- Okyanusların rengi son 20 yılda iklim değişikliği nedeniyle önemli ölçüde değişti.
- Araştırmacılar, 20 yılı aşkın bir süredir okyanus renk değişimlerini izleyen ve insan gözüyle görülemeyen farklılıkları tespit edebilen Aqua uydusundan elde edilen verileri kullandı.
- Özellikle ekvatora yakın tropikal okyanuslar daha yeşil hâle geldi; bu da ekosistemlerindeki değişiklikleri yansıtıyor.
Yeni bir araştırmaya göre okyanusların rengi son 20 yılda önemli ölçüde değişti ve bunun nedeni büyük olasılıkla insan kaynaklı iklim değişikliği.
İngiltere’deki Ulusal Oşinografi Merkezi ve ABD’deki Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden bilim insanlarının öncülük ettiği bir araştırma ekibi tarafından yapılan açıklamada, Dünya okyanuslarının %56’sından fazlasının renginin doğal değişkenlikle açıklanamayacak ölçüde değiştiği belirtildi.
Nature dergisinde çarşamba günü yayımlanan çalışmaya göre özellikle ekvatora yakın tropikal okyanuslar, son 20 yılda daha yeşil hale geldi.
Okyanusun rengi, üst katmanlarında bulunan maddelerden oluşmakta. Örneğin, masmavi bir denizde çok az yaşam bulunurken yeşil renkli bir deniz, klorofil içeren fitoplanktonların varlığına işaret ettiğinden orada yaşam belirten ekosistemler olduğu anlamına gelir. Fitoplanktonlar; kril, balık, deniz kuşları ve deniz memelileri gibi daha büyük organizmaları içeren bir besin ağının temelini oluşturur.
MIT’nin Yer, Atmosfer ve Gezegen Bilimleri Bölümü ve Küresel Değişim Bilimi Merkezinde kıdemli araştırma bilimcisi ve çalışmanın eş yazarı olan Stephanie Dutkiewicz, bu ekosistemlerin nasıl değiştiğinin tam olarak belli olmadığını söyledi. Bazı bölgelerde daha az fitoplankton bulunurken diğerlerinde daha fazla fitoplankton bulunması muhtemel ve okyanusun tüm bölgelerinde mevcut fitoplankton türlerinde değişiklikler görülecek.
Okyanus ekosistemleri hassas bir dengeye sahip ve fitoplanktonlardaki herhangi bir değişiklik besin zincirinde dalgalanmalara yol açacak. Dutkiewicz, “Tüm değişiklikler, ekosistemlerin doğal düzeninde bir dengesizliğe neden olmakta. Okyanuslarımız ısınmaya devam ederse bu dengesizlik zamanla daha da kötüleşecektir.” dedi.
Dutkiewicz, farklı planktonlar farklı miktarlarda karbon emdiği için bunun okyanusun karbon deposu olarak hareket etme kabiliyetini de etkileyeceğini söyledi.
Araştırmacılar hâlâ bu değişikliklerin tam olarak ne anlama geldiğini ortaya çıkarmaya çalışsalar da net olan şeyin, değişikliklerin insan kaynaklı iklim değişikliğinden kaynaklandığı olduğunu söylediler.
Deniz yüzeyinden ne kadar yeşil veya mavi ışık yansıdığı takip edilerek okyanus rengindeki değişiklikler uzaydan izlendi. Bununla beraber, 20 yılı aşkın bir süredir okyanus renk değişimlerini izleyen ve insan gözüyle görülemeyen farklılıkları tespit edebilen Aqua uydusundan elde edilen veriler kullanıldı.
2002’den 2022’ye kadar olan renk değişimi verileri analiz edildi ve ardından iklim değişikliği modelleri kullanılarak okyanuslara hem gezegeni ısıtan ek kirliliğin etkisiyle hem de kirlilik olmadan ne olacağı simüle edildi.
Renk değişimleri, Dutkiewicz’in atmosfere sera gazlarının eklenmesi hâlinde okyanusların yaklaşık %50’sinin renginin değişeceği öngörüsüyle neredeyse birebir örtüşüyordu. Yıllardır okyanusların renk değiştireceğini gösteren simülasyonlar yapan Dutkiewicz, bu bulguya şaşırmadığını söyledi.
Dutkiewicz , sürecin devam etmesi hâlinde renk değişikliklerinin insanlar tarafından görülebilir hâle gelip gelmeyeceğini söylemenin zor olduğunu belirtti. Ayrıca, bundan sonra farklı okyanus bölgelerindeki renk değişimlerini daha iyi anlamaya çalışacaklarını ve bunlara neyin neden olabileceğini araştıracaklarını söyledi.
Derleyen: Serap Atabey
