• Meta aleyhine açılan bir davada, Meta’nın platformlarını çocukları bağımlı hale getirmek için kasıtlı olarak tasarladığı ve reşit olmayan kullanıcıların hesap sahibi olmasına bilerek izin verdiği iddia edildi.
• Meta’nın küçük çocuklara ait 2,5 milyona varan hesapla ilgili işlem bekleyen bir listesi olduğu belirtildi.
• Şikâyette, şirketin çocuklardan veri toplamadan önce uyarı yapmasını ve ebeveyn izni almasını gerektiren Çocukların Çevrim İçi Gizliliği ve Korunumu Yasasını ihlal ettiği iddia ediliyor.

Instagram ve Facebook’un ana şirketi Meta, yeni açıklanan bir yasal şikâyete göre platformlarını çocukları bağımlı hale getirmek için kasıtlı olarak tasarladı ve reşit olmayan kullanıcıların hesap sahibi olmasına bilerek izin verdi.

Şikâyet, ekim ayı sonunda 33 eyaletin başsavcıları tarafından Meta aleyhine açılan davanın önemli bir parçası olarak sunuldu. Sosyal medya şirketinin Instagram’da reşit olmayan kullanıcılar hakkında milyonlarca şikâyet aldığını bildiği ancak bu hesapların yalnızca bir kısmını devre dışı bıraktığı iddia ediliyor.

Bir örnekte, çalışanların 12 yaşındaki bir kızın dört hesabının, kızının 12 yaşında olduğunu belirten ve hesapların kaldırılmasını talep eden annesinden gelen şikâyetlerin ardından neden silinmediğini tartıştığı bir iç e-posta dizisine atıfta bulunuyor. Çalışanlar, Meta temsilcilerinin kullanıcının reşit olmadığından emin olamadıkları için hesapların göz ardı edildiği sonucuna vardılar.

Şikâyette, 2021 yılında Meta’nın Instagram’da 13 yaşından küçük kullanıcılarla ilgili 402.000’den fazla rapor aldığı, ancak sadece 164.000’inin o yıl potansiyel olarak 13 yaşın altında olduğu için devre dışı bırakıldığı belirtildi. Şikâyette, Meta’nın küçük çocuklara ait 2,5 milyona varan hesapla ilgili işlem bekleyen bir listesi olduğu belirtildi.

Şikâyette, bu ve diğer olayların sosyal medya şirketlerinin çocuklardan veri toplamadan önce uyarı yapmasını ve ebeveyn izni almasını gerektiren Çocukların Çevrim İçi Gizliliği ve Korunumu Yasasını ihlal ettiği iddia ediliyor.

Dava ayrıca Meta’nın bilerek çocuklar için bağımlılık yaratan ve zararlı ürünler oluşturduğu yönündeki uzun süredir devam eden iddialara odaklanıyor. Bu iddialar, şirket içi çalışmaların Instagram gibi platformların çocukları anoreksiya ile ilgili içeriklere yönlendirdiğini ortaya koyan muhbir Frances Haugen tarafından keskin bir şekilde odak noktasına getirildi. Haugen ayrıca şirketin kasıtlı olarak 18 yaşın altındaki çocukları hedef aldığını belirtti.

Şikâyette atıfta bulunulan şirket belgeleri, birkaç Meta yetkilisinin şirketin ürünlerini gençlik psikolojisindeki eksikliklerden faydalanmak üzere tasarladığını kabul ettiğini ve Mayıs 2020’de “gençlik esasları” adlı bir şirket içi sunumun genç beynin ürün geliştirmede kullanılabilecek belirli zayıflıklarını vurguladığını anlatmaktadır.

Sunumda, genç beyinlerin göreceli olarak olgunlaşmamışlığı ve gençlerin duygu, yenilik ve ödül entrikası tarafından yönlendirilme eğilimi tartışılıyor ve bu özelliklerin ürün kullanımında nasıl kendini gösterebileceği soruluyordu.

Meta yaptığı açıklamada, şikâyetin son on yılda gençler için çevrim içi deneyimi güvenli hale getirmek adına yaptığı çalışmaları yanlış yansıttığını ve “onları ve ebeveynlerini desteklemek için 30’dan fazla araca” sahip olduğunu belirtti. Genç kullanıcıların hizmetten men edilmesiyle ilgili olarak Meta, yaş doğrulamasının “karmaşık bir endüstri sorunu” olduğunu savundu. 

Meta bunun yerine, özellikle uygulama mağazalarının 16 yaşından küçükler uygulama indirdiğinde ebeveyn onayı almasını gerektirecek federal mevzuatı destekleyerek, reşit olmayanların kullanımını denetleme sorumluluğunu Google ve Apple gibi uygulama mağazalarına ve ebeveynlere bırakmayı tercih ettiğini söyledi.

Bir Facebook güvenlik yöneticisi 2019’da gönderdiği bir e-postada genç kullanıcılara yönelik baskıların şirketin işlerine zarar verebileceğini ima etti. Ancak bir yıl sonra, aynı yönetici, Facebook’un ticari nedenlerle reşit olmayan kullanıcıları kolayca incelerken, daha küçük çocukları tanımlamanın ve onları platformlarından çıkarmanın yolları için aynı hevesi göstermediği için hayal kırıklığına uğradığını ifade etti.

Derleyen: Esin Özcan