İnternetin henüz emekleme aşamasında olduğu 1980’lerde, ülkelere bu yeni doğan çevrimiçi dünyada gezinmeleri için kendilerine özgü web sitesi adresleri veriliyordu. Örneğin, ABD için .us veya Birleşik Krallık için .uk gibi.

Sonunda, neredeyse her ülke ve bölge, İngilizce veya kendi dillerindeki adlarına dayalı bir alan adına sahip oldu. Bunlara, .ai adresini alan küçük Karayip adası Anguilla da dahildi.

Anguilla‘nın o zamanlar bilmediği şey, bunun gelecekte büyük bir ikramiye olacağıydı.

Yapay zeka (YZ) alanındaki sürekli artışla birlikte, giderek daha fazla şirket ve birey, Britanya Denizaşırı Toprakları’ndan biri olan Anguilla’ya .ai etiketiyle yeni web siteleri kaydettirmesi için ödeme yapıyor.

Örneğin, bu yılın başlarında you.ai adresine 700.000 dolar harcadığı bildirilen ABD’li teknoloji patronu Dharmesh Shah gibi.

Shah, ürünü “insanların kendi adına belirli görevleri yerine getirebilecek dijital versiyonlarını yaratmalarına olanak sağlayacak bir yapay zeka ürünü fikri” olduğu için satın aldığını söyledi.

Karayip Adasının Kaderi Değişti

Alan adı kayıtlarını takip eden bir web sitesine göre, .ai uzantılı web sitelerinin sayısı son beş yılda 10 kattan fazla artarken, yalnızca son 12 ayda iki katına çıktı.

Nüfusu yalnızca 16.000 olan Anguilla için plan, bu şansı nasıl değerlendirip uzun vadeli ve sürdürülebilir bir gelir kaynağına dönüştüreceği.

Diğer küçük Karayip adalarında olduğu gibi, Anguilla’nın ekonomisi de turizm temelleri üzerine kurulu. Son zamanlarda, özellikle ABD’den olmak üzere lüks seyahat pazarından ziyaretçi çekmeye başladı.

Anguilla’nın istatistik departmanı, geçen yıl adaya rekor sayıda ziyaretçi geldiğini ve 111.639 kişinin kıyılarına girdiğini belirtiyor.

Ancak Anguilla’nın turizm sektörü her sonbaharda meydana gelen kasırgaların yol açtığı hasara karşı savunmasız. Karayip ada yayının kuzeydoğusunda yer alan Anguilla, Kuzey Atlantik kasırga kuşağının tam ortasında yer almakta.

Dolayısıyla, web sitesi adreslerinin satışından elde edilen gelirin artması, adanın ekonomisini çeşitlendirmede ve fırtınaların getirebileceği mali hasara karşı daha dayanıklı hale gelmede önemli bir rol oynuyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), Anguilla hakkında yakın zamanda yayınladığı bir raporda bu konuya dikkat çekti.

Anguilla hükümeti, 2025 bütçe taslağında, 2024 yılında alan adı satışından 105,5 milyon Doğu Karayip doları (39 milyon dolar) kazandığını belirtiyor. Bu, geçen yılki toplam gelirinin neredeyse dörtte biri (%23) idi. IMF’ye göre turizm, gelirinin yaklaşık %37’sini oluşturuyor.

Anguilla hükümeti, .ai gelirlerinin bu yıl 132 milyon Doğu Karayip dolarına, 2026’da ise 138 milyon dolara çıkmasını bekliyor. Bu, 2020’de 50.000’den az olan .ai alan adının şu anda 850.000’den fazla olmasından kaynaklanıyor.

Birleşik Krallık Denizaşırı Toprağı olan Anguilla, Birleşik Krallık egemenliği altında, ancak yüksek düzeyde bir iç özyönetim söz konusu.

Birleşik Krallık, adanın savunması ve güvenliği üzerinde önemli bir etkiye sahip. 2017 yılında Irma Kasırgası’nın Anguilla’ya ciddi hasar vermesinin ardından, Birleşik Krallık, onarım masraflarını karşılamak için beş yıl boyunca Anguilla’ya 60 milyon sterlin bağışta bulundu.

Birleşik Krallık Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi, yaptığı açıklamada, Anguilla’nın “ekonomik büyümeyi sağlamak için yenilikçi yollar bulma” çabalarını memnuniyetle karşıladığını ve bunun “Anguilla’nın finansal açıdan kendi kendine yeterliliğine katkıda bulunduğunu” söyledi.

