Daha fazla bölgenin, sosyal platformların gençler üzerindeki etkisi konusunda artan incelemeler ve politikacıların seçmenlerin endişelerine çözüm arayışı nedeniyle ergenlere yönelik sosyal medya yasaklarını benimsemesi kaçınılmaz görünüyor.

Şu anda Meta ve diğer birçok sosyal medya sağlayıcısı, genç kullanıcıları zararlardan korumak için yeterli adım atmadıkları iddialarıyla çeşitli davalarda inceleme altında bulunuyor. Özellikle Meta’nın, güvenlik iyileştirmelerini uygulamanın şirketin ticari performansına zarar verebileceği endişesiyle bazı adımları geciktirdiği öne sürülüyor.

Bu tür başlıklar zaten temkinli olan ebeveynlerde daha fazla kaygıya yol açıyor ve bu durum hükümetler üzerinde harekete geçmeleri, Avustralya’nın izinden giderek gençlerin sosyal medyaya erişimini sınırlayan daha katı kurallar ve yaptırımlar uygulamaları yönünde baskı oluşturuyor.

Şu anda dünyanın çeşitli bölgelerinde yeni genç sosyal medya yasakları değerlendiriliyor:

• Avustralya, Aralık ayında 16 yaş altı için sosyal medya yasağını yürürlüğe koydu. Bu düzenleme, gençlerin sosyal uygulamalardan uzak tutulması için daha sıkı kurallar ve cezalar getiriyor. Avustralya hükümetine göre, değişiklik sonrasında gençler tarafından kullanıldığı düşünülen 4,7 milyondan fazla hesap devre dışı bırakıldı ya da kısıtlandı.
• İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Şubat ayında sosyal platformların gençlerin uygulamalara erişimini engellemek için etkili yaş doğrulama sistemleri uygulamak zorunda kalacağını açıkladı.
• Danimarka, 15 yaş altı kullanıcılar için sosyal medya yasaklarını değerlendiriyor.
• Fransa’da milletvekilleri Ocak ayında 15 yaş altı kullanıcıların sosyal medyayı kullanmasını yasaklamayı amaçlayan bir yasayı onayladı.
• Portekiz, 16 yaş altı kullanıcılar için sosyal medya yasaklarını değerlendiriyor.
• Yeni Zelanda, 16 yaş altı için sosyal medya yasağını gündemine aldı.
• Birleşik Krallık hükümeti, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirilip getirilmeyeceği konusunda kamuoyuna danışma süreci başlattı.
• Tayland, 14 yaş altı kullanıcılar için yasak seçeneğini değerlendiriyor.
• Malezya’da kabine, Ocak ayında sosyal medya kullanımında minimum yaşı 16’ya yükseltmeyi onayladı.
• Avusturya, 14 yaş altı için sosyal medya yasağı önerdi.
• Endonezya, Aralık ayında gençlerin sosyal medya erişimini sınırlayan bir yasa kabul etti.

Bunlar değerlendirme aşamasındaki tüm yasaklar değil; şu anda 40’tan fazla bölge gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik daha sıkı kısıtlamalar getirme fikrini en azından araştırıyor.

Sosyal Medya Yasakları Gerçekten Çözüm mü?

Araştırmalar bu konuda kesin bir sonuç ortaya koymuyor. Snapchat CEO’su Evan Spiegel’in yakın zamanda belirttiği gibi, bu tür yasakların bazı açılardan gençlerin sosyal medya kullanmaya devam etmesinden bile daha kötü sonuçlara yol açma riski bulunuyor.

Genel düşünce, gençlerin sosyal medyadan uzaklaştırılması halinde kitap okumak ya da bisiklete binmek gibi daha sağlıklı faaliyetlere yönlenecekleri yönünde. Ancak bu bakış açısı oldukça idealist kabul ediliyor ve modern iletişimin gerçeklerini göz ardı ediyor.

