Trump yönetiminin dijital sansür politikalarına karşı arşivleme çalışmaları yürüten İnternet Arşivi’ne darbe vuruldu. Elon Musk’ın yönettiği birim, kurumun NEH’den aldığı fonu kesti. Wayback Machine gibi dijital hafızanın temel taşları tehdit altında.
Detaylar haberimizde…
Trump Yönetiminden İnternet Arşivi’ne Misilleme
Donald Trump’ın Ocak ayında göreve başlamasının ardından gönüllü arşivciler harekete geçerek, hükümete ait 110 binden fazla internet sayfasının silinmeden önce yedeklerini almaya başladı. Bu çalışma, Trump yönetiminin çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık karşıtı politikalarının bir sonucu olarak ortaya çıkan “dijital kitap yakımına” karşı bir önlem niteliği taşıyordu.
Harvard Üniversitesi’nden sosyal epidemiyolog Nancy Krieger’in ifadesiyle, yönetim, trans bireyleri destekleyen içeriklerden NASA’da kadın liderliğine kadar birçok konuyu içeren sayfaların kaldırılmasını talep etti.
Musk’ın Kurumlara Müdahalesi: NEH Fonları Hedefte
San Francisco Standard’ın haberine göre, Elon Musk’ın başında olduğu ve “Devlet Verimliliği Departmanı” (DOGE) olarak adlandırılan kurum, kamu kurumlarının bütçelerinde büyük kesintiler yapmaya devam ediyor. Bu kapsamda, Ulusal Beşeri Bilimler Vakfı (NEH) tarafından sağlanan federal hibeler de hedef alındı.
Bu kesintilerden biri de 1996 yılında kurulan ve internet siteleri, yazılımlar, müzikler ve basılı materyalleri dijital ortamda ücretsiz olarak sunan kâr amacı gütmeyen İnternet Arşivi (Internet Archive) oldu.
Wayback Machine Tehlikede
İnternet Arşivi’nin en bilinen hizmetlerinden biri olan Wayback Machine, gazeteciler, akademisyenler ve araştırmacılar için büyük bir kaynak niteliğinde. Bu platform sayesinde kullanıcılar, bir internet sitesinin geçmişte nasıl göründüğünü görüntüleyebiliyor.
Standard’ın haberine göre, kuruluş, NEH’ten aldığı 345.000 dolarlık hibenin henüz yarısını kullanmışken fonları aniden kesildi.
“Bilginin Erişilebilirliği Tehlikede”
İnternet Arşivi Arşivleme ve Veri Hizmetleri Direktörü Jefferson Bailey, yaşanan gelişmelerin müzeler, tarih dernekleri, kamu kütüphaneleri ve akademik kütüphaneler gibi bilgiye ücretsiz erişim sunan pek çok kurumu olumsuz etkileyeceğini belirtti.
Küçük Kurumlar Daha Fazla Etkilenecek
İnternet Arşivi’nin hâlihazırda farklı finansman kaynakları sayesinde çalışmalarını sürdürebildiği belirtilse de, aynı şey küçük kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için geçerli değil. San Francisco merkezli yapımcı Marc Shaffer, NEH kesintilerini “felaket boyutunda bir gelişme, hatta ölümcül bir darbe” olarak tanımladı.
“NEH destekli belgeseller, Amerikan kültürüne önemli katkılar sunuyor. Bu projeler, çok daha fazla desteği hak eden ulusal hazinelerdir,” dedi.
“Tarihin Silinmesine İzin Vermeyeceğiz”
İnternet Arşivi’nin kurucusu Brewster Kahle, NPR’ye verdiği demeçte, Trump yönetiminin dijital ortamda tarihi silmeye yönelik adımlarına karşı kamuoyunun giderek daha fazla destek verdiğini belirtti.
“İnsanlar bizim arkamızda birleşiyor. Platformu kullanarak, içerik göndererek, tehdit altındaki ya da kaldırılmış veri setlerini arşivleyerek bize destek oluyorlar,” dedi.
İnternet Arşivi, sadece dijital geçmişi korumakla kalmayıp aynı zamanda demokrasi ve bilgiye erişim adına kritik bir misyon üstleniyor. Bu sebeple, kamuoyunun desteği ve farkındalığı her zamankinden daha önemli hale gelmiş durumda.
Derleyen: Eda Azap Öztemel
