Türkiye, X’e içerik ve hesaplara yönelik en fazla kaldırma talebi ileten ülkeler arasında yer alıyor. X’in 2024’ün ilk yarısını kapsayan şeffaflık raporu, platformun Türkiye’den gelen her 100 kaldırma talebinin yaklaşık 68’inde bir işlem yaptığını ortaya koyuyor.transparency.x

Japonya Açık Ara Önde: Türkiye’den X’e 9 Bin Kaldırma Talebi

X’in şeffaflık raporuna göre Türkiye’den 2024’ün ocak-haziran döneminde 9 bin 364 içerik veya hesap kaldırma talebi iletildi. Platform, bu taleplerin 6 bin 332’sinde işlem uyguladığını açıkladı. Böylece Türkiye için işlem oranı yüzde 68 olarak kayda geçti.

Rapor, Türkiye’nin söz konusu dönemde Japonya’dan sonra en yüksek sayıda kaldırma talebi gönderen ülkelerden biri olduğunu gösteriyor. Japonya 46 bin 648 taleple açık ara ilk sırada yer alırken, Türkiye 9 bin 364 taleple ikinci sıraya yerleşti. Güney Kore’den 5 bin 889, Avrupa Birliği ülkelerinden ise 2 bin 458 talep geldi.

X’in verilerine göre küresel ölçekte toplam 72 bin 703 kaldırma talebi alındı ve bunların 51 bin 487’sinde işlem yapıldı. Küresel işlem oranı yüzde 70,82 olurken, Türkiye’nin yüzde 68’lik oranı genel ortalamanın altında kaldı.

Her İşlem Hesap Kapatma Anlamına Gelmiyor

Şeffaflık raporlarında yer alan “işlem uygulandı” ifadesi, doğrudan ve yalnızca hesap kapatılması anlamına gelmiyor. X; tekil bir paylaşımı kaldırma, gönderiye etiket ekleme, içeriğin erişimini azaltma, belirli bir ülkede görünmez hâle getirme veya hesabı askıya alma gibi farklı yaptırımlar uygulayabiliyor.

Platform, “ifade özgürlüğü, erişim özgürlüğü değildir” yaklaşımıyla bazı durumlarda içeriği tamamen kaldırmak yerine görünürlüğünü sınırlandırmayı tercih ettiğini belirtiyor. Bu yaklaşım, özellikle kamu yararı taşıdığı değerlendirilen ancak platform kurallarıyla çelişebilecek içeriklerde daha hafif bir müdahale modeli olarak tanımlanıyor.

Bu nedenle rapordaki yüzde 68’lik oran, Türkiye’den gelen taleplerin yüzde 68’inde tüm hesabın kalıcı olarak kapatıldığı şeklinde yorumlanmamalı. Hangi içeriğe ne tür işlem uygulandığı ve işlemin Türkiye ile sınırlı olup olmadığı, her vakada farklılaşabiliyor.

Hesap Bilgisi Talepleri Ayrı Tutuluyor

X, devlet kurumları ve kolluk birimlerinden gelen kullanıcı bilgisi taleplerini kaldırma taleplerinden ayrı raporluyor. Küresel verilere göre 2024’ün ilk yarısında platforma 18 bin 737 hesap bilgisi talebi ulaştı; bunların 9 bin 897’sinde tamamen veya kısmen bilgi paylaşıldı. Açıklama oranı yüzde 52,82 oldu.

Raporun ülke bazındaki özet tablosunda Türkiye için hesap bilgisi taleplerine dair ayrı bir rakam bulunmuyor; Türkiye “All Others” başlığı altında değerlendirilmiş olabilir. Buna karşılık ABD’de 3 bin 329 bilgi talebinin yüzde 76’sında, Japonya’da 2 bin 726 talebin yüzde 60’ında ve Avrupa Birliği’nde 7 bin 872 talebin yüzde 56’sında bilgi açıklandı.

Bu ayrım, platformun içerik kaldırma kararları ile kullanıcı verisi paylaşımı kararlarının aynı hukuki ve operasyonel süreçten geçmediğini gösteriyor. İçeriğe yönelik talepler görünürlük, kaldırma veya yerel engelleme üzerinden sonuçlanabilirken; hesap verisi talepleri farklı yasal koşullar ve incelemeler gerektiriyor.

Dijital Haklar Açısından Ne Anlama Geliyor?

Türkiye açısından veriler, X’in dijital kamusal alan niteliği taşıyan yapısında yerel hukuki taleplerin önemli bir ağırlığa sahip olduğunu gösteriyor. Ancak şeffaflık raporu, taleplerin gerekçelerini, hangi kurumdan geldiğini, hangi içerik türünü hedeflediğini ya da hangi işlemin hesap kapatmaya dönüştüğünü tek tek açıklamıyor.

Bu eksiklik, içerik üreticileri, markalar ve haber yayıncıları açısından doğrudan sonuç doğuruyor. Bir içerik veya hesap hakkında işlem uygulanıp uygulanmadığını değerlendirirken yalnızca “kapatma” iddiasına odaklanmak yerine; ülke bazlı erişim engeli, gönderi kaldırma, hesap askıya alma ve görünürlük kısıtlaması arasındaki farkları ayrı ele almak gerekiyor.

X ayrıca platform kurallarını ihlal eden içeriklerde makine öğrenimi, kullanıcı bildirimleri ve insan incelemesini birlikte kullandığını; karar süreçlerinde ihlalin ağırlığı, hesabın önceki ihlal geçmişi ve içeriğin meşru kamu yararı gibi unsurları değerlendirdiğini aktarıyor.

X, şeffaflık raporunun yeni dönem verilerini yayımladıkça Türkiye’ye ilişkin talep sayıları ve işlem oranları da yeniden takip edilecek.transparency.x

Kaynaklar: X Global Transparency Report H1 2024, X Transparency Center