Günümüz gençleri, YouTube videoları, oyun dünyaları ve sosyal uygulamalarla şekillenen dijital bağlantı çağında büyüdü.

Bu durum özellikle COVID-19 pandemisi sırasında ergenliğe giren nesil için daha da belirgin. Pandemi, sosyal etkileşimlerin büyük bölümünün çevrim içi yürütüldüğü bir dönemi beraberinde getirdi. Bu değişimler insanların etkileşim biçimlerinde kalıcı dönüşümler yarattı ve belirli uygulamaların yasaklanmasının bu durumu değiştireceği düşüncesi çoğu zaman gerçekçi görülmüyor.

Spiegel’in belirttiği gibi, en çok kullanılan platformlarda halihazırda çeşitli güvenlik önlemleri bulunuyor. Bu nedenle bazı platformların yasaklanması, genç kullanıcıların daha az güvenli çevrim içi alanlara yönelmesine yol açabilir.

Gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirildiğinde gençlerin bilgisayarlarını ve telefonlarını kapatıp sokakta misket oynamaya dönmesi beklenmiyor. Çocuklar farklı alternatiflere yönelecek ve bu durum onları internetin çok daha riskli köşeleriyle karşı karşıya bırakabilir.

Bununla birlikte, Avustralya’da uygulanan yasağın ardından tam olarak böyle bir durumun yaşandığına dair net bir tablo da bulunmuyor.

Avustralya’daki yeni kısıtlamaların ardından bazı sosyal uygulamaların indirme sayılarında geçici artış görüldü ve bu durum gençlerin yasaklanan uygulamaların yerine hangi platformlara yönelebileceğine dair ipuçları verdi. Ancak kısa süre içinde bu uygulamaların indirme sayıları tekrar eski seviyelerine döndü ve alternatif platformların kullanımında önemli bir artış gözlenmedi.

Bu durum Avustralya’daki gençlerin artık sosyal platformları kullanmadığı anlamına gelmiyor. Bunun yerine, gençlerin yasakları aşmak için hızlıca çeşitli yöntemler geliştirdiği ve daha önce kullandıkları uygulamaları kullanmaya devam ettiği görülüyor.

Meta, Avustralya’da genç kullanıcılara ait 540 bin hesabı kaldırdığını açıklarken; The Guardian’ın aktardığına göre Snapchat de uygulamasında 13-15 yaş arası kullanıcılara ait 440 binden fazla profili kısıtladı ya da kaldırdı. Ancak gençlerin genel kullanım alışkanlıklarında kayda değer bir değişim görülmediği belirtiliyor.

Crikey’e göre Avustralya hükümetinin geçen hafta yayımlanan yasağın etkisine yönelik son araştırması da büyük ölçüde kesin sonuçlara ulaşamadı.

Günümüz gençleri dijital çağda büyüdükleri için VPN kullanımı, yaş doğrulama sistemlerini aşma ve alternatif yollar bulma konusunda oldukça deneyimli. Bu nedenle teknolojiye daha hâkim olan genç kullanıcıların kullanımını sınırlayacak kuralların, daha yaşlı politika yapıcılar tarafından tamamen etkili şekilde uygulanabileceği fikri birçok uzman tarafından gerçekçi bulunmuyor.

Buna rağmen, gençlere yönelik kısıtlamalarının dünya genelinde artmaya devam etmesi bekleniyor. Sosyal medya platformlarının da gençleri platformlardan uzak tutamadıkları gerekçesiyle para cezalarıyla karşılaşması muhtemel görünüyor; üstelik bunu tamamen engelleyebilecek kesin bir teknolojik çözüm henüz bulunmuyor.

Sonuçta asıl soru, bu kısıtlamaların gençlerin gerçekten daha iyi durumda olmasını sağlayıp sağlamayacağı. Bunun yanıtı ise muhtemelen ancak zaman içinde geriye dönüp bakıldığında netleşecek.

Derleyen: Damla Şayan