Anguilla, artan alan adı gelirini yönetmek için Ekim 2024’te internet alan adı kayıtlarında uzmanlaşmış bir ABD teknoloji firması olan Identity Digital ile beş yıllık bir anlaşma imzaladı.

Bu yılın başında Identity Digital, tüm .ai alan adlarının barındırıldığı yeri, yani Anguilla’daki sunucularını kendi küresel sunucu ağına taşıdığını duyurdu. Bu, gelecekteki kasırgaların veya elektrik kesintileri gibi adanın altyapısına yönelik diğer risklerin yol açabileceği aksaklıkları önlemek için yapıldı.

.ai adreslerinin kesin maliyeti kamuoyuna açıklanmadı, ancak kayıt fiyatlarının yaklaşık 150 ila 200 ABD doları arasında başladığı söyleniyor. Her iki yılda bir yaklaşık aynı miktarda yenileme ücreti alınıyor.

Aynı zamanda, daha fazla talep gören alan adı açık artırmaya çıkarılıyor ve bazıları yüz binlerce ABD doları getiriyor. Bu alan adlarının sahipleri de diğer herkesle aynı küçük yenileme ücretlerini ödemek zorunda kalıyor.

Her durumda, satış geliri Anguilla hükümetine gidiyor ve Identity Digital’ın yaklaşık %10’luk bir pay aldığı söyleniyor.

Şu anda en pahalı .ai alan adı satın alımı, Shah’ın aldığı “you.ai”.

Kendini yapay zeka meraklısı ve ABD yazılım şirketi Hubspot’un kurucu ortağı olarak tanımlayan Shah, adına kayıtlı birkaç .ai alan adı daha bulunduruyor, ancak amiral gemisi you.ai, diğer projelerle meşgul olduğu için henüz faaliyete geçmedi.

Shah, alan adlarını kendisi için satın aldığını, ancak “acil bir planım yoksa ve bu isimle bir şeyler yapmak isteyen başka bir girişimci varsa” ara sıra satmayı düşündüğünü söylüyor.

Shah, yapay zeka etrafındaki heyecan devam ederken, yakında başka bir kişi veya şirketin .ai alan adı satın alımında en yüksek fiyat rekorunu kıracağına inanıyor.

Ancak şunu da ekliyor: “Bununla birlikte, uzun vadede “.com” alan adlarının değerini daha iyi ve daha uzun süre koruyacağını düşünüyorum.”

Son haftalarda .ai açık artırmalarında altı haneli satışlar görüldü. Temmuz ayında cloud.ai’nin 600.000 dolara, bu ayın başlarında ise law.ai’nin 350.000 dolara satıldığı bildiriliyor.

Ancak Anguilla’nın durumu emsalsiz değil. Benzer şekilde küçük bir Pasifik ada ülkesi olan Tuvalu, 1998 yılında .tv alan adının lisanslanması için özel bir anlaşma imzaladı.

Haberlere göre, bu anlaşma, ABD alan adı kayıt şirketi VeriSign’a yıllık 2 milyon dolar karşılığında özel haklar sağladı ve bu miktar daha sonra 5 milyon dolara yükseldi.

On yıl sonra ve internetin katlanarak büyümesiyle birlikte, Tuvalu Maliye Bakanı Lotoala Metia, VeriSign’ın alan adını yönetme hakkı için bir ücret ödediğini söyledi. Ülke, 2021 yılında farklı bir alan adı sağlayıcısı olan GoDaddy ile yeni bir anlaşma imzaladı.

Anguilla, alan adının yönetimini sabit bir ödeme yerine gelir paylaşımı modeliyle devrederek farklı bir şekilde faaliyet gösteriyor.

Bu yeni gelir kaynağından sürdürülebilir bir şekilde yararlanmak, ada için önemli bir hedef oldu. Artan ziyaretçi sayısının, turizm büyümesini kolaylaştıracak yeni bir havalimanı inşa edilmesine olanak sağlamasının yanı sıra kamu altyapısının iyileştirilmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin finanse edilmesine de olanak sağlaması umuluyor.

Kayıtlı .ai alan adı sayısı milyonlara doğru hızla artarken, Angillianlar bu paranın güvenli bir şekilde yönetilmesini ve geleceklerine yatırılmasını umuyor.

Derleyen: Damla Şayan