardı.

Yeni teknolojide üretim sürecinin maliyeti, geri dönüştürülen altının değerinden 50 kat daha düşük. Atık akıllı telefon ve bilgisayar oranı düşünüldüğünde bu yöntem ticari olarak bir hayli avantajlı.

Araştırmacılar teknolojiyi geliştirerek pazara uygun hale getirmeyi hedefliyorlar. Mikroçip ve diğer endüstriyel atıklar ile gıda endüstrisi yan ürünlerinde kaynak taramaları da sürüyor. 

Derleyen: Esame Ayşe Atalay