- Bilim adamlarına göre idiyopatik hipersomni adı verilen uyku bozukluğu sanıldığı kadar nadir rastlanan bir rahatsızlık olmayabilir.
- Yapılan çalışmada incelenen 800 kişiden 12’sinde idiyopatik hipersomni tespit edildi.
- Rahatsızlık, iyi bir gece uykusu çekmenize rağmen gün içinde uykulu ve verimsiz hissetmeniz ile kendini gösteriyor.
Bilim adamlarına göre önceden nadir olduğuna inanılan uyku bozukluğu, başlangıçta düşünülenden daha yaygın olabilir. Bu durum, iyi bir gece uykusu çekmenize rağmen gün içinde uykulu hissetmeniz ile kendini gösteriyor.
Bilim insanları, yeni bir çalışmada yaklaşık 800 kişiden alınan uyku verilerini analiz etti ve bunların %1,5’inin muhtemelen idiyopatik hipersomniaya denilen ve insanların çok fazla uyumalarına rağmen yine de uykulu olmalarına neden olan nörolojik bir duruma sahip olduğunu buldu.
Bu %1,5, çalışmada 12 kişiye tekabül ediyor. Bu oran, daha önceki çalışmaların verilerinden çok daha yüksek. Dr. David Plante ve meslektaşları, 1.500 Wisconsin eyalet çalışanındaki uyku bozukluklarını araştıran, Wisconsin Uyku Kohort çalışması kapsamında 792 kişinin uyku düzenine ilişkin verileri de topladı.
Yeni çalışmanın ortak yazarı Plante, bilim adamlarının, farkındalık eksikliği ve tanı koymak için “pahalı” ve “zaman alıcı” uyku testlerine ihtiyaç duyması nedeniyle bu durumun muhtemelen yeterince tanınmadığını düşündüğünü söyledi.
Ayrıca Plante, açıklamasında “Sonuçlarımız, idiyopatik hipersomninin, genel olarak varsayıldığından daha yaygın olduğunu gösteriyor. Bu nedenle, bu bozukluğa sahip kişilerle tedaviye başvuranların sayısı arasında büyük bir fark var. İdiyopatik hipersomniden zarar görenleri tanımlamak, teşhis etmek ve tedavi etmek daha fazla çaba gerektiriyor.” dedi.
Araştırmacılar idiyopatik hipersomniyi teşhis etmek için kullandıkları iki tür laboratuvar testinden elde edilen verilere, uyku sırasında beyin aktivitesi ve kalp atış hızı gibi vücut fonksiyonlarına, katılımcıların gün içinde ne kadar yorgun hissettiklerine, ne kadar süre kestirdiklerine ve geceleri ne kadar uyuduklarına baktı.
Bu verilere dayanan ve idiyopatik hipersomni için mevcut tanı kriterlerini kullanan ekip, 800 kişiden 12 kişinin bu duruma sahip olduğu sonucuna vardı. Bu kişiler, diğerleriyle aynı veya daha uzun süre uyusalar bile genellikle gün içinde uykuya ihtiyaç duyuyorlar.
Ortalama olarak bu kişilerin, bu duruma sahip olma ihtimali düşük olanlara kıyasla geceleri yaklaşık dokuz dakika, gündüzleri ise altı dakika daha hızlı uykuya daldıkları gözlemlendi. Bununla birlikte 10 kişiden çoğunun yaklaşık 12 yıldır gündüz aşırı uykululuk yaşadığını, yani semptomlarının kronik olduğunu buldular.
Ayrıca bu kişiler otururken veya konuşurken uykuya dalma olasılıklarına ilişkin soruların yer aldığı uykululuk anketinde de daha yüksek puanlar aldı.
Ancak Plante, ekibin bu uykululuğun 10 kişiden dördünde sonradan ortadan kaybolduğunu keşfettiğini ve bunun da durumun bazen düzelebileceğini gösterdiğini söyledi. Bu vakalarda remisyona neyin yol açtığını anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var gibi görünüyor.
Örneğin, araştırma yalnızca çalışan insanları inceledi ancak idiyopatik hipersomnisi olan kişiler bazen iş bulmakta veya işi sürdürmekte zorluk yaşayabiliyor.
Plante, “Ek araştırmalar aynı zamanda idiyopatik aşırı uykunun nedenlerini de açıklığa kavuşturabilir ve yeni tedavilere yol açabilir.” dedi. Bur durumla ilgili mevcut tedaviler, altta yatan nedeni tedavi etmek yerine yalnızca durumun semptomlarını hafifletebilir. Örneğin hastaların gün içinde uyanık kalmasına yardımcı olmak için uyarıcılar reçete edilebilir.
Derleyen: Fatma Ebrar Tuncel
