- Güneş’in yüzeyinde açılan koronal delik, Güneş rüzgârı olarak bilinen kuvvetli bir radyasyon dalgası doğrudan Dünya’ya yöneldi.
- Bilim insanları, 60 Dünya’dan daha geniş olan geçici boşluğun boyutunun ve yöneliminin, Güneş döngüsünün bu aşamasında benzeri görülmemiş bir durum olduğunu söyledi.
- Deliğin Güneş’te ne kadar süre kalacağı belli değil. Ancak NOAA’ya göre önceki koronal delikler tek bir Güneş dönüşünden (27 gün) daha uzun süre dayanmıştı.
Güneş’in yüzeyinde karanlık bir delik açıldı. Güneş rüzgârı olarak bilinen bir radyasyon dalgası, güçlü akışlarla doğrudan Dünya’ya yöneldi. Bilim insanları, 60 Dünya’dan daha geniş olan geçici boşluğun boyutunun ve yöneliminin, Güneş döngüsünün bu aşamasında benzeri görülmemiş bir durum olduğunu söyledi.
Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresine (NOAA) göre Güneş’i yerinde tutan manyetik alanlar aniden açıldığında, Güneş’in üst yüzeyindeki içeriğin Güneş rüzgarı şeklinde akmasına neden olan koronal delikler meydana geliyor. Koronal delikler, çevredeki plazmadan daha soğuk ve daha az yoğun oldukları için koyu lekeler hâlinde görünüyor. NOAA’ya göre koronal deliklerden gelen radyasyon akımları normal Güneş rüzgârından çok daha hızlı ve genellikle Dünya’nın manyetik kalkanında jeomanyetik fırtınalara sebep oluyor.
Güneş’in üzerindeki koronal delik, 2 Aralık’ta Güneş’in ekvatorunun yakınında şekillendi ve 24 saat içinde yaklaşık 800.000 kilometre maksimum genişliğe ulaştı. 4 Aralık’tan beri Güneş boşluğu doğrudan Dünya’ya bakıyor. Uzmanlar, başlangıçta bu son deliğin orta şiddette (G2) bir jeomanyetik fırtınayı tetikleyebileceğini, bunun da önümüzdeki birkaç gün boyunca radyo kesintilerini ve güçlü kutup ışıklarını tetikleyebileceğini öngörüyor. Ancak Güneş rüzgârı beklenenden daha az yoğun olduğundan ortaya çıkan fırtına şu ana kadar çok zayıf (G1) oldu.
Deliğin Güneş’te ne kadar süre kalacağı belli değil. Ancak NOAA’ya göre önceki koronal delikler, tek bir Güneş dönüşünden (27 gün) daha uzun süre dayanmıştı. Bunula birlikte delik, yakında Dünya’dan uzaklaşacak. Güneş, yaklaşık 11 yıllık Güneş döngüsünde, Güneş maksimumu olarak bilinen patlayıcı zirveye yaklaşırken, Güneş aktivitesi tüm yıl boyunca arttı. Ancak garip bir şekilde, devasa yeni koronal deliğin Güneş aktivitesindeki bu artışın bir parçası olması beklenmiyor.
NOAA’ya göre koronal delikler, Güneş döngüsünün herhangi bir noktasında meydana gelebilir. Ancak aslında bunlar solar minimum sırasında daha yaygın olarak görünüyor. Solar maksimum sırasında ortaya çıktıklarında, normalde ekvatora yakın değil, Güneş’in kutuplarına yakın konumda bulunuyor. Bu nedenle, Güneş maksimumuna bu kadar yaklaştığımızda ekvatorun yakınında böylesine büyük bir deliğin nasıl açıldığı bilinmiyor.
18 Kasım’da, en az beş farklı Güneş lekesi grubundan oluşan devasa bir “Güneş lekesi takımadası” Güneş’in yakın tarafında ortaya çıktı ve o zamandan bu yana uzaya düzinelerce güneş fırtınası fırlattı. 25 Kasım’da, Güneş’in ekvatoruna yakın bir ateş kanyonu patlaması, daha sonra Dünya’ya çarparak nadir turuncu auroraları tetikleyen, hızlı hareket eden mıknatıslanmış plazma bulutu olan koronal kütle atılımını (CME) serbest bıraktı. 28 Kasım’da, Güneş’ten fırlayan neredeyse X sınıfı bir Güneş patlaması, Dünya’ya çarpan yamyam bir CME’yi doğurdu ve hafta sonu boyunca alçak enlemli auroralarla aydınlatan jeomanyetik bir fırtınayı tetikledi.
Güneş enerjisi aktivitesinde son zamanlarda görülen artış, muhtemelen Güneş enerjisi maksimumunun eşiğinde olduğumuzun bir işareti. Ekim ayında bilim insanları, Güneş döngüsü tahminlerini revize etti ve şimdi patlayıcı zirvenin 2024 başlarında başlayabileceğini tahmin ediyor.
Derleyen: Fatma Ebrar Tuncel
