Sanat eserlerinin çalınması, eserin kaybolduğu ilk günle sona ermeyen uzun soruşturmalara dönüşebiliyor. Müzeler ve kolluk kuvvetleri, çalınan tabloların yeniden satışını engellemek ve yerlerini belirlemek için uluslararası kayıt sistemlerinden yararlanıyor. Buna rağmen bazı kayıp sanat eserleri, çalındıkları tarihten onlarca yıl sonra bile bulunamıyor.

FBI bünyesindeki Art Crime Team, 2004’ten bu yana 20 binden fazla sanat ve kültür varlığının geri kazanılmasına yardımcı olduğunu belirtiyor. Kurum ayrıca çalınan eserleri National Stolen Art File veri tabanında kayıt altında tutuyor. Ancak bütün dosyalar aynı şekilde sonuçlanmıyor. Sanat tarihinde yok olan ve kaybolan eserler savaşlardan yangınlara, kasıtlı tahribattan hırsızlığa kadar farklı nedenlerle ortadan kalkabiliyor.

Bu listede yer alan kayıp sanat eserleri de aynı biçimde ortadan kaybolmadı. Bir olayda hırsızlar polis kılığına girdi, bir diğerinde milenyum kutlamalarının havai fişekleri soygunun sesini örttü. Başka bir vakada ise çalınan panel için fidye mektupları gönderildi.

İşte bugün hâlâ bulunamayan 5 sanat eseri:

Johannes Vermeer – The Concert: Polis Kılığındaki Hırsızların Aldığı Tablo

Johannes Vermeer’in 1663-1666 yılları arasına tarihlenen The Concert adlı tablosu, 18 Mart 1990 gecesi Boston’daki Isabella Stewart Gardner Museum’dan çalındı. Müzenin kayıtlarına göre eser, Isabella Stewart Gardner tarafından 1892’de Paris’te satın alınmış ve soyguna kadar koleksiyonun Dutch Room bölümünde sergilenmişti.

Soygun sırasında iki kişi polis üniformasına benzeyen kıyafetlerle müzeye geldi. İçeri girdikten sonra güvenlik görevlilerini etkisiz hâle getiren hırsızlar, binadan toplam 13 eser çıkardı. Vermeer’in The Concert tablosunun yanı sıra Rembrandt, Degas, Manet ve Govaert Flinck’e ait çalışmalar da çalınan eserler arasındaydı.

Isabella Stewart Gardner Museum, soygunda alınan eserlerin toplam değerinin 500 milyon doların üzerinde olduğunu belirtiyor. Hırsızlar müzeden ayrıldıktan sonra tabloların hiçbiri koleksiyona geri dönemedi.

Vermeer’in İnci Küpeli Kız gibi günümüzde müzelerde görülebilen eserlerinin aksine The Concert için Gardner Museum’un koleksiyon sayfasında hâlâ “stolen in 1990” kaydı bulunuyor. Tablo, 1990’daki soygundan bu yana kamuya açık biçimde görülmedi.

Caravaggio – Nativity with St. Francis and St. Lawrence

Caravaggio’nun Nativity with St. Francis and St. Lawrence adlı tablosu, Ekim 1969’da İtalya’nın Palermo kentindeki San Lorenzo Oratoryosu’ndan çalındı.

FBI kayıtlarına göre iki hırsız yapıya girerek tabloyu çerçevesinden çıkardı ve eseri götürdü. Aziz Francis ve Aziz Lawrence ile Doğuş olarak çevrilebilen tablo, İsa’nın doğum sahnesini iki aziz figürüyle birlikte gösteriyordu.

Aradan yarım yüzyıldan fazla süre geçmesine rağmen eser geri getirilemedi. FBI, tabloyu “Top Ten Art Crimes” kapsamında aranan eserler arasında tutuyor ve tahmini değerini 20 milyon dolar olarak belirtiyor.

Caravaggio’nun tablosu bu nedenle onlarca yıldır kayıp durumda olan kayıp sanat eserleri arasında bulunuyor. FBI’ın güncel sanat suçları sayfasında eser hakkında bilgi sahibi olan kişilerin yetkililerle iletişime geçmesi istenmeye devam ediyor.

Jan van Eyck – The Just Judges: 1934’ten Beri Kayıp Panel

Jan van Eyck ile ilişkilendirilen Ghent Altarpiece’in The Just Judges, Türkçede Adil Yargıçlar olarak bilinen paneli, 11 Nisan 1934’te Belçika’nın Gent kentindeki St Bavo Katedrali’nden çalındı.

Aynı gece Saint John the Baptist adlı ikinci panel de yerinden çıkarıldı. Katedral görevlisi sabah yaptığı kontrolde kapının zorlandığını ve iki panelin ortadan kaybolduğunu fark etti.

Olaydan 19 gün sonra Gent piskoposuna bir fidye mektubu ulaştı. Mektubu gönderen kişi ya da kişiler, çalınan paneller karşılığında bir milyon Belçika frangı istedi. Daha sonra gönderilen bir mesajdaki talimatlar, Saint John the Baptist panelinin Brüksel-Kuzey Tren İstasyonu’ndaki emanet bölümünde bulunmasını sağladı.

