Türkiye’de bu hafta meydana gelen yıkıcı büyüklükteki depremler bize 7,8 büyüklüğündeki bir depremin farklı bir fay üzerindeki 7,5 büyüklüğünde bir depremi nasıl tetikleyebileceğini gösterdi. Buna benzer bir sismik senaryonun Kaliforniya’da da meydana gelebileceği ihtimali ise şu sıralar Amerika’nın gündemini önemli ölçüde meşgul ediyor.
2008’de yayımlanan ve Güney Kaliforniya’da 7,8 büyüklüğündeki varsayımsal bir depremi detaylandıran ABD Jeolojik Araştırma raporunda, bilim insanları makul bir artçı şok senaryosunun, ana şoktan üç gün sonra Sacramento ve Modesto’yu sallayacak, setlerin stabilitesini tehlikeye atacak 6,95 büyüklüğünde bir deprem şiddetine sahip olabileceğini söylediler.
Büyük boyutlu depremlerin büyük boyutlu artçı şoklar meydana getirme olasılığı daha yüksek olur. Örneğin, 1906’daki San Francisco büyük depremi, Eureka yakınlarındaki Humboldt ülkesinden San Francisco Körfez Bölgesi’ne ve Monterey’in doğusundaki San Benito şehrine yaklaşan Kuzey San Andreas Fayı’nın geniş bir bölümünün kırılmasına neden oldu.
Jeologlar, ana şoktan “bir kırık fay uzunluğu” uzakta meydana gelen müteakip bir depremin artçı sarsıntı olarak kabul edilebileceğini söylüyorlar.
Bu durum, kırılmış San Andreas Fayı’nın en güney ucundan kabaca 250 mil uzakta olan Santa Monica Körfezi depreminin, 1906 San Francisco depreminin artçı sarsıntısı olarak kabul edilebileceği anlamına geliyor.
Ek olarak, ana şokun kırılmış fay uzunluğunun kabaca dört katı kadar bir mesafeye sahip müteakip depremler “tetiklenmiş” depremler olarak kabul edilir.
Bu nedenle, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nde araştırma görevlisi olan sismolog Lucy Jones’a göre Türkiye depreminde kırılan fay uzunluğu ana şok fayının kopmuş uzunluğundan 620 mile kadar daha yüksek şiddette bir artçı deprem olasılığı üretecek.
Jones, bu nedenle, güney San Andreas Fayı’nda, Meksika sınırına yakın bir yerden Los Angeles şehri boyunca kopan ve Monterey İlçesinde sona eren 8,2 büyüklüğündeki bir depremin, San Francisco’da müteakip bir depremle sonuçlanabileceğini söyledi.
California’daki büyük depremlerin simülasyonları, artçı şokların ana şoktan uzakta nasıl meydana gelebileceğini gösteriyor. Geniş bir bölgede aylar, yıllar ve hatta on yıllar boyunca büyük artçı şoklar meydana gelebilir ve bir mega deprem potansiyeli olarak artan sismik aktiviteye yol açabilir.
Başka bir makul senaryo ise: Güney San Andreas Fayı’nda, Meksika sınırına yakın Santa Clarita yakınlarındaki Lake Hughes’da gerçekleşebilecek 7,8 büyüklüğünde bir deprem, Cajon Geçidi ile Monrovia arasında kırılan Cucamonga Fayı üzerinde 7,2 büyüklüğünde bir artçı sarsıntıya neden olabilir.
San Francisco’nun doğusundaki Hayward Fayı’nın 82 milini parçalayan 7 büyüklüğündeki deprem, Oakland, Berkeley, Hayward ve Fremont’un altındaki en sert sarsılmış alanlardan çok daha uzakta önemli, zarar verici artçı şoklar üretebilir. USGS raporuna göre Silikon Vadisi’nin kalbindeki Cupertino’da ana şoktan beş ay gibi bir süre sonra 6,4 büyüklüğünde bir deprem gerçekleşmesi bekleniyor.
Derleyen: Ceren Korkmaz
