2021’de açılan ve bu zamana kadar gözlerden kaçan bir toplu davaya göre Google, Chrome’da gizli modu kullanırken bile kullanıcıları izlemeye devam ediyor. Gizli mod o kadar bilgi sızdırıyor ki Google çalışanları arasında modun adı alay konusu oldu.
Gizlilik konusunda bilgili internet kullanıcıları, “normal insanlar” için internette tam gizlilik diye bir şey olmadığını bilir. Ancak Google Chrome’un gizli modundan (Incognito) insanların beklediği ile Google’ın gerçekte yaptığı işler farklı gibi görünüyor.
Google, gizli moda geçtiğinizde bile sanki gizli mod yokmuş gibi yaptığınız her şeyi takip edebiliyor. Sizi görebilen sadece Google da değil. İnternet servis sağlayıcınız (ISP), işvereniniz ve ziyaret ettiğiniz web sitelerinin çoğu da gizli modda ne yaptığınızı görebiliyor.
Google, tarayıcısında yaptığınız her şeyi görebiliyor
Chrome’da gizli modu açtığımızda casus şapkası ve gözlüğüne benzeyen bir simgenin olduğu siyah bir sayfayla karşılaşıyoruz. Metnin ilk satırında kullandığınız sürüme göre şuna benzer cümleler yer alıyor: “Artık gizli olarak göz atabilirsiniz ve bu cihazı kullanan diğer kişiler etkinliğinizi görmez.”
Cümledeki anlatım bozukluğu bir yana gizli moddayken internette gizli bir şekilde gezinmiyorsunuz. Sayfada görülen casus, aslında sizi gözetleyen bir çift taraflı ajan. Bunun nedeni Google’ın gizli modda yaptığınız her şeyi izlemeye devam etmesi.
Konuyla ilgili olarak Bloomberg, Google’da çalışan mühendislerin gizli mod hakkında birbirleriyle şakalaştığı e-postaları ortaya çıkardı.
Bir Google çalışanı, bir e-posta dizisinde, “Buna gizli mod demeyi ve casus simgesi kullanmayı bırakmalıyız.” dedi. Bir diğeri ise casusu, Homer Simpson’ın çizgi filmin bir bölümündeki Guy Incognito ikiziyle karşılaştırarak modla dalga geçti.
İnternet servis sağlayıcınız da sizi takip edebiliyor
Chrome’da gizli moda geçtiğinizde sizi izleyen yalnızca Google değil. İnternet servis sağlayıcınız da ne yaptığınızı görebiliyor.
Bazı yabancı ülkelerde ISP’ler genellikle birileri plak şirketleri ve film stüdyolarının fikri mülkiyetlerini korsan olarak kullandığında işe dahil olur. Müşterilerine indirdikleri film ya da şarkının yasa dışı olduğuna dair bir uyarı mektubu gönderirler. Ancak internet servis sağlayıcılarının bunu yapma zorunluluğu yok.
Peki ISP’ler internet kullanıcılarının internette ne yaptığıyla neden bu kadar ilgili? Elbette para için.
Bleeping Computer, 2021 yılında Federal Ticaret Komisyonu’nun bir raporunda ISP’lerin kullanıcı verilerini toplayıp sattığının tespit edildiğini bildirdi. Bu veriler; kullanıcıların gerçek zamanlı konumlarını, internette gezinme alışkanlıklarını, cinsel tercihlerini ve diğer hassas bilgileri içeriyor ve ISP’ler tarafından üçüncü taraflara satılıyordu.
İşvereniniz de internette ne yaptığınızı görebiliyor
İş yerinde gizli modda geziniyorsanız ağ yöneticiniz tam olarak ne yaptığınızı görebiliyor. Google, gizli modun başkalarının ziyaret ettiğiniz web sitelerini görmesini engellediğini iddia etse de bu durum işvereninizi kapsamıyor. Ziyaret ettiğiniz her sitenin eksiksiz bir geçmişinin şirket ağından sorumlu çalışanın her daim elinin altında olduğundan emin olabilirsiniz.