Ancak The Just Judges geri dönmedi.

Yıllar boyunca eserin saklandığı yere ilişkin farklı iddialar araştırıldı. Evlerde, yapılarda ve başka noktalarda aramalar gerçekleştirildi ancak orijinal panel bulunamadı. Gent kentinin resmi kültür ve turizm kayıtlarında The Just Judges bugün de kayıp olarak belirtiliyor.

1934’ten bu yana izine ulaşılamayan panel, en uzun süredir çözülemeyen kayıp sanat eserleri dosyalarından biri olmayı sürdürüyor.

Paul Cézanne – View of Auvers-sur-Oise: Milenyum Gecesinde Çalındı

Paul Cézanne’ın View of Auvers-sur-Oise adlı manzara tablosu, 31 Aralık 1999 gecesi Oxford’daki Ashmolean Museum’dan çalındı.

Soygunun gerçekleştiği saatlerde şehirde yeni milenyum kutlamaları ve havai fişek gösterileri yapılıyordu. FBI kayıtlarına göre hırsız kutlamalar sürerken müzeye girerek tabloyu aldı.

Dönemin haberlerinde failin müzenin çatısından galeriye ulaştığı aktarılıyor. Hırsızın yanında duman düzeneği, küçük bir fan, eldiven ve kesici aletler bulunduğu; dumanı güvenlik kameralarının görüşünü azaltmak amacıyla kullandığı bildirildi. Tablo bulunduğu yerden çıkarıldıktan sonra fail aynı güzergâhtan ayrıldı.

FBI, tablonun çalındığı tarihte yaklaşık 3 milyon sterlin değerinde olduğunu ve Cézanne’ın erken dönem çalışmalarından olgun dönemine geçişini göstermesi bakımından önem taşıdığını belirtiyor.

View of Auvers-sur-Oise bugün de FBI’ın aranan sanat eserleri arasında bulunuyor. 1999’daki soygunun üzerinden çeyrek yüzyıldan fazla zaman geçmesine rağmen eserin yeri belirlenemedi.

Vincent van Gogh – Vase with Flowers: Aynı Tablo İkinci Kez Kayboldu

Vincent van Gogh’un Vase with Flowers adıyla bilinen çiçek natürmortu, Ağustos 2010’da Kahire’deki Mohamed Mahmoud Khalil Museum’dan çalındı. Eser bazı kaynaklarda Poppy Flowers adıyla da anılıyor.

Soygunun hemen ardından tablonun Kahire Havalimanı’nda bulunduğu yönünde açıklamalar yapıldı. Ancak Mısır makamları kısa süre sonra bu bilginin yanlış olduğunu duyurdu ve arama çalışmalarının devam ettiğini açıkladı.

Daha dikkat çekici olan ise bunun tablonun ilk kez çalınması olmamasıydı. Eser 1978’de yine aynı koleksiyondan çalındı ancak yaklaşık iki yıl sonra Kuveyt’te bulundu ve müzeye geri döndü.

2010’daki ikinci hırsızlık sonrasında aynı sonuç elde edilemedi. The Art Newspaper tarafından 2025’te yayımlanan güncel değerlendirmede tablo hâlâ bulunamamış eserler arasında gösteriliyor.

Böylece Van Gogh’un tablosu, bir kez geri kazanıldıktan sonra yeniden çalınan ve ikinci hırsızlığın ardından bulunamayan kayıp sanat eserleri arasına girdi.

Kayıp Sanat Eserleri İçin Aramalar Devam Ediyor

Sanat suçlarına ilişkin araştırmalar yalnızca hırsızlığın gerçekleştiği ilk yıllarla sınırlı kalmıyor. FBI’ın National Stolen Art File sistemi, ABD’de ve farklı ülkelerde kolluk kuvvetleri tarafından bildirilen çalıntı sanat ve kültür varlıklarını kayıt altında tutuyor. Bir eser geri kazanıldığında veri tabanındaki durumu da güncellenebiliyor.

The Concert, Caravaggio’nun Nativity with St. Francis and St. Lawrence tablosu ve Cézanne’ın View of Auvers-sur-Oise eseri hâlen FBI’ın sanat suçları kayıtlarında aranıyor. The Just Judges panelinin yeri bilinmezken Van Gogh’un Vase with Flowers tablosu da güncel sanat kayıtlarında bulunamamış eserler arasında yer alıyor.

Bu nedenle beş eser de günümüzde kayıp sanat eserleri arasında sayılmaya devam ediyor.

Kaynaklar

Isabella Stewart Gardner Museum — Isabella Stewart Gardner Museum Theft

Isabella Stewart Gardner Museum — The Concert

FBI — Theft of Caravaggio’s Nativity with San Lorenzo and San Francesco

Visit Gent — The disappearance of the Just Judges panel

FBI — Theft of Cézanne’s View of Auvers-sur-Oise

The Art Newspaper — How many Van Goghs have been stolen—and where are they now?

FBI — Art Crime

Derleyen: Gizem Özcan