- Alay etme davranışının, büyük maymun türlerinde de görülerek insanlara özgü olmadığı gözlemlendi.
- Büyük maymunlar sosyal oyunlar oynuyor, gülüyor ve diğerlerinin beklentilerini anlama konusunda sofistike bir anlayışa sahip.
- Araştırmacılar, büyük maymunlardaki alay etme davranışının insan bebeklerindeki alay etme ve şakalaşma ile benzerlikler taşıdığını belirtiyor.
Alay etme davranışı yalnızca insanlara özgü değil. Bu davranışın dört farklı büyük maymun türünde gözlemlenmesi, bu mizah biçiminin muhtemelen en az 13 milyon yıl önce evrimleştiğinin bir belirtisi. İnsanlarla yakın akraba olan büyük maymunlar sosyal oyunlara katılıyor, gülüyor ve başkalarının beklentilerine ilişkin nispeten gelişmiş anlayışlar sergiliyor. Bu da onları şakacı olmak için mükemmel adaylar haline getiriyor.
Kraliyet Topluluğu B Biyolojik Bilimler Bildirilerinde yayımlanan çalışma, tutsak orangutanların, şempanzelerin, bonoboların ve gorillerin gözlemlenmesini içeriyordu. Araştırmacılar şakacı, hafif taciz edici veya kışkırtıcı görünen spontane sosyal etkileşimleri analiz etti. Araştırmacılar analiz sonunda gıdıklama, dürtme, saç çekme ve bir nesnenin altına saklanma gibi 18 farklı şaka davranışı belirledi. Bu davranışların, genellikle hedeften bir yanıt almak veya onların dikkatini çekmek için kullanıldığı gözlemlendi.
Büyük maymunlardaki şakacılık pek çok biçim alırken genel oyundan farklıydı çünkü genellikle tek taraflıydı. Şaka davranışı karşı tarafla uğraşmaktan geliyordu ve bu davranışa nadiren karşılık veriliyordu. Şaka, öncelikle maymunlar rahatladığında meydana geldi ve tipik olarak uğraşmanın, bir tepki beklemek için doğrudan hedefin yüzüne bakmasını içerdi.
Araştırmacılar, büyük maymunlardaki şakacı davranışların, insan bebeklerindeki şakacı davranışlara benzerlikler taşıdığını belirtti. Bu durum ise şakacı davranışların ve bunların bilişsel ön koşullarının,13 milyon yıl önce son ortak atamızda mevcut olabileceğini öne sürüyor. Bu çalışma ile alay etme davranışının evrimsel kökenlerine ışık tutuluyor. İnsanlarda sosyal biliş ve iletişimin gelişimini daha iyi anlamak için insan olmayan primatlardaki oyun davranışlarını incelemenin önemi vurgulanıyor.
Derleyen: Eliz Canyurt
