Erektil disfonksiyon tedavisinde yaygın biçimde kullanılan tadalafil, göz sağlığını etkileyebilecek bazı risklerle bağlantılı olabilir. Tayvanlı bilim insanlarının yürüttüğü çok uluslu araştırmada, tadalafil kullanan erkeklerin benzer özelliklere sahip ancak bu ilaç grubunu kullanmayan kişilere göre glokom geliştirme riskinin daha yüksek olduğu belirlendi.

Cialis’in etken maddesi olarak bilinen tadalafil, yalnızca erektil disfonksiyon tedavisinde değil, prostat büyümesine bağlı alt idrar yolu belirtilerinin hafifletilmesinde de kullanılıyor. Araştırmacılara göre özellikle ilacı uzun süre ve her gün kullanan kişilerin göz sağlığının izlenmesi gerekebilir.

Çalışmanın sonuçları, hakemli bilimsel dergi British Journal of Ophthalmology’de yayımlandı.

Tadalafil yalnızca erektil disfonksiyon için kullanılmıyor

Tadalafil, fosfodiesteraz tip 5 inhibitörleri olarak bilinen PDE5 inhibitörü ilaç grubunda yer alıyor. Bu ilaçlar vücudun belirli bölgelerindeki damarların genişlemesine yardımcı oluyor.

PDE5 inhibitörleri başlangıçta yüksek tansiyon ve göğüs ağrısının tedavisi amacıyla geliştirildi. Ancak araştırmalar sırasında penise giden kan akışını artırarak erektil disfonksiyonun giderilmesinde etkili oldukları keşfedildi.

Günümüzde bu ilaçlar erektil disfonksiyonun yanı sıra iyi huylu prostat büyümesine bağlı sık idrara çıkma, gece tuvalete kalkma, idrar akışında zayıflama ve mesanenin tam boşalmadığı hissi gibi alt idrar yolu belirtilerinde de kullanılabiliyor.

İlacın kullanım biçimi tedavi amacına göre değişiyor. Erektil disfonksiyon tedavisinde genellikle ihtiyaç halinde daha yüksek dozlar alınırken alt idrar yolu belirtilerinde tadalafil çoğunlukla düşük dozda ve günlük olarak kullanılıyor. Araştırmacılar, uzun süreli ve düzenli kullanımın göz üzerindeki olası etkilerinin bu nedenle ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Yaklaşık 74 bin erkeğin sağlık kayıtları incelendi

Araştırmacılar, TriNetX isimli uluslararası elektronik sağlık kayıtları veri tabanından yararlandı. Çalışmaya 2012 ile 2022 yılları arasında alt idrar yolu belirtileri bulunan, 40 yaş ve üzerindeki erkekler dahil edildi. Daha önce glokom tanısı konulan kişiler araştırmanın dışında bırakıldı.

Yaş, ırk, eşlik eden hastalıklar, böbrek fonksiyonları ve kullanılan diğer ilaçlar gibi özellikler dengelendikten sonra iki grup karşılaştırıldı.

Araştırmada tadalafil kullanan 36 bin 927 erkek ile herhangi bir PDE5 inhibitörü kullanmayan 36 bin 927 erkek yer aldı. Böylece toplam 73 bin 854 kişinin verileri incelendi.

Beş yıllık takip sonucunda tadalafil kullanımı, herhangi bir glokom türünün gelişmesi açısından yüzde 22 daha yüksek riskle ilişkilendirildi.

Araştırmacılar ayrıca tadalafil kullananlarda: göz tansiyonu gelişme riskinin yüzde 32, primer açık açılı glokom riskinin yüzde 33, glokom tedavisine başlama olasılığının yüzde 33 daha yüksek olduğunu belirledi.

Buna karşılık düşük tansiyonlu glokom ve primer açı kapanması glokomu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir bağlantı bulunamadı.

Yüzde 22’lik risk artışı ne anlama geliyor?

Araştırmada açıklanan yüzde 22’lik değer, mutlak değil göreli risk artışını ifade ediyor. Bu ayrım, çalışmanın sonuçlarını doğru değerlendirebilmek açısından önem taşıyor.

Beş yıllık takip döneminde tadalafil kullananların yüzde 3,93’ünde glokom gelişirken ilacı kullanmayanlarda bu oran yüzde 3,16 olarak hesaplandı.

İki grup arasındaki mutlak fark yüzde 0,77 puan oldu. Başka bir ifadeyle bulgular, beş yıl boyunca izlenen her 1.000 tadalafil kullanıcısında yaklaşık sekiz ek glokom vakasına karşılık geliyor.

Dolayısıyla sonuçlar riskin dikkate alınması gerektiğini gösterse de tadalafil kullanan herkesin glokom olacağı veya görme kaybı yaşayacağı anlamına gelmiyor.

Araştırma doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmuyor

Çalışmanın geriye dönük ve gözlemsel olması önemli bir sınırlılık oluşturuyor. Katılımcılar rastgele tadalafil veya kontrol grubuna atanmadığından, iki grup arasında sağlık kayıtlarına yansımayan farklılıklar bulunabilir.

Araştırmacılar yaş, hastalıklar, böbrek fonksiyonları ve kullanılan ilaçlar gibi pek çok değişkeni dengelemiş olsa da tadalafilin doğrudan glokoma neden olduğu kesin olarak söylenemiyor.

Çalışma ayrıca tadalafilin esas olarak alt idrar yolu belirtileri nedeniyle düzenli ve uzun süreli kullanımını değerlendirdi. Bu nedenle sonuçlar, ilacı erektil disfonksiyon amacıyla yalnızca ihtiyaç halinde kullanan kişilere doğrudan uygulanamıyor.

Araştırmacılar, tadalafil ile glokom arasındaki ilişkinin biyolojik mekanizmasının anlaşılabilmesi ve neden-sonuç bağlantısının belirlenebilmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Göz muayenesi ve düzenli takip öneriliyor

Glokom, göz sinirinde zaman içinde ilerleyen hasara neden olabilen ciddi bir hastalık olarak biliniyor. Hastalık çoğu zaman erken dönemde belirti vermiyor. Glokomun yol açtığı görme kaybı geri döndürülemese de erken teşhis ve uygun tedavi hastalığın ilerlemesini yavaşlatabiliyor.

Araştırmacılar, elde edilen bulguların tadalafil kullanımına engel oluşturmadığını özellikle belirtiyor. Bununla birlikte uzun süre tadalafil kullananların, özellikle de glokom açısından başka risk faktörleri taşıyan kişilerin göz muayenesi yaptırmasının değerlendirilebileceğini ifade ediyor.

Mevcut glokom veya göz tansiyonu bulunanlar, ailesinde glokom öyküsü olanlar ve yüksek miyopisi bulunan kişiler daha yakından izlenmesi gereken gruplar arasında gösteriliyor.

Uzmanlar, tadalafil kullanan kişilerin araştırma sonuçları nedeniyle ilacı kendi kararlarıyla bırakmaması gerektiğinin altını çiziyor. Tedavinin yararları ve olası riskleri, ilacı reçete eden hekim ve gerektiğinde bir göz hastalıkları uzmanıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Derleyen: Yağmur Saatcı