- Grönland’daki bir mil kalınlığındaki bir buz tabakası, yaklaşık 416.000 yıl önce, ılımlı bir doğal ısınma döneminde ortadan kayboldu.
- Bu kayboluş, küresel deniz yükselişini bugün kıyı bölgeleri için felaket anlamına gelecek seviyelere çıkardı.
Sonuçlar, dünyanın en büyük adasının son 2,5 milyon yıl boyunca zapt edilemez bir buz kalesi olduğu yönündeki uzun süredir devam eden görüşü alt üst ediyor.
Science’ta yayımlanan makalenin eş başkanı olan Vermont Üniversitesinden bilim insanı Paul Bierman, AFP’ye, “Geleceği anlamak istiyorsak, geçmişi anlamamız gerekiyor.” dedi.
Araştırma, 1960’larda faaliyet gösteren gizli bir ABD askeri üssü olan Camp Century’deki bilim insanları tarafından Kuzeybatı Grönland yüzeyinin 4.560 fit (1.390 metre) altından çıkarılan bir buz çekirdeğine dayanıyordu.
Bu 12 fit uzunluğundaki toprak ve kaya tüpü, yalnızca 2017’de yeniden keşfedilmek üzere kayboldu. Araştırmacılar değerli örneğe onlarca yıldır erişimden mahrum bırakılmış olsalar da Bierman, çekirdeği tarihlendirmek için kullanılan en son tekniklerin çok yeni olması nedeniyle bazı yönlerden bunun “kutsal” olduğunu söyledi.
Bunların en önemlisi, bilim insanlarının Dünya yüzeyinin altına gömülen tortunun en son ne zaman ışığa maruz kaldığını belirlemesine olanak tanıyan “lüminesans tarihlemesi”.
AFP’ye konuşan yazar Drew Christ, “Tortu, yüzeyin altına gömülürken topraktan gelen arka plan radyasyonu, kuvars veya feldispat gibi minerallerdeki küçük delikleri veya kusurları doldurur ve zamanla bir lüminesans sinyali dediğimiz şeyi oluşturur.” dedi.
Bilim insanları, karanlık bir odada buz çekirdeğinin iç şeritlerini aldılar ve onları mavi-yeşil veya kızılötesi ışığa maruz bırakarak en son güneş ışığına maruz kaldıklarını gösteren ve lüminesans sinyalini silen bir tür antik saat oluşturan hapsolmuş elektronları serbest bıraktılar.
Utah Eyalet Üniversitesindeki çalışmanın ortak yazarlarından Tammy Rittenour, “Camp Century’de bunu yapmanın tek yolu bir mil buz kaldırmaktır. Ayrıca, bitkilere sahip olmak için ışığa sahip olmalısınız.” dedi.
Lüminesans tarihleme, başka bir teknikten gelen başlangıç noktası ile buzsuz dönemin son noktasını öğrenmemizi sağladı.
Camp Century çekirdeğindeki kuvarsın içinde bulunan berilyum ve alüminyum elementlerinin “izotop” adı verilen nadir formları, zemin gökyüzüne ve kozmik ışınlara maruz kaldığında oluşur.
Bu elementlerin normal formlarının nadir izotoplara oranına bakıldığında bilim insanları, kayaların yüzeyde ne kadar süreyle gömülü olduklarına dair bir fikir türetebilirler.
Sedimentin 14.000 yıldan daha az bir süre maruz kaldığını buldular; bu, alanın bu kadar uzun süre buzsuz kaldığı anlamına geliyor. Camp Century çekirdeği, Kuzey Kutbu’ndan sadece 800 mil uzakta alındı ve çalışma, tüm bölgenin bir zamanlar bitki örtüsüyle kaplı olduğunu gösterdi.
Bu, “buzullar arası dönem” adı verilen doğal bir ısınma döneminde, sıcaklıkların günümüze benzer olduğu sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,8-2,7 derece Fahrenheit (1-1,5°C) daha sıcak olduğu bir zamanda gerçekleşti.
Ekibin modellemesi, buz tabakasının erimesinin o sırada beş ila yirmi fit arasında deniz seviyesinin yükselmesine neden olacağını gösterdi. Bu, birçok küresel nüfus merkezine ev sahipliği yapan dünyanın her kıyı bölgesinin önümüzdeki yüzyıllarda su altında kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
NASA’da çalışmaya dâhil olmayan bir iklim bilimcisi olan Joseph MacGregor, bu dönemde Grönland’ı ısıtan buzullar arası dönemin on binlerce yıl sürdüğünü, insanların şimdiye kadar başlattığından çok daha uzun sürdüğünü belirtti.
Derleyen: Ceren Korkmaz
