• Birleşmiş Milletler’in 2020 raporuna göre mercan resifleri, 100’den fazla ülkede bulunuyor.
• Mercan resifleri, deniz canlılarının en az dörtte birini oluşturuyor.
• Çalışma ile mercan türlerinin üreme süreçlerine ışık tutuluyor.

2020 yılındaki Covid-19 salgını nedeniyle beyaz kumlu plajları olan Virginia Adaları’na planladığı geziyi iptal eden İspanya’dan Dr. Núria Viladrich, onun yerine diğer adaların etrafındaki resifleri dolduran mercanları incelemek istedi. Viladrich, tatil yerine iki haftalığına Florida Keys’e gitti ve adaların etrafında edindiği mercanları Seattle’daki Washington Üniversitesine götürerek iki yıl boyunca inceledi.

Barcelona Üniversitesinde araştırmacı olarak görev yapan Viladrich’in çalışması, 2020’nin başlarında pandeminin başlamasıyla eş zamanlı başlayan CoralChange isimli Avrupa projesinin bir parçası. Bu ağustos ayında sonra erecek olan girişim, farklı mercan türlerinin çevresel değişiklere nasıl uyum sağlayacağını aydınlatmak için fon almıştı.

Bu alandaki uzmanlığını geliştirmek ve artırmak için 1000’den fazla kez tüplü dalış yapan Viladrich, “En önemli şey, neler olduğunu ve önümüzdeki birkaç yıl içinde neler olabileceğini anlamak.” dedi. Viladrich, dalışla birlikte iki mercan türünü inceledi: sert ve taşlı mercanlar olarak da bilinen heksakoraller ve yumuşak mercanlar olarak isimlendirilen oktokoraller.

Viladrich, 2015 yılı civarında bilim insanlarının bazı resiflerde altı köşeli mercanlar yerine sekiz köşeli mercanların daha fazla görülmeye başladığını, gözlemledikleri bir araştırma sırasında bunu gördüğünü hatırlıyor ve ilgisini çektiğini belirterek şunları ekliyor; “Değişimin kalıcı olup olmadığını anlamak istedim.” Teorisi ise genç altı köşeli mercanın, değişen çevre koşulları altında resiflere daha az yerleşebilecekleri yönündeydi ve bu fikri araştırmak araştırmasının ana motivasyonuydu.

Birleşmiş Milletler 2020 raporuna göre mercan resifleri, 100’den fazla ülkede bulunuyor ve deniz türlerinin en az dörtte birini oluşturuyor. Bununla beraber, yüz milyonlarca insan için kıyı koruması, gıda ve ekonomik olarak da güvenlik sağlıyor. Resifler, kıyı şeritlerini iklim değişikliğinin hızlanması ile daha da aşırı hâle gelen fırtınalardan koruyor. Deniz canlılarına ise yiyecek ve barınak sağlayarak biyolojik çeşitlilik içinde hayati bir önem taşıyor.

Viladrich’in Florida Keys’ten topladığı mercanlar, akvaryumlara yerleştirildi; burada, sıcaklık ve beslenme farklılıklarından nasıl etkilenecekleri test edildi. 10 ay sonra mercanlar, akvaryumdan çıkarıldı, nasıl işledikleri ve nasıl çoğaldıkları incelendi. Bir hekzakoral türü ve üç oktokoral türü üzerinde deneyler yapıldı. Birlikte ele alındığında, bu çalışmanın sonuçları iki mercan türünün üreme süreçlerine ve sıcaklık gibi çevresel değişikliklerin üreme üzerindeki etkisine ışık tutuyor.

Bilim camiasında hekzakorallerin sert, kaya benzeri yapılarını nasıl geliştirdiklerine dair tartışmalar sürüyor, bunu öğrenmenin iki yolu var: jeokimyasal ve biyolojik yol. Ancak İngiltere Southampton Üniversitesinde jeokimyacı olan Gavin Foster, bunun muhtemelen iki yolun da bir karışımı ile mümkün olacağını düşünüyor: “En önemli araştırma mekanizmasının ne olduğunu henüz bilmiyoruz.”

Mercanların nasıl ürediği ve stres faktörlerine nasıl tepki verdiği hakkında bilgi sahibi olmak, küresel sıcaklıklar artmaya devam ettikçe giderek daha önemli hâle gelen mercanları koruma çabalarına rehberlik etmeye yardımcı olacak.

Derleyen: Davut Bulut