- Geçtiğimiz ay ULA CEO’su Tory Bruno, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda şirketin yeni roketi Vulcan Cert-1 fırlatma tarihinin 8 Ocak 2024’e ertelendiğini duyurmuştu.
- Vulcan Cert-1’in fırlatılışı, planlandığı gibi bugün Türkiye saatiyle 10.18’de ULA’nın Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonunda bulunan Uzay Fırlatma Kompleksi-41’den gerçekleşti.
- Roketin Ay’a inişi başarılı olursa 1972’deki Apollo 17’den bu yana ABD’nin Ay’a güvenli bir şekilde inen ilk özel görevi olacak.
GÜNCELLEME: Astrobotic’in tarih yazan özel Ay’a iniş aracı, Ay’a giderken bir anormallik yaşadı. Astrobotic Peregrine Ay’a iniş aracı, dün erken saatlerde ULA tarafından inşa edilen bir Vulcan Centaur roketinin üzerinde eliptik yörüngeye fırlatılmıştı. Aracın 23 Şubat’ta Ay’a inmesi bekleniyordu ancak Pittsburgh, Pensilvanya merkezli Astrobotic’e göre iniş aracı, yolculuğuna yalnızca birkaç saat kala, tüm Ay’a iniş görevini tehdit edebilecek bir anormallik yaşadı. Araç fırlatıldıktan yedi saat sonra şirketin resmî sitesinde yapılan ilk güncellemeye göre araçta, Güneş’e yönelimini engelleyen bir anormallik meydana geldi. Şirket tarafından X üzerinden yapılan ikinci güncellemede bunun nedeninin bir itiş sorunu olabileceği bildirdi. Yapılan güncellemeye göre ekip itiş sorununu çözmeye çalışırken aracın bataryası da düşük seviyelere inmeye başladı. Ayrıca ekip muhtemel bir iletişimsizlik dönemine girmeden önce güneş panellerini Güneş’e doğru çevirerek doğaçlama bir manevra geliştirmek zorunda kaldı. Yapılan hamleden sonra araç iletişimsizlik dönemine girdi. Şirket, güncellemelere devam edeceğini bildirdi. Türkiye saati ile 21.00’de yapılan başka bir güncelleme ile aracın yakıtında kritik bir kayıp yaşandığı ve alternatif görev profilleri için değerlendirmelerin yapıldığı yazıldı. Yapılan son güncellemede ise araçtan ilk fotoğraf paylaşıldı. Açıklamada, araç bataryasının tamamen şarj olduğu ve Peregrine’in mevcut gücünü kullandıkları yazıldı. Ayrıca açıklamada, Pregrine misyon ekibinin 24 saatten uzun süredir aralıksız çalıştığı ve sürekli güncellemeler sunmaya devam edeceklerini de yazan şirket bu kritik olayı merakla izleyen takipçilerinden sabırlı olmalarını rica etti.
Geçtiğimiz ay ULA CEO’su Tory Bruno, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda, şirketin yeni roketi Vulcan Cert-1 fırlatma tarihinin 8 Ocak 2024’e ertelendiğini duyurmuştu. Planlandığı gibi Vulcan Cert-1, bugün sabah saatlerinde fırlatıldı. Bu fırlatmayla ULA, ilk Vulcan Centaur roketini bugün başarıyla uzaya fırlatmış ve özel Astrobotic Peregrine Ay’a iniş aracıyla, insan kalıntılarını ve bilimsel ekipmanları da Ay’a ve derin uzaya taşımış oldu.
Vulcan Centaur roketi, ticari uçuşlara ve hükûmet uçuşlarına hazır olduğunu kanıtlamak amacıyla hazırlanan Cert-1 görevi kapsamında, ULA’nın Florida’daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonundaki Uzay Fırlatma Kompleksi-41’den Türkiye saatiyle sabah 10.18’de fırlatıldı. Roket, aynı zamanda ABD şirketi Astrobotic tarafından inşa edilen ve ajansın Commercial Lunar Payload Services programının ilk uçuşu olarak NASA için altı deney içeren Peregrine Ay’a iniş aracını da taşıyor. Roketin Ay’a inişi başarılı olursa 1972’deki Apollo 17’den bu yana ABD’nin Ay’a güvenli bir şekilde inen ilk özel görevi olacak.
Vulcan Cert-1 roketinin taşıdığı Peregrine aracında yer alan bilimsel ekipmanlardan LETS (Doğrusal Enerji Transfer Spektrometresi) radyasyonu ölçecek, NIRVSS (Yakın Kızılötesi Uçucu Spektrometre Sistemi) Ay toprağının bileşimini çözecek, sıcaklığını ve yapısını belirleyecek, NSS (Nötron Spektrometre Sistemi) su arayacak, PITMS (Peregrine İyon Tuzağı Kütle Spektrometresi) Ay atmosferindeki iyonları inceleyecek ve LRA (Lazer Retroreflektör Dizisi) bilim insanlarının gelecekte uzun yıllar boyunca Ay’ın konumunu ölçmelerine yardımcı olacak yeni bir kalıcı konum işaretçisi görevi görecek.
Astrobotic’in Peregrine’i ayrıca ödeme yapan müşteriler için Ay’a başka yükler taşıyor. Bunlar arasında DHL teslimat hizmeti için bir paket, bir dijital sanat galerisi, uzay mezar şirketleri Celestis ve Elysium için insan DNA örnekleri de var. Bu hafta hesaplanan muhtemel fırlatma tarihleri 8, 9, 10 ve 11 Ocak idi. Tahminlere göre 8 Ocak’taki fırlatma, bu dört fırlatma planı için en iyi hava koşullarını vaat ediyordu. Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu 45. Hava Filosu fırlatma hava durumu sorumlusu Melody Lovin’e göre 8 Ocak’taki fırlatma gününde hava durumunun iyi olma ihtimali %85’ti. Ancak 9 Ocak’ta yoğun bulutlar nedeniyle hava durumunun iyi olma ihtimali %40’a düşüyor ve 10 ile 11 Ocak’ta da %45’te kalıyordu. Bu nedenle fırlatma, bugün gerçekleştirildi.
NASA’nın Ay’a Vulcan’ın yükü olan Peregrine’e iniş aracıyla ilgili çeşitli deneyleri olduğundan, ABD uzay ajansı fırlatmanın canlı bir web yayınını izleyicilere sundu.
Derleyen: Fatma Ebrar Tuncel
