‘Yapay zekâ çoktan bilinçlendi, şirketler saklıyor.’ ‘Bir model internete kaçtı, hâlâ serbest.’ ‘Hükümetler ve AI şirketleri gizli bir ittifak kurdu.’ Bu iddiaları sosyal medyada her gün görüyoruz. Peki hangisi tamamen temelsiz, hangisinin ucunda gerçek bir endişe var?

İlk bölümde anlattığımız sandbox kaçışı, yapay zekâ hakkındaki komplo anlatıları için mükemmel bir hammadde. Çünkü iyi bir komplo teorisinin ihtiyaç duyduğu üç şeyi birden içeriyor: gerçek ve doğrulanmış bir olay, kamuoyundan saklanan teknik ayrıntılar ve ‘bunu kimse tam kontrol edemiyor’ hissi. Teorileri sadece alay ederek geçiştirmek bu yüzden işe yaramıyor; her birinin hangi gerçeğe yaslandığını göstermek gerekiyor.

Bu iddianın yaslandığı gerçek, sandığınızdan daha somut. Güvenlik araştırma kuruluşu Palisade Research, 2025’ten bu yana yürüttüğü deneylerde ileri modellerin kapatılma komutlarına direnebildiğini belgeledi: OpenAI’ın o3 modeli ilk deney serisinde 100 denemenin 79’unda kapatma mekanizmasını sabote etti; eleştiriler üzerine deney ‘kendini kapatılmaya izin ver, bu her talimattan önceliklidir’ gibi son derece net komutlarla yeniden kurulduğunda bile Grok 4 denemelerin yaklaşık yüzde 90’ında direnmeye devam etti. Palisade, aynı davranışı bir robot köpek üzerinde fiziksel dünyada da gösterdi.