Tuz Çölleri: Petek Deseninin Ardındaki Gizem

Fizikçiler, Kaliforniya’daki Badwater Havzası ve Bolivya’daki Salar de Uyuni’deki tuz çöllerinde rastlanan şaşırtıcı altıgen yapıların ardındaki mekanizmayı ortaya çıkardı. Cevap kabuğun altında gizli.

Turistlerin ilgi odağı ve bilim kurgu filmlerine ilham olan bu şekiller ile ilgili fizik doçenti Lucas Goehring, makul bir açıklamanın olduğunu ve bunun yerin altından kaynaklandığını söyledi.

Physical Review X dergisinde, 24 Şubat’ta yayımlanan bir araştırmaya göre cevap, tuz kabuğunun altındaki yeraltı suyunda yatıyor. Araştırmacılar, tuzlu ve daha az tuzlu su katmanlarının aşağı yukarı hareket ederek birbirini sıkıştırdığını ve altıgen şeklindeki bu görünüme büründüğünü belirtti.

Yeni çalışma, geometrik desenlerin, sıcak ve soğuk suyun bir radyatördeki hareketine benzer şekilde, temel termodinamiğe dayanan bir mekanizma tarafından oluşturulduğu yönündeki fikri doğruluyor. Goehring, “Yüzey desenleri, topraktaki tuzlu suyun yavaşça alt üst olmasının bir yansıması. Bu, ince bir kaynayan su tabakasında oluşan konveksiyon hücrelerine benzeyen bir fenomen.” dedi.

Tuzlu çöller göründüğü kadar kuru değil. Tuz kabuğunun altında, ellerinizle kazarak ulaşılabilen aşırı tuzlu bir su tabakası bulunur. Su, sıcak yaz aylarında buharlaşarak geriye sadece bir sonraki su tabakasına karışacak olan bir tuz örtüsü bırakır. Bu katman, altındakinden daha yoğun olur. Yoğun tuzlu su, yerini almak için yükselen daha taze, daha az yoğun suyu çevreleyen bir halkaya dönüşür. Su buharlaşır ve tekrar su tabakasında çözünen bir tuz kalıntısı bırakır. Döngü, bilim insanlarının konveksiyon rulosu dediği şeyi oluşturmak için kendini tekrar eder.

Bilim insanları, çalışmalarının tamamen meraktan kaynaklandığını söylüyor. Avusturya’daki Graz Teknoloji Üniversitesinden araştırmanın ilk yazarı Jana Lasser, “Doğa, bize merakımızı uyandıran ve böylece bizi onu çözmeye teşvik eden bariz ve büyüleyici bir bilmece sunuyor.” diyor.

Derleyen: Damla Şayan