Bu durum işveren tarafından sağlanan bilgisayarlarla da sınırlı değil. Telefonunuz iş yerinizin Wi-Fi ağına bağlıysa patronunuz telefonunuzda ne yaptığınızı görebilir. Hatta isterse hangi tuşlara bastığınızı bile kaydedebilir ve sosyal ağlardaki şifrelerinizi öğrenebilir.
Gizli modlu Google Chrome, bu durumda kendi cihazınızda bile sizi korumaktan aciz.
Chrome, parmak izine dayalı takibi de engellemiyor
Google Chrome’un gizli modu çerezleri tamamen engellemiyor. Bunun yerine siz internette gezinirken yüklenmiş olabilecek tüm çerezleri siliyor ve bunu gizli mod kapandıktan sonra yapıyor.
Sitelerin, kullanıcıları takip etmek için çerezlere ihtiyacı yok. Çoğu site sizi internette takip etmek için tarayıcınızın parmak izini (fingerprint) kullanıyor.
Parmak izine dayalı izleme (fingerprinting) kısaca şöyle işler. Herkesin sistemi kendine özgüdür. Kullandığınız tarayıcı, bilgisayar, ISP, konum, oturum açtığınız sosyal medya hesapları ve diğer size özel bireysel tanımlayıcıların birleşimi, gezindiğiniz her bir siteye size özel bir profil oluşturmak için yeterli bilgiyi verir. Ardından site, size bir isim ya da kod atar ve sizi internette takip ederek yaptığınız her şey hakkında veri toplar.
Chrome’un gizli modunun bunu durdurma gibi bir özelliği yok. Parmak izine dayalı takip, bu modu pratikte işe yaramaz hale getiriyor.
Google farklı düşünüyor
Açılan davalara, şirket çalışanlarının e-postalarına ve yanıltıldığını düşünen mutsuz kamuoyuna rağmen Google, hepimizin konuyu yanlış anladığı konusunda ısrarcı.
Google sözcüsü Jose Casteneda bir şirket açıklamasında “Gizli mod kullanıcılara özel bir gezinme deneyimi sunuyor” diyor. “Nasıl çalıştığı ve ne işe yaradığı konusunda hep net konuştuk.”
Chrome’un 2008’den beri bir gizlilik seçeneği vardı. Google’ın bunun adını gizli mod (Incognito) olarak değiştirip şimdi ünlü olan casus simgesini tanıtması 2015’e denk geliyor.
Google’ın her zaman net olduğunu söylediği şeyler başkalarına biraz muğlak ve yanıltıcı görünebilir. Casus resimleri ve çerezlerin engellenmesiyle ilgili Chrome’da gördüğünüz birkaç satırlık yazı, size tüm hikâyeyi anlatmıyor olabilir.
Hangi tarayıcılar gizlilik için daha iyi?
Google’a karşı adil olmak gerekirse Chrome, gizlilik konusunda sıkıntılı olan tek tarayıcı değil. Windows’la kurulu gelen Edge dahil çoğu tarayıcı, Chrome gibi gevşek bir korumaya sahip. Ancak örneğin Edge’in gizlilik amaçlı InPrivate moduna geçtiğinizde bu modun neleri yapıp neleri yapmadığı iki sütun halinde açıkça belirtiliyor. Bir diğer popüler tarayıcı olan Apple Safari’deki Özel Pencere ise siteler arası izlemeyi engellemesine rağmen IP adresinizi gizlemiyor veya özel ağlarda sizi gizlemiyor.
Google Chrome’a kıyasla bazı diğer tarayıcılar daha yüksek derecede gizlilik koruması sunuyor. Firefox’un Gizli Modu yalnızca gezinme geçmişinizi gizlemek ve çerezleri silmekle kalmıyor, aynı zamanda Gelişmiş İzleme Koruması özelliği sayesinde izleyicileri ve parmak izine dayalı izlemeyi aktif olarak engelliyor.
Brave, izleyicileri engelleyen bir başka internet tarayıcısı. Brave’e özel Tor sekmeleriyle Tor ağı üzerinden verilerinizi gizlemeye yardımcı olacak şekilde internette gezinebilirsiniz.
