• Nobel Kimya Ödülü, nanodünyanın öncüleri olan Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus ve Alexei I. Ekimov’a verildi. Yeni ödül sahipleri, elektronlarının zar zor nefes alabileceği kadar küçük sıkıştırılmış parçacıklardan oluşan yarı iletken kuantum noktalarını keşfetti ve geliştirdi. 
• Nobel Kimya Ödülü, kuantum noktaları olarak adlandırılan kristallerin geliştirilmesindeki çalışmalarından dolayı üç bilim adamına verildi. 
• Keşfedilen kuantum noktaları, bugüne kadar yapılmış en küçük parçacıklara sahip ve çapı, milimetrenin birkaç milyonda biri kadar. 

Nobel Kimya Ödülü, nanodünyanın öncüleri olan Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus ve Alexei I. Ekimov’a verildi. Yeni ödül sahipleri, elektronlarının zar zor nefes alabileceği kadar küçük sıkıştırılmış parçacıklardan oluşan yarı iletken kuantum noktalarını keşfetti ve geliştirdi. 

Yarı iletkenler, elektroniklerimize güç sağlamaya yardımcı olan kristaller olarak hayatımızda yer ediniyor. Ancak geleneksel kristaller, moleküler düzeyde oldukça büyük olsa da kuantum noktası yalnızca birkaç nanometre genişliğindeki bir boşluğa sıkıştırılmış yalnızca birkaç bin atomdan oluşur. Nobel Vakfı, kuantum noktası ile futbol topu arasındaki boyut farkının, futbol topu ile Dünya arasındaki farkla hemen hemen aynı olduğunu söyledi. 

Akademinin Nobel Kimya Komitesi Başkanı Johan Aqvist, 2023 ödüllerini açıklayan basın toplantısında konuyu, önüne dizilmiş beş adet renkli şişeyle sundu. Bunların sıvı bir çözelti içinde kuantum noktaları içerdiğini söyledi. Aqvist, “Uzun zamandır kimse bu kadar küçük parçacıkların yapılabileceğini düşünmemişti. Fakat bu yılın ödül sahipleri bunu başardı.” dedi.  

Kuantum noktaları son derece küçük ve çapı milimetrenin yalnızca birkaç milyonda biri. Bunlar, ışığa maruz kaldığında mavi, kırmızı veya yeşil renkte parlayan, yapay olarak oluşturulmuş yarı iletken nanopartiküllerden oluşan bir koleksiyon. 

Tam boyutları, enerji verildiğinde yaydıkları ışığın rengini belirler. En küçük kuantum noktaları daha yüksek enerji dalgaları yayar ve mavi ışık üretir; en büyük noktalar ise daha düşük enerji dalgaları yayarak kırmızı ışık oluşturur; orta boyutlar ise aradaki renkleri oluşturur.  

Bu kristaller, nanopartiküllerin renk oluşturduğu QLED TV setlerinde karşımıza çıkıyor. Ayrıca cerrahlara rehberlik etmek için tıbbi görüntülemede, kanser ilaçlarının daha iyi hedeflenmesinde ve güneş panellerinde de kullanılıyorlar. 

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, “Araştırmacılar gelecekte esnek elektroniklere, küçük sensörlere, daha ince güneş pillerine ve şifreli kuantum iletişimine katkıda bulunabileceklerine inanıyorlar; dolayısıyla bu küçük parçacıkların potansiyelini keşfetmeye yeni başladık.” diye ekledi. 

Derleyen: Damla Şayan