New England Journal of Medicine’de yayımlanan ve Avrupa Kardiyoloji Derneği Kongresi’nde sunulan yeni bir çalışma, gen düzenleme teknolojisinin kalp sağlığında kalıcı bir dönüşüm yaratabileceğine işaret ediyor. Cleveland Clinic liderliğindeki araştırmada, mevcut ilaçlara rağmen kolesterolü yüksek seyreden 15 hastaya tek seferlik CTX310 infüzyonu uygulandı. Sonuçlar, tedavinin bir yıl sonra bile etkisini koruduğunu gösterdi.

CTX310 Tedavisi Vücutta Nasıl İşliyor?

CTX310, Cas9 gen düzenleme sistemini karaciğer hücrelerine taşımak için lipit nanopartikül teknolojisi kullanıyor. Tedavinin hedefi, kanda yağ temizlenmesini düzenleyen ANGPTL3 geni; bu gen tek bir infüzyonla kalıcı olarak devre dışı bırakılıyor. Faz 1 çalışmasında en yüksek dozu alan katılımcılarda, tedaviden 12 ay sonra LDL kolesterol başlangıca kıyasla yüzde 52,5, trigliseritler ise yüzde 47,8 oranında azaldı. ANGPTL3 proteininin kan düzeyi ise ortalama yüzde 79 geriledi. Araştırmacılara göre bu veriler, tek seferlik bir müdahalenin yıllarca süren günlük ilaç kullanımının yerini alabileceğine dair ilk somut kanıtlar arasında.

Statin Kullanan Hastalarda Bile Etkili

Çalışmaya katılanların büyük bölümü halihazırda statin ya da benzeri kolesterol düşürücü ilaç kullanıyordu; yüzde 40’ı ise klinik uygulamada en güçlü seçeneklerden sayılan PCSK9 inhibitörlerini alıyordu. CTX310’un sağladığı düşüş, bu mevcut tedavilere ek olarak gerçekleşti. Bazı katılımcılarda etkinin boyutu dikkat çekiciydi: bir hastanın LDL kolesterolü yüzde 84, trigliseritleri ise yüzde 78 azaldı. Araştırmanın baş yürütücüsü, Cleveland Clinic kardiyoloğu Luke Laffin, yüksek kardiyovasküler riskli hastalar için asıl zorluğun genellikle tedaviye başlamak değil, tedaviye uzun süre devam edebilmek olduğunu belirterek, tek bir infüzyonun kalıcı sonuç vermesinin bu uyum sorununu çözebileceğini söyledi.

Güvenlik Soruları Hâlâ Yanıt Bekliyor

Bir yıllık takipte tedaviyle doğrudan bağlantılı ciddi bir yan etki bildirilmedi; ancak bazı hastalarda infüzyon reaksiyonları, bir katılımcıda geçici karaciğer enzimi yükselmesi ve en yüksek dozda HDL kolesterolde yaklaşık yüzde 24’lük bir düşüş gözlendi. En düşük doz grubundaki bir katılımcı, tedaviden 179 gün sonra hayatını kaybetti; araştırmacılar bu ölümü CTX310 ile ilişkilendirmedi. Çalışma küçük ölçekli, açık etiketli ve plasebo grubu içermiyor; kalp krizi veya felç riskini azaltıp azaltmadığını ölçecek şekilde tasarlanmadı. Yapılan gen düzenlemesi geri döndürülemez nitelikte olduğundan ABD düzenleyicileri 15 yıllık bir takip süreci öneriyor. CRISPR Therapeutics, en iyi sonucu veren dozla yeni bir 1b fazı çalışması başlattı.